Personel Taşıma Hizmetlerinde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nedir?

Personel taşıma hizmetlerinde aşırı düşük teklif açıklaması, teklif bedelinin işçilik (sefer bazlı), akaryakıt, araç kira/amortisman, periyodik bakım, lastik, sigorta, araç muayene, MTV, damga vergisi ve Kamu İhale Kurumu payı gibi tüm zorunlu maliyet kalemlerini eksiksiz içerecek şekilde hazırlanan teknik-hukuki belgedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca sorgulanan teklifin reddedilmemesi için sürücü maliyetinin fiilî sefer sayısı ve süresine göre hesaplanması, akaryakıt tüketiminin şehir içi dur-kalk koşullarını yansıtması ve fiyat farkı verilmeyen ihalelerde sözleşme süresince oluşacak maliyet artışlarının projeksiyona dahil edilmesi gerekir.

📅 Yayın: 15 Aralık 2025 · Son güncelleme: 30 Mayıs 2026

Personel Taşıma Hizmetlerinin İhale Hukukundaki Yeri

Personel taşıma hizmetleri uygulamada çoğu zaman basit bir servis faaliyeti olarak görülse de, ihale hukuku bakımından çok sayıda zorunlu maliyet kalemini içeren teknik nitelikli hizmetlerdir. Bu yönüyle personel taşıma ihaleleri, kamu ihale uygulamasında en sık uyuşmazlığa konu olan alanlardan biridir.

Bu nedenle personel taşıma ihalelerinde sunulan teklifler çoğu zaman aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulur. Ancak bir teklifin düşük görünmesi tek başına teklifin sürdürülemez olduğu anlamına gelmez; belirleyici olan teklif bedelinin hangi maliyet unsurlarına dayanılarak oluşturulduğunun açık ve denetlenebilir şekilde ortaya konulmasıdır.

Hukuki Çerçeve

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca aşırı düşük teklif tespit edilen isteklilerden, teklif bedelini oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin yazılı açıklama talep edilir. Bu açıklamalar teklifin işin gereklerini karşılayacak düzeyde olup olmadığının tespitine yöneliktir.

Yapılacak açıklamalarda şu üç unsur zorunludur:

• Hesaplama yöntemlerinin açıkça belirtilmesi
• Kullanılan varsayımların piyasa koşullarıyla uyumlu olması
• Maliyet kalemlerinin eksiksiz ve gerçekçi biçimde ele alınması

Açıklamanın amacı, isteklinin kâr politikasını sorgulamak değil; teklifin hizmetin ifasını mümkün kılacak ekonomik ve teknik yeterliliğe sahip olup olmadığını tespit etmektir.

Personel Taşımada Zorunlu Maliyet Kalemleri

Açıklamada bütüncül şekilde değerlendirilmesi gereken kalemler:

• İşçilik (sürücü) giderleri
• Akaryakıt giderleri
• Araç kiralama veya amortisman giderleri
• Periyodik bakım ve onarım giderleri
• Lastik ve lastik hizmet giderleri
• Sigorta giderleri (trafik + ferdi kaza, gerekirse kasko)
• Araç muayene ve egzoz emisyon giderleri
• Motorlu Taşıtlar Vergisi
• Damga vergisi ve Kamu İhale Kurumu payı

Bu kalemlerden herhangi birinin yok sayılması ya da gerçekçi olmayan varsayımlarla hesaplanması, açıklamanın reddedilmesine yol açar.

İşçilik (Sürücü) Maliyetinin Hesaplanması

Personel taşıma hizmetlerinde sürücüler çoğu zaman tam zamanlı değil, fiilî çalışma süresine dayalı olarak istihdam edilir. Bu nedenle işçilik maliyeti aylık sabit ücret üzerinden değil; şu parametrelere göre hesaplanmalıdır:

• Toplam sefer sayısı (gidiş-dönüş ayrı)
• Sefer süresi (trafik dahil)
• Günlük çalışma saati
• Saatlik veya günlük işçilik maliyeti (asgari ücret + işveren payı)

Gelecek dönem ücret seviyelerinin henüz kesinleşmemiş olması hâlinde, önceki yılların artış oranları ve mevcut ekonomik göstergeler dikkate alınarak makul ve ihtiyatlı varsayımlar yapılmalıdır. Asgari ücretin altında hesaplama yapılması açıklamanın doğrudan reddine neden olur.

