İş Deneyim Belgesinde Benzer İş ve Esaslı Unsur 2026

Yapım işi ihalelerinde iş deneyim belgesinin kullanılıp kullanılamayacağını ve tutarının ne kadarının dikkate alınacağını benzer iş ve esaslı unsur değerlendirmesi belirler. Benzer iş, idarenin ihale dokümanında kabul ettiği iş grubudur; esaslı unsur ise belgeye konu projenin amacı, işlevi ve iş gruplarının parasal dağılımına göre belirlenen ana iş grubudur. Temel kural şudur: belgenin esaslı unsuru ihale konusu işe veya benzer işe uygunsa belge tutarının tamamı değerlendirilir; uygun değilse yalnız benzer işe uygun imalatların tutarı dikkate alınır. Bu nedenle belgede benzer iş bulunması ile esaslı unsurun benzer işe uygun olması aynı sonucu doğurmaz.

📅 Son güncelleme: 24 Ekim 2026

Benzer iş ve esaslı unsur neden önemlidir?

İsteklinin elinde yüksek tutarlı bir iş bitirme belgesi bulunması, belgenin somut ihalede mutlaka kullanılabileceği anlamına gelmez. Önce belgenin ihale konusu işe veya idari şartnamede belirlenen benzer işe uygun olup olmadığı incelenir; ardından belge birden fazla iş grubunu içeriyorsa esaslı unsurun ne olduğu ve belge tutarının ne kadarının değerlendirmeye alınacağı belirlenir. Belge türleri, 15 yıllık süre, EKAP kaydı ve tutar güncellemesi için iş deneyim belgesi 2026 rehberimize bakılabilir.

Benzer iş nedir ve kim belirler?

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine göre benzer iş; ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniğini gerektiren ve tesis, makine, teçhizat, ekipman, mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibarıyla benzer özellik taşıyan iştir. Bu nedenle benzerlik, işlerin adının benzemesiyle değil teknik içerikle kurulur: adında “yol yapımı” geçen iki işten biri yalnız üstyapı bakım-onarımı, diğeri altyapı ve üstyapısıyla bütün bir yol projesi olabilir.

Benzer işi ihaleyi yapan idare belirler; ancak takdiri sınırsız değildir. İdare ihale konusu işin Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği eki listede hangi gruba girdiğini tespit etmeli, belirlemeyi işin niteliğine uygun ve rekabeti sağlayacak biçimde yapmalı ve bunu ilan ile dokümanda açıkça göstermelidir. Belge de sonradan oluşturulan bir tanıma göre değil, dokümandaki bu belirlemeye göre incelenir.

Tebliğ m.2.1, listedeki bir iş grubunun kendi içinde ayrıştırılarak yalnız bazı alt işlerin benzer iş sayılmasına izin vermez. Bir grupta 1, 2, 3 ve 4 numaralı işler varsa idare “yalnız 2, 3 ve 4 numaralı işler benzer iş kabul edilecektir” diyemez. Buna karşılık işin niteliğine göre birden fazla grubun alternatifli olarak benzer iş belirlenmesi mümkündür.

Esaslı unsur nedir, en yüksek tutarlı iş grubu mudur?

Esaslı unsur, Yönetmelikte proje bütünlüğü içinde yapının amacı ve işlevi ile toplam iş tutarı içindeki farklı iş gruplarının parasal dağılımı dikkate alınarak belirlenen ana iş grubu olarak tanımlanır. İki ölçüt birlikte değerlendirilir; bu yüzden esaslı unsur yalnız “en fazla para hangi imalata harcandı?” sorusunun cevabı değildir.

Tebliğdeki örnekte %30 köprü, %30 tünel ve %40 demiryolu işlerinden oluşan bir projenin temel işlevi demiryolu ulaşımı olduğundan esaslı unsuru AVI Grup Demiryolu İşleridir. Başka bir örnekte %70 tünel, %15 demiryolu ve %15 istasyon binasından oluşan metro hattında, işlevi nedeniyle demiryolu grubu veya tutardaki ağırlığı nedeniyle tünel işleri esaslı unsur olarak belirlenebilir. Matematiksel olarak en büyük kalem tek başına sonuç vermez.

