Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Hazırlanır?

Aşırı düşük teklif açıklaması, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi kapsamında, sınır değerin altında kalan teklifin idarece önemli görülen maliyet bileşenlerinin nasıl karşılandığını ortaya koyan teknik ve hukuki açıklamadır. Sağlıklı bir açıklamada ilk yapılması gereken, bütün olası giderleri gelişigüzel biçimde dosyaya eklemek değil; idarenin sorgulama yazısında hangi kalemleri önemli teklif bileşeni olarak belirlediğini tespit etmektir. Ardından işçilik, akaryakıt, araç, bakım, sigorta veya diğer sorgulanan giderler ihale dokümanındaki gerçek miktarlarla hesaplanmalı ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde kabul edilen yöntemlerle tevsik edilmelidir.

📅 Yayın: 15 Aralık 2025 · Son güncelleme: 26 Ağustos 2026

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nedir?

Aşırı düşük teklif açıklaması, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi kapsamında, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin sahibi istekliden teklifte önemli olduğu belirlenen bileşenlere ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenmesi üzerine hazırlanan açıklamadır.

Burada temel mesele yalnızca teklif bedelinin düşük olup olmadığı değildir. İsteklinin, idarenin sorguladığı maliyet bileşenlerini ihale dokümanına uygun, hesaplanabilir ve mevzuatta kabul edilen yöntemlerle açıklayıp açıklamadığı değerlendirilir.

Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması basit bir maliyet tablosundan ibaret değildir. İhale dokümanı, sorgulama yazısı, maliyet hesabı ve tevsik belgelerinin birbirleriyle uyumlu olması gerekir.

Kamu ihalelerindeki şikâyet, itirazen şikâyet ve dava süreçleri hakkında ayrıntılı bilgi için İhale Hukuku hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Hazırlanır?

Açıklama hazırlanırken doğru sıra önemlidir. Hesaplamaya doğrudan başlamak yerine önce ihale dokümanı ve idarenin sorgulama yazısı incelenmelidir.

1. İhale Dokümanını Bir Bütün Olarak İnceleyin

İlk aşamada idari şartname, teknik şartname, sözleşme tasarısı, birim fiyat teklif cetveli ve varsa güzergâh, araç, personel veya miktar tabloları birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle;

• İşin süresi,
• Toplam iş miktarı,
• Çalışma günleri,
• Personel sayısı ve çalışma düzeni,
• Araç sayısı ve teknik özellikleri,
• Güzergâh ve sefer miktarları,
• Teklif fiyata dahil giderler,
• Fiyat farkına ilişkin hükümler

tespit edilmelidir.

Bu veriler açıklamadaki bütün maliyet hesaplarının temelini oluşturur.

2. Sorgulama Yazısındaki Önemli Teklif Bileşenlerini Belirleyin

Aşırı düşük teklif açıklamasının en kritik aşamalarından biri budur.

Teklif fiyata dahil olan bütün giderlerle, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli teklif bileşeni olarak belirlediği giderler aynı kavram değildir.

İhale dokümanında yüklenicinin karşılayacağı çok sayıda gider bulunabilir. Ancak açıklama hazırlanırken öncelikle idarenin hangi giderler hakkında açıklama istediğine bakılmalıdır.

Somut ihaleye göre bunlar örneğin;

• İşçilik gideri,
• Akaryakıt gideri,
• Araç kiralama veya amortisman gideri,
• Bakım-onarım gideri,
• Lastik gideri,
• Sigorta gideri,
• Vergi ve muayene giderleri,
• Diğer önemli maliyet bileşenleri

olabilir.

Ancak bu kalemlerin tamamının her hizmet alımı ihalesinde mutlaka açıklanması gerektiği söylenemez. Açıklamanın kapsamı somut sorgulama yazısına göre belirlenmelidir.

3. Sorgulama Yazısının Hukuka Uygunluğunu Kontrol Edin

Yalnızca isteklinin açıklaması değil, idarenin sorgulama işlemi de mevzuata uygun olmalıdır.

Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca açıklamaya esas önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi gerekir.

Ayrıca hizmet alımlarında isteklilere aşırı düşük teklif açıklaması sunmaları için üç iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilmelidir.

Bu nedenle açıklama hazırlanmadan önce sorgulama yazısında hangi kalemlerin istendiği, bunların yeterince açık olup olmadığı ve açıklama için verilen süre ayrıca kontrol edilmelidir.

