Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Neden Reddedilir?

Aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinde belirleyici olan, teklif bedelinin rakamsal olarak düşük olması değil; idarenin sorgu yazısında belirlediği önemli teklif bileşenlerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde izin verilen yöntemlerle, süresinde ve denetlenebilir biçimde açıklanamamasıdır. En sık ret sebepleri; istenen bir bileşenin hiç açıklanmaması, mevzuata uygun olmayan belge kullanılması, fiyat tekliflerinin dayanak ve şekil şartlarını taşımaması, miktar veya hesaplama hatası yapılması ve açıklamanın ihale dokümanıyla çelişmesidir. İdare, hangi önemli teklif bileşenlerinin açıklanacağını açıkça göstermek ve açıklama için en az üç iş günü vermek zorundadır. Buna karşılık istekli de açıklamasını yalnızca genel beyanlarla değil; hesap, miktar, birim fiyat ve usulüne uygun belgeler arasında izlenebilir bir bağ kurarak hazırlamalıdır.

📅 Yayın: 15 Aralık 2025 · Son güncelleme: 14 Temmuz 2026

Aşırı düşük teklif açıklaması hangi kurallara göre değerlendirilir?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesine göre ihale komisyonu, aşırı düşük olarak tespit ettiği teklifleri doğrudan reddedemez. Önce, teklifte önemli olduğunu belirlediği bileşenlerle ilgili ayrıntıları istekliden yazılı olarak istemelidir.

İhale komisyonu açıklamayı değerlendirirken özellikle:

• Hizmetin, imalat sürecinin veya yapım yönteminin ekonomik olmasını,
• Seçilen teknik çözümleri,
• İsteklinin mal veya hizmet temininde sahip olduğu avantajlı koşulları,
• Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğünü,
• Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen açıklama ve belgelendirme kurallarını

dikkate alır.

Ancak hizmet, yapım ve mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespit ve değerlendirme yöntemi aynı değildir. İlan, idari şartname, ilgili uygulama yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği birlikte incelenmelidir.

Bu yazı ağırlıklı olarak hizmet alımı ihalelerindeki ret sebeplerini ele almaktadır. Açıklamanın hazırlanma aşamaları için Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Hazırlanır? başlıklı rehberimize bakabilirsiniz.

İlk kontrol: İdarenin sorgu yazısı açık ve anlaşılır mı?

Açıklama hazırlamadan önce yalnızca maliyet hesabına değil, idarenin gönderdiği sorgu yazısına bakılmalıdır. Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre idare:

• Açıklama istediği önemli teklif bileşenlerini açıkça belirtmeli,
• Bileşenleri tereddüde yer bırakmayacak ayrıntıda göstermeli,
• Aynı durumdaki istekliler için aynı unsurları esas almalı,
• Açıklamanın sunulması için üç iş gününden az olmayan uygun bir süre vermelidir.

“Teklifinizin tamamını açıklayınız” veya “düşük teklifinizi belgelendiriniz” gibi sınırları belirsiz ifadeler, isteklinin hangi maliyetleri açıklaması gerektiğini anlamasına yetmeyebilir. Önemli teklif bileşenlerinin belirlenmemesi ya da çelişkili belirlenmesi, sorgu işleminin kendisini hukuka aykırı hâle getirebilir.

Buna karşılık sorgu yazısı açık olduğu hâlde, istekli açıklamasını istenmeyen konulara yoğunlaştırır ve asıl önemli bileşeni açıklamazsa teklif reddedilebilir.

1. İstenen önemli teklif bileşeninin hiç açıklanmaması

En temel ret sebebi, idarenin açıkça açıklanmasını istediği bir bileşenin hiç ele alınmamasıdır.

Örneğin personel taşıma hizmetinde idare:

• Akaryakıt,
• Araç bakım ve onarım,
• Lastik,
• Sürücü işçilik,
• Sigorta, vergi veya muayene

giderlerinden belirli olanlarını önemli teklif bileşeni olarak göstermişse, açıklama bu bileşenlerin her biri bakımından ayrı ayrı kurulmalıdır.