Belge tutarının ne kadarı değerlendirilir?

Yönetmelik m.48’e göre ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarı kural olarak dikkate alınmaz; ancak esaslı unsur ihale konusu işe veya benzer işe uygunsa belge tutarının tamamı değerlendirilir. Örneğin esaslı unsuru AV Grup Karayolu İşleri olan bir projede köprü ve tünel imalatı da yapılmış olabilir; yeni ihalede benzer iş AV Grup ise köprü ve tünel kısmı ayrıştırılmaz, belgenin tamamı kullanılır.

Örnek: 100 milyon TL tutarlı bir belgenin esaslı unsuru başka bir iş grubuna aittir, ancak içinde 30 milyon TL tutarında ihale konusu işe uygun imalat bulunmaktadır. Bu durumda belge tamamen geçersiz sayılmaz; şartları varsa 30 milyon TL’lik bölüm iş deneyimi olarak dikkate alınır, fakat 100 milyon TL’nin tamamı kullanılamaz. Bu 30 milyon TL’nin güncellenmiş değeri idari şartnamede istenen asgari tutarı karşılıyorsa istekli yeterli sayılır.

Benzer işe uygun tutar nasıl ayrıştırılır?

Esaslı unsur uygun değilse veya belge ihale konusu işi kısmen içeriyorsa uygun imalatların tutarı belirlenmelidir. Bu incelemede kesin hakediş, hakediş icmali, yapılan işler listesi ve metrajlar önem kazanır. Tebliğ, tutar belgeden belirlenemiyorsa gerekli bilgi ve belgelerin belgeyi düzenleyen idareden temin edilmesini öngörür. Bu nedenle “belgede rakam ayrıştırılmamışsa teklif otomatik elenir” şeklinde genel bir sonuç doğru değildir.

İsteklinin bütün hakedişleri teklif ekinde sunması da genel bir zorunluluk değildir. Yönetmelik m.50 uyarınca ihale komisyonu belgede tereddüt ettiği konularda inceleme yapabilir ve belgeyi düzenleyen idareden bilgi isteyebilir; komisyon belgenin üzerindeki ifadeleri yalnız biçimsel olarak kabul etmek zorunda değildir. Somut dokümanda ayrıca bir belge isteniyorsa o ihale bakımından farklı sonuç doğabilir.

Belgede esaslı unsur yazmak zorunlu mu?

Güncel Yönetmeliğe göre belge düzenlemeye yetkili kurumlarca düzenlenen iş deneyim belgelerinde, istisnalar dışında, esaslı unsur ile belge tutarının iş grupları itibarıyla dağılımı gösterilmelidir. Ancak iş projenin amaç ve işlevini gerçekleştirecek seviyede tamamlanmamışsa esaslı unsur belirlenmeyebilir; bu durumda nedeni açıklanmalı ve tamamlanan aşamalar gösterilmelidir. Esaslı unsurun hukuken oluşmadığı bir işe yapay biçimde ana grup atanması da yanlış değerlendirmeye yol açar.

Tamamlanamayan veya devredilen işte yapılan kısım projenin bütününün karakterini yansıtıyorsa esaslı unsur belirlenebilir. Yarım kalan bir otoyol işinde yapılan bölüm hem altyapı hem üstyapı imalatını içeriyorsa esaslı unsur AV Grup olabilir; buna karşılık bir boru hattında yalnız kazı yapılmış, borular döşenmemişse yapılan bölüm projeyi temsil etmez. Bina projelerinde de en az bazı binaların temelden çatıya kaba ve ince işleriyle tamamlanması esaslı unsur belirlenmesini mümkün kılar.