Akaryakıt Giderlerinin Hesaplanması

Akaryakıt giderleri, güncel piyasa fiyatları (EPDK haftalık fiyat listesi veya açıklama tarihindeki gerçek piyasa fiyatı) ile araç üreticilerine ait teknik tüketim verileri esas alınarak hesaplanmalıdır.

Önemli: Şehir içi kullanım, yoğun trafik ve dur-kalk koşulları dikkate alınmadan yapılan iyimser hesaplamalar açıklamanın inandırıcılığını ciddi biçimde zayıflatır. Üretici tüketim verileri genellikle ideal koşullarda ölçülmüştür; gerçek şehir içi tüketim bu değerlerin %25-40 üzerinde olabilir. Açıklamada bu fark gerçekçi şekilde yansıtılmalıdır.

Diğer Zorunlu Giderler

Bakım, lastik, sigorta, araç muayene ve vergi giderleri hizmetin ifası için kaçınılmaz maliyet kalemleridir. Her birinin ayrı ayrı ve açık şekilde maliyet hesabına dahil edilmesi şarttır:

• Bakım: Üretici yetkili servis tarifesi veya bağımsız servis fiyatları üzerinden km bazlı veya yıllık periyodik bakım
• Lastik: Mevsimlik değişim, ortalama 40-50 bin km’de yenileme, marka-ebat fiyatlandırması
• Sigorta: Zorunlu trafik sigortası, ferdi kaza koltuk sigortası ve gerekirse kasko
• Muayene: Yıllık veya iki yılda bir TÜVTÜRK muayene ücreti + egzoz emisyon ölçümü
• MTV: Motorlu taşıtın yaşı, silindir hacmi ve cinsine göre belirlenen yıllık vergi
• Damga vergisi: Sözleşme bedelinin binde 9,48’i
• KİK payı: İhale bedelinin binde 5’i

Fiyat Farkı Verilmeyen İhalelerde Risk

İdari şartnamede “fiyat farkı hesaplanmayacaktır” hükmünün yer aldığı ihalelerde, sözleşme süresi boyunca ortaya çıkabilecek tüm maliyet artışları yüklenici tarafından karşılanır. Bu tür ihalelerde teklif hazırlanırken şu maliyet artışları başlangıçta projeksiyona dahil edilmelidir:

• Asgari ücret artışları (yıllık ve gerektiğinde ara dönem artışları)
• Akaryakıt fiyat artışları
• Bakım ve işletme gideri artışları (enflasyon yansıması)
• Sigorta primlerindeki artışlar
• Lastik ve yedek parça fiyat artışları

Aksi hâlde teklif, sözleşme süresi boyunca sürdürülemez hâle gelir; bu da hem yüklenici için maddi kayıp hem de idare için hizmet aksaması anlamına gelir.

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

• Zorunlu maliyet kalemlerinin sıfır kabul edilmesi veya hiç açıklanmaması
• İşçilik maliyetinin tam zamanlı ve sabit ücret varsayımıyla hesaplanması
• Akaryakıt tüketiminin iyimser, ideal koşul verilerine göre belirlenmesi
• Bakım, lastik ve sigorta giderlerinin göz ardı edilmesi
• Fiyat farkı verilmeyen ihalelerde gelecek dönem maliyet artışlarının hesaba katılmaması
• Asgari ücretin altında işçilik hesabı
• Damga vergisi ve KİK payının atlanması
• Trafik sıkışıklığı ve dur-kalk koşullarının ihmal edilmesi

Bu eksiklikler açıklamanın yetersiz görülmesine ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olur.

Sonuç

Personel taşıma hizmetlerinde aşırı düşük teklif değerlendirmesinde esas alınması gereken husus, teklif bedelinin düşük veya yüksek olması değil; işin gereklerini karşılayacak şekilde oluşturulup oluşturulmadığıdır. Tüm maliyet unsurlarını içeren, hesap yöntemi açıkça ortaya konulmuş ve piyasa gerçekleriyle uyumlu teklifler düşük görünse dahi sürdürülebilir ve uygulanabilir niteliktedir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında şekli değil, içeriğe ve ekonomik gerçekliğe dayalı bir yaklaşım benimsenmelidir.