Buradaki kritik ayrım şudur: İstekli, ihale konusu işte ortaya çıkabilecek bütün giderleri kendiliğinden açıklamak zorunda değildir. Ancak idare tarafından açıklanması istenen bileşenlerden birini yok sayamaz. Açıklanan bileşenin hesabı için zorunlu olan alt unsurların da hesabı anlaşılır kılacak biçimde gösterilmesi gerekir.

2. Açıklamanın mevzuatta izin verilen yöntemlere dayanmaması

Aşırı düşük teklif açıklaması, herhangi bir internet çıktısı veya imzasız piyasa araştırmasıyla yapılamaz. Kamu İhale Genel Tebliği, kullanılabilecek açıklama yöntemlerini ve bunların şartlarını düzenler.

Hizmet alımlarında başlıca açıklama yöntemleri şunlardır:

• Üçüncü kişilerden alınan ve usulüne uygun düzenlenen fiyat teklifleri,
• Merkezî kamu kurum ve kuruluşlarının ilan ettiği fiyatlar,
• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ilan ettiği fiyatlar,
• Ticaret borsası fiyatları,
• Toptancı hal fiyatları,
• Özel veya münhasır hak sahibi kuruluşların uyguladığı fiyatlar,
• İsteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet ve satış kayıtları,
• İsteklinin stokunda bulunan mallara ilişkin kayıtlar,
• İdareye daha önce sunduğu ve kabul edilmiş bazı mal veya hizmet fiyatları.

Kullanılan yöntem Tebliğ’de yer almıyorsa veya yöntem yer almakla birlikte şartları karşılanmıyorsa, tutar piyasa açısından makul görünse bile açıklama reddedilebilir.

3. Fiyat teklifinin ve dayanak tutanakların şekil şartlarını taşımaması

Üçüncü kişiden alınan fiyat teklifi, tek başına üzerinde bir rakam yazan ticari belge değildir. Fiyat teklifinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen maliyet veya satış tutarı tespitine dayanması gerekir.

Uygulamada şu eksiklikler ret sebebi olabilmektedir:

• Fiyat teklifinde açıklamaya konu mal veya hizmetin açıkça tanımlanmaması,
• Birim fiyat ile miktarın gösterilmemesi,
• Meslek mensubunun imza, kaşe veya gerekli beyanının bulunmaması,
• Fiyat teklifinin ilgili maliyet veya satış tutarı tespit tutanağına dayanmaması,
• Dayanak kayıtların mevzuatta aranan geçici vergi beyanname dönemine ait olmaması,
• Fiyat teklifindeki bedelin dayanak kayıtlardaki maliyet veya satış tutarı şartlarını karşılamaması,
• Belgeyi düzenleyen kişinin teklif konusu mal veya hizmet alanında fiilen faaliyet göstermemesi,
• Belge tarihinin veya geçerlilik döneminin açıklamaya uygun olmaması.

Belgedeki küçük bir yazım hatası ile belgenin güvenilirliğini ve mevzuata uygunluğunu ortadan kaldıran esaslı eksiklik aynı değildir. Ancak açıklamanın temelini oluşturan belgenin dayanağının bulunmaması, çoğu durumda sonradan tamamlatılabilecek basit bir eksiklik olarak kabul edilmez.

4. Hesaplamanın denetlenebilir olmaması

İhale komisyonu, açıklamadaki toplam sonuca nasıl ulaşıldığını takip edebilmelidir. Yalnızca:

“Akaryakıt gideri 500.000 TL’dir.”

yazılması yeterli değildir. Hesabın dayandığı miktarlar, birim fiyatlar ve formül gösterilmelidir.

Örneğin akaryakıt hesabında:

• Toplam güzergâh uzunluğu,
• Sefer sayısı,
• Çalışma günü,
• Araç sayısı,
• Araçların yakıt tüketim değeri,
• Esas alınan litre fiyatı,
• Hesaba dâhil veya hariç tutulan vergi ve indirimler

açıkça gösterilmelidir.

Temel formül örneği:

Toplam kilometre × kilometre başına tüketim × litre fiyatı

şeklinde kurulabilir. Ancak bu formüldeki her veri teknik şartname, güzergâh çizelgesi, araç özelliği veya geçerli fiyat kaynağıyla uyumlu olmalıdır.