2026 KİK kararı: idarenin elediği belge neden kabul edildi?

Kamu İhale Kurulunun 22.07.2026 tarihli ve 2026/UY.I-1956 sayılı kararı, benzer iş incelemesinin işin adına bakılarak yapılamayacağını gösterir. Balıkesir’deki bir parke taşı ihalesinde idare benzer işi AV Grup Karayolu İşleri (Altyapı + Üstyapı) olarak belirlemiş, bir isteklinin asfalt kaplama işine ait belgesini, işin altyapı ve üstyapıyı birlikte içermediği ve bakım-onarım niteliğinde olduğu gerekçesiyle reddetmişti.

Kurul belgeye konu işin hakedişlerini ve yapılan işler listesini inceledi; hem toprak işi niteliğinde altyapı imalatının hem de önemli tutarda üstyapı imalatının bulunduğunu tespit ederek belgenin AV Grubuyla uyumlu olduğuna karar verdi ve teklifin yeniden değerlendirilmesi yönünde düzeltici işlem belirledi. Pratik sonuç açıktır: belgenin uygunluğu yalnız başlığına veya düzenleyen idarenin genel nitelendirmesine bakılarak değil, gerektiğinde hakedişlerdeki gerçek imalat içeriğiyle değerlendirilir.

Hatalı değerlendirmeye nasıl itiraz edilir?

Esaslı unsurun yanlış belirlenmesi ihale sonucunu değiştirebilir: esaslı unsur uygun olduğu hâlde yalnız bazı kalemler dikkate alınırsa istekli haksız biçimde elenir; uygun olmadığı hâlde rakibin belgesinin tamamı sayılırsa ihale yanlış kişiye kalır. Her iki durumda da süresi içinde idareye şikâyet ve şartları oluşursa KİK’e itirazen şikâyet yoluna gidilebilir.

Başvuruda yalnız “belgemiz benzer işe uygundur” denilmemeli; dokümandaki benzer iş tanımı, belgenin esaslı unsuru, iş gruplarının parasal dağılımı ve gerektiğinde hakedişlerdeki ilgili imalatlar somut biçimde karşılaştırılmalıdır. Bunun için ihale ilanı, idari ve teknik şartname, iş deneyim belgesi, EKAP kaydı, sözleşme, hakediş icmalleri, geçici kabul belgeleri ve düzenleyen idarenin açıklamaları birlikte incelenmelidir. İş deneyiminin fiyat dışı unsur olarak puanlandığı ihalelerde yanlış değerlendirme puanı da etkiler; bunun için fiyat dışı unsur puanlaması rehberimize bakılabilir.

Teklif vermeden önce kontrol

Belgede tereddüt varsa teklif sonrasında bir eleme kararını beklemek yerine düzenleyen idarenin kayıtları ve EKAP bilgileri teklif öncesinde incelenmelidir. İş deneyim belgesinin düzenlenemediği hâllerde sözleşmeyle tevsik ve damga vergisi şartı için kamu ihalelerinde damga vergisi ve iş deneyimi yazımıza; hizmet kapsamımız için ihale hukuku sayfamıza bakılabilir.

Adım adım: İş deneyim belgesinin benzer iş uygunluğunu değerlendirme

1. İhale ilanı ve idari şartnamede benzer iş olarak kabul edilen iş grubunu veya alternatif grupları tespit edin.
2. Belgede yazan esaslı unsuru ve belge tutarının iş grupları itibarıyla dağılımını okuyun.
3. Esaslı unsur benzer işe uygunsa belge tutarının tamamının değerlendirileceğini not edin.
4. Esaslı unsur uygun değilse belgede benzer işe uygun imalat bulunup bulunmadığını ve tutarını belirleyin.
5. Uygun tutar belgeden çıkarılamıyorsa kesin hakediş, hakediş icmali ve yapılan işler listesini düzenleyen idareden temin edin.
6. Değerlendirilecek tutarın güncellenmiş değerinin idari şartnamedeki asgari tutarı karşılayıp karşılamadığını hesaplayın.
7. Belgenin EKAP kaydını kontrol edin ve tereddütleri teklif vermeden önce giderin.
8. Hatalı değerlendirme yapılırsa süresinde idareye şikâyet, ardından şartları varsa KİK’e itirazen şikâyet başvurusu yapın.