4. Her Önemli Teklif Bileşenini Ayrı Hesaplayın

İdare tarafından ayrı ayrı önemli teklif bileşeni olarak belirlenen maliyetlerin açıklamada da denetlenebilir biçimde ayrıştırılması gerekir.

Örneğin araç kiralama, akaryakıt ve sürücü giderleri ayrı ayrı sorgulanmışsa bunların tek bir “araç + yakıt + şoför dahil toplam fiyat” içerisinde gösterilmesi risk oluşturabilir.

Her maliyet kalemi bakımından;

• Miktar,
• Birim,
• Birim fiyat,
• Toplam tutar,
• Hesaplama yöntemi,
• Dayanak belge

mümkün olduğunca açık ve birbirini doğrulayacak biçimde ortaya konulmalıdır.

Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri

Aşırı düşük teklif açıklamasında bazı maliyet bileşenleri üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleriyle tevsik edilebilir.

Ancak sıradan bir ticari teklif veya proforma belgenin tek başına yeterli olduğu düşünülmemelidir. Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki tevsik koşullarına uyulması gerekir.

Üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması halinde ilgisine göre;

• Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı veya
• Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı

düzenlenir.

Fiyat teklifini veren kişinin teklife konu alanda faaliyet göstermesi ve fiyat teklifi ile dayanak tutanağın konu, miktar, birim ve fiyat bakımından birbiriyle uyumlu olması önemlidir.

Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı Nedir?

Ek-O.5, üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin maliyet verilerine dayandırıldığı durumlarda kullanılan maliyet tespit tutanağıdır.

Maliyet tespit tutanağına dayalı açıklamalarda teklif edilen birim fiyat ile tutanakta tespit edilen maliyet verileri arasındaki ilişkinin Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki şartları karşılaması gerekir.

Bu nedenle yalnızca Ek-O.5 belgesinin mevcut olması yeterli değildir; fiyat teklifinin tutanaktaki verilerle uyumu da kontrol edilmelidir.

Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı ve %80 Kuralı

Ek-O.6, fiyat teklifinin satış verilerine dayandırıldığı durumlarda kullanılan satış tutarı tespit tutanağıdır.

Satış tutarı tespit tutanağı kullanıldığında teklif edilen birim fiyatın, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması gerekir.

Bu nedenle açıklama hazırlanırken yalnızca fiyat teklifindeki toplam bedele değil, teklif edilen birim fiyat ile Ek-O.6’daki ağırlıklı ortalama satış tutarı arasındaki ilişkiye de bakılmalıdır.

Ek-O.5 ve Ek-O.6 belgelerindeki şekli eksiklikler veya fiyat teklifiyle uyumsuzluklar açıklamanın değerlendirilmesini doğrudan etkileyebilir.

İşçilik Gideri Nasıl Açıklanır?

İşçilik gideri önemli teklif bileşeni olarak belirlenmişse hesap ihale dokümanındaki gerçek çalışma düzenine göre yapılmalıdır.

İşçilik hesabında somut ihaleye göre;

• Çalıştırılacak personel sayısı,
• Çalışma günleri,
• Günlük veya aylık çalışma süresi,
• Ücret seviyesi,
• Ulusal bayram ve genel tatil çalışmaları,
• İlgili sosyal ve yasal maliyetler

dikkate alınabilir.

Her hizmet alımında işçilik hesabının aynı yöntemle yapılacağı söylenemez. Örneğin personel taşıma hizmetinde sürücünün çalışma düzeni ile sürekli tam zamanlı personel çalıştırılan başka bir hizmet alımındaki çalışma modeli aynı olmayabilir.

Bu nedenle işçilik hesabı teknik şartname ve idari şartnameden bağımsız yapılmamalıdır.

Akaryakıt Gideri Nasıl Açıklanır?

Akaryakıt önemli teklif bileşeni olarak belirlenmişse yalnızca akaryakıtın litre fiyatını göstermek yeterli değildir. Toplam maliyetin ihale konusu işle bağlantısı kurulmalıdır.

Somut işe göre;

• Toplam kilometre,
• Sefer veya çalışma miktarı,
• Kullanılacak araç, makine veya ekipman,
• Belgelendirilebilir tüketim değeri,
• Akaryakıt türü,
• Mevzuata uygun şekilde kullanılan birim fiyat

birlikte değerlendirilmelidir.