Açıklamanın genel hazırlama esasları için Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Hazırlanır?, açıklamanın reddedilme sebepleri için Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Neden Reddedilir? ve ihale hukukunun genel çerçevesi için İhale Hukuku Nedir? makalelerimizi inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Personel taşıma ihalelerinde aşırı düşük teklif her durumda reddedilir mi?
Hayır. Teklifin düşük olması tek başına reddi gerektirmez. Sunulan açıklamanın işin gereklerini karşılayacak maliyet yapısını ortaya koyup koymadığı esas alınır.

Hangi maliyet kalemleri mutlaka açıklanmalıdır?
İşçilik, akaryakıt, araç kira/amortisman, periyodik bakım, lastik, sigorta, araç muayene, MTV, damga vergisi ve KİK payı zorunlu kalemlerdir.

Sürücü işçilik maliyeti nasıl hesaplanır?
Personel taşımada sürücüler tam zamanlı değil sefer bazlı çalıştığı için maliyet; toplam sefer sayısı, sefer süresi, günlük çalışma saati ve saatlik işçilik maliyeti (asgari ücret + işveren payı) üzerinden hesaplanmalıdır. Aylık sabit ücret varsayımı yanlıştır.

Akaryakıt tüketimi hangi verilere göre hesaplanır?
Güncel EPDK fiyatları (veya açıklama tarihindeki gerçek piyasa fiyatı) ile araç üretici teknik tüketim verileri esas alınır. Ancak şehir içi dur-kalk koşullarında tüketim üretici verilerinin %25-40 üzerinde olabileceğinden bu fark hesaplamada yansıtılmalıdır.

Fiyat farkı verilmeyen ihalelerde risk kime aittir?
Sözleşme süresi boyunca ortaya çıkabilecek tüm maliyet artışları (asgari ücret, akaryakıt, bakım, sigorta vb.) yükleniciye aittir. Bu nedenle teklif hazırlanırken bu artışlar başlangıçta projeksiyona dahil edilmelidir.

Lastik gideri hesabında neye dikkat edilir?
Mevsimlik değişim ihtiyacı, lastiklerin ortalama 40-50 bin km’de yenilenmesi gerektiği ve servis aracının marka-ebat fiyatlandırması dikkate alınmalıdır. Lastik servis (montaj-balans-rotasyon) maliyetleri de ayrıca eklenmelidir.

Sigorta giderinde hangi kalemler yer almalıdır?
Zorunlu trafik sigortası, koltuk başına ferdi kaza sigortası ve aracın değerine göre değerlendirilen kasko (zorunlu değil ama tavsiye edilir) yer almalıdır.

Açıklama reddedilirse ne yapabilirim?
Önce idareye 10 gün içinde yazılı şikâyet, ardından Kamu İhale Kurumuna 10 gün içinde itirazen şikâyet, son olarak Kurum kararına karşı 30 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Damga vergisi ve KİK payı oranları nedir?
KİK payı: ihale bedelinin binde 5’i. Damga vergisi: sözleşme bedelinin binde 9,48’i. Her ikisi de zorunlu olarak hesaplamaya dahil edilmelidir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Personel taşıma ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması her dosyada farklı sefer sayısı, mesafe, araç tipi ve fiyat farkı düzenlemesi içerdiğinden, hazırlanan açıklamanın bir avukat tarafından değerlendirilmesi tavsiye edilir. Açıklamanın yetersiz bulunması teklifin reddine yol açar.

Sürecinizi Değerlendirmek İçin

Personel taşıma ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması, sektörel maliyet kalemlerinin doğru hesaplanması ve sözleşme süresi boyunca sürdürülebilirliğin ortaya konulmasını gerektirir. Tek bir kalemde yapılan hata teklifin reddine ve ihale dışı bırakılmaya neden olabilir. Av. Mesut Rusum, personel taşıma ihale dosyalarınızı inceler ve açıklama hazırlığından red kararı sonrası itiraz sürecine kadar yol haritası sunar.

📞 0532 709 89 58  |  💬 WhatsApp’tan yazın