Sık yapılan hatalar

En sık yapılan hata, belgede benzer iş bulunmasını esaslı unsurun benzer işe uygun olmasıyla aynı sanmak ve belge tutarının tamamının kullanılabileceğini varsaymaktır. Esaslı unsuru yalnız en yüksek tutarlı imalata bakarak belirlemek, işlerin adı benziyor diye teknik içeriği incelemeden uygunluk sonucuna varmak ve esaslı unsur yazmayan belgeyi otomatik olarak geçersiz saymak da sık görülür. İdare tarafında ise Tebliğdeki bir iş grubunu kendi içinde ayrıştırarak yalnız bazı alt işleri benzer iş kabul etmek ve belgeyi hakedişlerdeki gerçek imalat içeriğine bakmadan başlığına göre reddetmek, 2026/UY.I-1956 sayılı kararda olduğu gibi düzeltici işlemle sonuçlanabilir. İsteklinin şikâyet süresini kaçırması ise doğru bir itirazı bile sonuçsuz bırakır.

İş ortaklığında iş deneyimi: Belgeyi pilot ve özel ortağın hangi koşullarla sunacağı, yapım ve hizmet alımı farklılıkları için iş ortaklığı ve konsorsiyum rehberine bakabilirsiniz.

Kamu ihale sürecinin diğer aşamaları (şikâyet, aşırı düşük teklif, fiyat farkı, teminat, fesih) için ihale hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sonuç

Yapım işi ihalelerinde iş deneyim belgesinin değeri, benzer iş ve esaslı unsur değerlendirmesine bağlıdır. Benzer iş, idarenin ihale dokümanında kabul ettiği iş grubudur; esaslı unsur ise projenin amacı, işlevi ve iş gruplarının parasal dağılımına göre belirlenen ana iş grubudur ve her zaman en yüksek tutarlı kalem değildir. Esaslı unsur benzer işe uygunsa belge tutarının tamamı, uygun değilse yalnız benzer işe uygun imalatların tutarı değerlendirilir. 2026/UY.I-1956 sayılı KİK kararının da gösterdiği gibi, uygunluk belgenin başlığına göre değil hakedişlerdeki gerçek imalat içeriğine göre incelenmeli; hatalı değerlendirmeye karşı süresinde şikâyet ve itirazen şikâyet yoluna başvurulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Benzer iş ve esaslı unsur aynı şey mi?

Hayır. Benzer iş, somut ihalede idarece kabul edilen iş grubudur; esaslı unsur, belgeye konu projenin ana karakterini oluşturan iş grubudur.

Esaslı unsur benzer işe uygunsa belgenin tamamı kullanılır mı?

Evet. Yönetmelik m.48/2 uyarınca belge tutarının tamamı değerlendirilir.

Esaslı unsur uygun değilse belge kullanılamaz mı?

Belgede ihale konusu veya benzer işe uygun imalat varsa yalnız bu işlerin tutarı değerlendirilir.

En yüksek tutarlı imalat esaslı unsur mudur?

Her zaman değil. İşin amacı ve işlevi ile parasal ağırlık birlikte değerlendirilir.

Belgede esaslı unsur yazmıyorsa belge geçersiz mi?

Her durumda değil. İş yeterli seviyede tamamlanmamışsa esaslı unsur belirlenmeyebilir; tamamlanan kısımlar ayrıca değerlendirilir.

Hakedişleri teklif ekinde sunmak zorunlu mu?

Genel bir zorunluluk yoktur; komisyon gerektiğinde bilgi ve belge isteyebilir. Dokümandaki özel düzenlemeler ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukuki Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İş deneyim belgesinin kullanılabilirliği; ihale konusu işe, benzer iş tanımına, belgenin esaslı unsuruna, iş gruplarının parasal dağılımına, belge türüne, güncel değerine ve dokümandaki diğer yeterlik şartlarına göre değişebilir. Başvuru süreleri hak kaybına yol açabilecek nitelikte olduğundan somut ihale ve belge birlikte değerlendirilmelidir.