Açıklamada kullanılan tüketim miktarı ve birim fiyatın kaynağı açık olmalı; hesap sonucunun açıklanan toplam akaryakıt giderine nasıl ulaştığı anlaşılabilmelidir.

Araç, Bakım ve Lastik Giderleri Nasıl Açıklanır?

Araç kiralama, amortisman, bakım-onarım veya lastik giderleri önemli teklif bileşeni olarak belirlenmişse hesaplamanın ihale konusu işte kullanılacak araç ve miktarlarla ilişkilendirilmesi gerekir.

Örneğin bakım giderinde toplam kilometre ve bakım periyodu; lastik giderinde araç sayısı, lastik adedi, kullanım süresi ve varsa kış lastiği yükümlülüğü dikkate alınabilir.

Araç kiralama maliyetinin üçüncü kişi fiyat teklifiyle açıklanması halinde ise fiyat teklifinin ve dayanak Ek-O.5/Ek-O.6 belgelerinin Tebliğ’deki şartlara uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Personel taşıma ihalelerine özgü ayrıntılı hesaplama yöntemi için Personel Taşıma Hizmetlerinde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sigorta Gideri Nasıl Açıklanır?

Sigorta gideri önemli teklif bileşeni olarak belirlenmişse Kamu İhale Genel Tebliği’nde sigorta giderlerinin tevsikine ilişkin özel hükümler dikkate alınmalıdır.

Sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmeler bakımından gerekli durumlarda ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğü veya bölge müdürlüğünden teyit aranabilir.

Ayrıca sigorta belgesinin ihale konusu işin süresini kapsayıp kapsamadığı da kontrol edilmelidir.

Bu nedenle sigorta gideri sıradan bir üçüncü kişi fiyat teklifi gibi değerlendirilmemeli; somut ihale ve kullanılan belgenin niteliğine göre Tebliğ hükümleri uygulanmalıdır.

Vergi, Sözleşme ve Diğer Giderler Mutlaka Açıklanmalı mı?

Hayır. Bir giderin teklif fiyata dahil olması, onun otomatik olarak aşırı düşük teklif açıklamasında ayrı bir önemli teklif bileşeni olduğu anlamına gelmez.

Damga vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, muayene, sözleşme giderleri veya diğer maliyet unsurları bakımından öncelikle idarenin sorgulama yazısı incelenmelidir.

İdare bu giderlerden birini önemli teklif bileşeni olarak belirlemişse ilgili gider açıklanmalı ve somut ihale bakımından doğru tutar veya yöntem kullanılmalıdır.

Bu nedenle güncelliğini kaybedebilecek sabit vergi oranlarının bütün ihalelere otomatik biçimde uygulanması yerine, ihale tarihi ve o tarihte yürürlükte bulunan mevzuat esas alınmalıdır.

Fiyat Farkı Verilmeyen İhalelerde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İhale dokümanında fiyat farkı hesaplanmayacağı düzenlenmişse teklif hazırlanırken sözleşme süresindeki maliyet riskleri dikkatle değerlendirilmelidir.

Ancak fiyat farkı bulunmayan her ihalede sözleşme süresince ortaya çıkan bütün maliyet değişikliklerinin istisnasız biçimde yükleniciye ait olduğu şeklinde genel bir kabul doğru değildir.

Somut sözleşme hükümleri, yürürlükteki fiyat farkı mevzuatı, emredici hükümler ve sözleşme döneminde yürürlüğe girebilecek özel düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.

Fiyat farkı hesabı hakkında ayrıntılı bilgi için 2026 Fiyat Farkı Endeks Katsayıları ve Hesaplama rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında Sık Yapılan Hatalar

