Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Hazırlanır?

Aşırı düşük teklif açıklaması, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca yapılan sorgulamada, teklif bedelinin hangi maliyet bileşenlerine dayanılarak oluşturulduğunu ve sözleşme süresi boyunca sürdürülebilir olduğunu ortaya koyan teknik-hukuki bir belgedir. Açıklama yalnızca rakamsal tablo değildir; her maliyet kaleminin (işçilik, akaryakıt, bakım, sigorta, vergi, KİK payı vb.) eksiksiz belirlenmesi, hesaplama yönteminin açıkça gösterilmesi, varsayımların piyasa gerçekleriyle uyumlu olması ve gerektiğinde belge ile desteklenebilir nitelikte olması gerekir. Zorunlu maliyet kaleminin sıfır kabul edilmesi veya hiç açıklanmaması açıklamanın reddine yol açar.

📅 Yayın: 15 Aralık 2025 · Son güncelleme: 30 Mayıs 2026

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nedir?

Aşırı düşük teklif açıklaması, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi kapsamında, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin sahibi istekliden, teklif bedelini oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin talep edilen yazılı açıklamadır. İhale hukuku uygulamasında en sık karşılaşılan teknik-hukuki süreçlerden biridir.

Açıklamanın amacı isteklinin kâr oranını sorgulamak değil; teklifin ihale konusu işin gereklerini karşılayıp karşılamadığını ve sözleşme süresi boyunca sürdürülebilir olup olmadığını tespit etmektir. Bu yönüyle açıklama hem teknik hem de hukuki bir değerlendirme aracıdır.

Açıklama Hazırlanırken İzlenecek Adımlar

1. İşin Süresi ve Çalışma Esaslarının Netleştirilmesi

Açıklamanın ilk aşaması, ihale dokümanında yer alan işin süresi, çalışma günleri, sefer sayıları ve fiyat farkı hükümlerinin açık şekilde ortaya konulmasıdır. Fiyat farkı verilmeyen ihalelerde, sözleşme süresince ortaya çıkabilecek tüm maliyet artışlarının yüklenici tarafından karşılanacağı göz önünde bulundurulmalıdır. Bu değerlendirme, yapılacak tüm maliyet hesaplamalarının temelini oluşturur.

2. Maliyet Kalemlerinin Eksiksiz Belirlenmesi

Açıklamada, işin ifası için zorunlu olan hiçbir maliyet kalemi dışarıda bırakılmamalıdır. Asgari olarak dikkate alınması gereken kalemler:

• İşçilik giderleri
• Akaryakıt giderleri
• Araç kiralama veya amortisman giderleri
• Periyodik bakım giderleri
• Lastik ve lastik hizmet giderleri
• Sigorta giderleri
• Araç muayene ve egzoz emisyon giderleri
• Motorlu Taşıtlar Vergisi
• Damga vergileri ve Kamu İhale Kurumu payı

Bu kalemlerden herhangi birinin sıfır kabul edilmesi veya hiç açıklanmaması, açıklamanın yetersiz bulunmasına ve reddedilmesine yol açar.

3. Hesaplama Yöntemlerinin Açıkça Gösterilmesi

Her bir maliyet kalemi için yalnızca toplam tutarın belirtilmesi yeterli değildir. Hesaplamanın hangi yöntemle yapıldığı, kullanılan verilerin kaynağı ve varsa varsayımlar açıkça ortaya konulmalıdır. Örneğin işçilik maliyetlerinde toplam sefer sayısı, sefer süresi ve saatlik işçilik maliyeti esas alınarak yapılan hesaplama yöntemi somut biçimde gösterilmelidir. Bu yaklaşım açıklamanın denetlenebilirliğini artırır ve KİK incelemesinde lehe değerlendirilir.

4. Varsayımların Makul ve İhtiyatlı Olması

Açıklamada kullanılan varsayımların iyimser değil, piyasa gerçekleriyle uyumlu ve ihtiyatlı olması gerekir. Henüz kesinleşmemiş ücret artışları, vergi oranları veya diğer maliyet unsurları bakımından, önceki yıllardaki artış oranları ve mevcut ekonomik göstergeler dikkate alınarak makul varsayımlar yapılmalıdır. Bu yaklaşım teklifin sözleşme süresi boyunca sürdürülebilir olduğunu gösteren en önemli unsurdur.

5. Belgelerle Tevsik Edilebilirlik

Açıklamada yer alan hesaplamaların, gerektiğinde belge ile desteklenebilir nitelikte olması gerekir. Akaryakıt fiyatları, bakım giderleri, sigorta primleri ve benzeri kalemler için piyasa verilerine, resmî tarifelere veya tedarikçi tekliflerine dayalı açıklamalar yapılmalıdır. Her belgenin mutlaka sunulması zorunlu değildir, ancak açıklamanın belgelendirilebilir olması büyük önem taşır.

Açıklamanın Genel Değerlendirme Bölümü

Açıklamanın sonunda, yapılan hesaplamaların ihale konusu işin gereklerini karşılayacak düzeyde olduğu ve teklifin sözleşme süresi boyunca sürdürülebilir olduğu açıkça ifade edilmelidir. Bu bölüm açıklamanın bütününü toparlayan ve idareye güven veren bir özet niteliği taşır. İyi hazırlanmış genel değerlendirme bölümü, komisyonun olumlu yönde karar vermesini kolaylaştırır.