• Sorgulama yazısını doğru okumamak: İdarenin hangi bileşenleri önemli teklif bileşeni olarak belirlediği tespit edilmeden hesaplamaya başlanması.
• Önemli teklif bileşenlerinden birini açıklamamak: İdarenin açıkça sorguladığı bir maliyet unsurunun cevapsız bırakılması.
• Ayrı sorgulanan maliyetleri tek bedelde toplamak: Denetlenebilirliği ortadan kaldıracak şekilde farklı maliyetlerin tek toplam tutar altında gösterilmesi.
• İhale dokümanındaki miktarları yanlış kullanmak: Personel, gün, kilometre, sefer, araç veya diğer miktarların hatalı hesaplanması.
• Belgesiz veya mevzuata uygun olmayan fiyat kullanmak: Tevsik yöntemlerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olmaması.
• Ek-O.5 veya Ek-O.6 belgelerinde hata yapmak: Fiyat teklifi ile dayanak tutanak arasında uyumsuzluk bulunması.
• İşçilik hesabını çalışma düzeninden bağımsız yapmak: Teknik ve idari şartnamedeki çalışma modelinin hesaba yansıtılmaması.
• Sigorta giderinde özel tevsik kurallarını gözden kaçırmak: Gerekli süre veya teyit şartlarının sağlanmaması.
• Hesap toplamıyla teklif bedelini kontrol etmemek: Açıklanan maliyetlerin teklif bedeliyle matematiksel olarak uyuşmaması.

Açıklamaların hangi nedenlerle uygun bulunmadığını ayrıntılı incelemek için Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Neden Reddedilir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

2026 KİK Kararları Açısından Nelere Dikkat Edilmeli?

Güncel Kamu İhale Kurulu uygulamasında yalnızca toplam teklif bedeline bakılmamaktadır. İdarenin belirlediği önemli teklif bileşenleri, sorgulama yazısının kapsamı, kullanılan hesaplama yöntemi ve tevsik belgeleri birlikte değerlendirilmektedir.

Özellikle üçüncü kişi fiyat tekliflerinde dayanak tutanaklar, işçilik hesaplarında ihale dokümanındaki çalışma düzeni, akaryakıt hesaplarında miktar ve birim fiyat ilişkisi ile ayrı sorgulanan maliyetlerin ayrı açıklanması önem taşımaktadır.

Güncel karar örnekleri ve uygulamadaki yaklaşım için Aşırı Düşük Teklif Açıklaması KİK Kararları 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Reddedilirse Ne Yapılır?

Açıklamanın uygun bulunmaması nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakılmışsa ihale komisyonunun ret gerekçeleri tek tek incelenmelidir.

Şartları oluştuğunda önce ihaleyi gerçekleştiren idareye şikâyet, ardından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılabilir.

İdareye şikâyet süresi her ihale bakımından otomatik olarak 10 gün değildir. İhale usulüne göre daha kısa başvuru süresinin uygulandığı durumlar bulunabileceğinden kararın öğrenildiği tarih ve ihale usulü birlikte kontrol edilmelidir.

İtiraz hazırlanırken yalnızca “açıklamamız mevzuata uygundur” denilmemeli; idarenin her ret gerekçesi açıklama dosyasındaki hesap ve belgelerle ayrı ayrı karşılaştırılmalıdır.

Başvuru hazırlığı için Aşırı Düşük Teklif İtiraz Dilekçesi 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

KİK’e yapılacak başvurunun güncel maliyeti için İtirazen Şikâyet Başvuru Bedeli 2026 yazımıza bakabilirsiniz.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Kontrol Listesi

Açıklama teslim edilmeden önce aşağıdaki hususlar birlikte kontrol edilmelidir:

• İdari şartname incelendi mi?
• Teknik şartname incelendi mi?
• Birim fiyat teklif cetveliyle hesaplar uyumlu mu?
• Sorgulama yazısındaki bütün önemli teklif bileşenleri tespit edildi mi?
• Her önemli teklif bileşeni ayrı ve denetlenebilir biçimde açıklandı mı?
• Hesaplamalarda doğru miktarlar kullanıldı mı?
• Üçüncü kişi fiyat teklifleri mevzuata uygun mu?
• Ek-O.5 veya Ek-O.6 belgeleri gerektiği şekilde düzenlendi mi?
• İşçilik hesabı ihale dokümanındaki çalışma düzenine uygun mu?
• Akaryakıt hesabındaki miktar, tüketim ve fiyat verileri birbiriyle uyumlu mu?
• Sigorta belgeleri gerekli koşulları taşıyor mu?
• Açıklamadaki toplam maliyet ile teklif bedeli matematiksel olarak kontrol edildi mi?
• Açıklama süresi içerisinde teslim ediliyor mu?

Sonuç

Aşırı düşük teklif açıklaması hazırlanırken temel amaç, bütün olası maliyetleri gelişigüzel şekilde dosyaya eklemek değil; idarenin önemli teklif bileşeni olarak belirlediği giderleri ihale dokümanındaki gerçek miktarlarla hesaplamak ve mevzuatta kabul edilen yöntemlerle tevsik etmektir.

Başarılı bir açıklamada sorgulama yazısı, hesaplama tabloları ve dayanak belgeler birbirini doğrulamalıdır. Özellikle işçilik, akaryakıt, araç ve üçüncü kişi fiyat tekliflerinde küçük görünen bir hesap veya belge uyumsuzluğu teklifin değerlendirilmesini doğrudan etkileyebilir.

İhale türüne özgü uygulama için Personel Taşıma Hizmetlerinde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması, güncel Kurul yaklaşımı için Aşırı Düşük Teklif Açıklaması KİK Kararları 2026 ve uyuşmazlık süreci için İhale Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşırı düşük teklif açıklaması için kaç gün süre verilir?

Hizmet alımlarında Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilmelidir.

Aşırı düşük teklif açıklamasında hangi maliyetler açıklanmalıdır?

Her ihale için geçerli sabit bir liste yoktur. Öncelikle idarenin sorgulama yazısında hangi giderleri önemli teklif bileşeni olarak belirlediğine bakılmalıdır.

Teklif fiyata dahil olan her gider açıklanmak zorunda mı?

Hayır. Teklif fiyata dahil gider ile aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli teklif bileşeni olarak belirlenen gider aynı kavram değildir.

Ek-O.5 nedir?

Ek-O.5, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin maliyet verilerine dayandırıldığı durumlarda kullanılan maliyet tespit tutanağıdır. Fiyat teklifi ile tutanaktaki verilerin Tebliğ hükümlerine uygun olması gerekir.

Ek-O.6 nedir?

Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağıdır. Satış verilerine dayalı üçüncü kişi fiyat tekliflerinin tevsikinde kullanılan temel belgelerden biridir.

Ek-O.6’da %80 kuralı nedir?

Satış tutarı tespit tutanağına dayalı fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatın, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması gerekir.

Aşırı düşük teklif açıklamasında kâr göstermek zorunlu mudur?

Açıklamanın temel konusu belirli bir kâr oranının gösterilmesi değil, idarenin sorguladığı önemli teklif bileşenlerinin mevzuata uygun şekilde açıklanmasıdır. Bununla birlikte toplam hesapların teklif bedeliyle uyumu kontrol edilmelidir.

Akaryakıt giderinde yalnızca litre fiyatını göstermek yeterli midir?

Hayır. Akaryakıt önemli teklif bileşeniyse toplam tüketim miktarının ihale konusu işle bağlantısı kurulmalı; kilometre veya iş miktarı, tüketim değeri ve kullanılan birim fiyat birbirini doğrulamalıdır.

İşçilik gideri nasıl hesaplanır?

İhale dokümanındaki personel sayısı, çalışma süresi, ücret düzenlemeleri ve diğer ilgili yükümlülükler esas alınmalıdır. Her hizmet alımı için tek bir işçilik hesap yöntemi bulunduğu söylenemez.

Fiyat farkı verilmeyen ihalede bütün artışlar yükleniciye mi aittir?

Bu konuda her ihale için kategorik bir sonuç kurulamaz. İhale dokümanı, sözleşme hükümleri, yürürlükteki mevzuat ve uygulanabilecek özel düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Açıklamam reddedilirse ne yapabilirim?

Şartları oluşmuşsa önce idareye şikâyet, ardından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılabilir. Başvuru süreleri hak kaybına yol açabileceğinden ihale usulü ve kararın öğrenildiği tarih ayrıca kontrol edilmelidir.

Aşırı düşük teklif açıklaması sonradan tamamlanabilir mi?

Açıklamadaki bir eksikliğin sonradan tamamlanabileceği konusunda genel bir kuraldan hareket edilmemelidir. Eksikliğin niteliği ve mevzuattaki bilgi-belge tamamlama sınırları somut olay bakımından değerlendirilmelidir. Bu nedenle açıklamanın ilk sunumda eksiksiz hazırlanması gerekir.

Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Aşırı düşük teklif açıklamasının kapsamı; ihale türü, ihale dokümanı, sorgulama yazısında belirlenen önemli teklif bileşenleri ve açıklama tarihinde yürürlükte bulunan kamu ihale mevzuatına göre değişebilir. Açıklama veya itiraz hazırlanırken somut ihale dosyasının bütün olarak incelenmesi gerekir.