Açıklamanın Reddedildiği Sık Durumlar

• Zorunlu maliyet kalemlerinin (vergi, sigorta, KİK payı gibi) hiç açıklanmaması
• Hesaplama yöntemlerinin belirsiz veya tutarsız olması
• Varsayımların piyasa gerçekleriyle uyumsuz olması (örneğin asgari ücretin altında işçilik)
• Sefer sayısı, çalışma süresi gibi temel parametrelerin yanlış alınması
• Açıklamanın ihale dokümanındaki teknik şartnameyle çelişmesi
• İstenen belgelerin sunulmaması

Sonuç

Aşırı düşük teklif açıklaması hazırlanırken esas alınması gereken husus, teklif bedelinin düşük görünmesinden ziyade; bu bedelin hangi maliyet unsurlarına dayanılarak ve hangi hesaplama yöntemleriyle oluşturulduğunun açık ve tutarlı biçimde ortaya konulmasıdır. Eksiksiz maliyet kalemleri, açık hesaplama yöntemleri ve ihtiyatlı varsayımlar içeren açıklamalar; düşük görünse dahi mevzuata uygun, sürdürülebilir ve kabul edilebilir nitelik taşır.

Açıklamanız reddedilirse itiraz süreci için Aşırı Düşük Teklif İtiraz Dilekçesi, ihale hukukunun genel çerçevesi için İhale Hukuku Nedir? makalelerimizi inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşırı düşük teklif açıklaması için kaç gün süre verilir?
İhale komisyonu, ihale dokümanında belirtilen süre içinde açıklamayı talep eder. Bu süre genellikle 5 iş günü olmakla birlikte, ihalenin niteliğine göre değişebilir. Süre içinde açıklama yapılmazsa teklif değerlendirme dışı bırakılır.

Açıklamada hangi belgeleri sunmak zorundayım?
Her belgenin sunulması zorunlu değildir, ancak açıklama belgelendirilebilir olmalıdır. Akaryakıt için EPDK fiyatları, bakım için resmî yetkili servis tarifeleri, sigorta için poliçe örnekleri veya teklifleri, işçilik için asgari ücret tebliği gibi resmî ve piyasa kaynakları kullanılabilir.

Hangi durumda açıklama yetersiz sayılır?
Zorunlu maliyet kalemlerinin açıklanmaması, hesaplama yöntemlerinin belirsiz olması, varsayımların piyasa gerçekleriyle uyumsuz olması, sefer/çalışma sayılarının yanlış alınması veya açıklamanın teknik şartnameyle çelişmesi durumunda açıklama yetersiz sayılır.

Fiyat farkı verilmeyen ihalelerde açıklama daha mı önemlidir?
Evet. Fiyat farkı verilmeyen ihalelerde tüm maliyet artışları yükleniciye ait olduğundan, açıklamanın gerçekçi ve ihtiyatlı olması hayati önem taşır. Sözleşme süresince beklenen enflasyon, asgari ücret artışları, akaryakıt zamları gibi faktörler hesaba katılmalıdır.

Açıklama reddedilirse ne yapabilirim?
Önce idareye 10 gün içinde yazılı şikâyet, ardından idarenin cevabından veya 10 günlük sürenin bitiminden itibaren 10 gün içinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet, son olarak Kurul kararına karşı 30 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz.

Asgari işçilik miktarı nasıl hesaplanır?
Yıllık brüt asgari ücret + işveren payı (SGK primi işveren hissesi + işsizlik sigortası işveren hissesi) + yıllık izin ve hafta tatili gibi yasal yükümlülükler dikkate alınarak hesaplanır. Asgari ücret tebliği ve SGK genelgesi temel kaynaktır.

Akaryakıt fiyatı hangi kaynaktan alınmalıdır?
EPDK’nın yayımladığı haftalık akaryakıt fiyatları, açıklama tarihindeki gerçek piyasa fiyatı veya akaryakıt dağıtım şirketinden alınmış teklif belgesi kullanılabilir.

KİK payı ve damga vergisi nasıl hesaplanır?
KİK payı: ihale bedelinin binde 5’i. Damga vergisi: sözleşme bedelinin binde 9,48’i. Bu kalemler zorunlu olarak hesaplamaya dahil edilmelidir.

Açıklamada kâr oranı belirtilmek zorunda mı?
Hayır, kâr oranı belirtmek zorunlu değildir. Sorgulamanın amacı kârı değil, maliyetlerin gerçekçiliğini değerlendirmektir. Ancak açıklamada zarar görünmesi de teklifin sürdürülebilirliği açısından sorun yaratabilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Aşırı düşük teklif açıklaması her ihalede farklı maliyet yapısı, fiyat farkı düzenlemesi ve teknik şartname içerdiğinden, hazırlanan açıklamanın bir avukat tarafından değerlendirilmesi tavsiye edilir. Açıklamanın yetersiz bulunması teklifin reddine ve ihale dışı bırakılmanıza yol açar.

Sürecinizi Değerlendirmek İçin

Aşırı düşük teklif açıklamasında tek bir maliyet kaleminin eksik bırakılması, tüm teklifinizi devre dışı bırakabilir. Açıklamanın hazırlanması ve red kararı sonrası itiraz süreci, mevzuat ve Kamu İhale Kurulu içtihatlarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Av. Mesut Rusum, aşırı düşük teklif dosyalarınızı bireysel olarak inceler ve sürecin hangi aşamasında olduğunuza göre yol haritası sunar.

📞 0532 709 89 58  |  💬 WhatsApp’tan yazın