5. Miktar, birim ve aritmetik hatası yapılması

Açıklamadaki tek bir çarpım hatası, toplam teklif maliyetini etkiliyorsa ret sonucunu doğurabilir.

Sık rastlanan hatalar şunlardır:

• Teknik şartnamedeki araç sayısından daha az araç üzerinden hesap yapılması,
• Gidiş-dönüş güzergâhının yalnızca tek yön olarak hesaplanması,
• Çalışma günü veya sefer sayısının eksik alınması,
• Aylık giderin yıllık, yıllık giderin aylık gibi kullanılması,
• Litre, kilogram, kilometre veya saat birimlerinin birbirine karıştırılması,
• Tablodaki alt toplamlarla genel toplamın uyuşmaması,
• KDV dâhil ve KDV hariç fiyatların birlikte kullanılması,
• Yuvarlama farklarının teklif bedelini aşan bir sonuca yol açması.

Açıklama tamamlandıktan sonra yalnızca metin değil, bütün hesap tablosu bağımsız biçimde yeniden kontrol edilmelidir. Formül doğru görünse bile yanlış hücreye bağlanan bir Excel hesabı açıklamanın reddine yol açabilir.

6. Açıklamanın ihale dokümanıyla çelişmesi

Aşırı düşük teklif açıklaması, isteklinin işi kendi tercih ettiği yöntemle yeniden tarif ettiği bir belge değildir. Hesaplama; idari şartnameye, teknik şartnameye, birim fiyat teklif cetveline ve diğer ihale dokümanına uygun olmalıdır.

Örneğin teknik şartname:

• Belirli yaşın altında araç,
• Belirli koltuk kapasitesi,
• Yedek araç,
• Rehber personel,
• Belirli sigorta teminatları,
• Belirli sıklıkta bakım veya temizlik

öngörüyorsa, maliyet hesabı bu yükümlülükleri karşılamalıdır.

Daha düşük maliyetli başka bir araç sınıfı, farklı kapasite veya şartnamede izin verilmeyen bir uygulama esas alınarak yapılan hesap, ekonomik olsa bile ihale konusu işi açıklamaz.

7. İşçilik maliyetinin eksik hesaplanması

Personel çalıştırılmasına dayalı veya işçilik içeren hizmetlerde, işçilik maliyetinin yürürlükteki asgari yükümlülüklerin altında açıklanması ciddi bir ret sebebidir.

Hesapta işin niteliğine göre:

• Brüt ücret,
• İşveren sigorta primi,
• İşsizlik sigortası primi,
• Ulusal bayram ve genel tatil çalışması,
• Fazla çalışma,
• Yol ve yemek giderleri,
• İhale dokümanındaki ücret farkları,
• Engelli işçi veya diğer özel istihdam düzenlemeleri

dikkate alınmalıdır.

İşçinin yalnızca araç kullandığı veya fiilen hizmet verdiği dakika üzerinden ücret hesaplamak, iş mevzuatı ve ihale dokümanındaki çalışma düzeniyle bağdaşmayabilir. Personelin işverenin yönetimi altında bulunması gereken toplam süre değerlendirilmelidir.

8. Akaryakıt hesabının gerçekçi ve belgeli olmaması

Akaryakıt gideri özellikle taşıma ihalelerinde teklifin en önemli bileşenlerinden biridir.

Ret riski yaratan başlıca durumlar şunlardır:

• Aracın teknik özellikleriyle uyuşmayan tüketim değeri kullanılması,
• Şehir içi güzergâhta gerçekçi olmayan düşük tüketim kabul edilmesi,
• Toplam kilometrenin eksik hesaplanması,
• Fiyatın ihale veya Tebliğ bakımından geçerli olmayan bir tarihten alınması,
• İndirimin nasıl elde edildiğinin açıklanmaması,
• Akaryakıt türünün araçla uyuşmaması,
• İdarenin belirlediği güzergâh yerine farklı bir güzergâh kullanılması.

Üretici tarafından açıklanan tüketim verileri kullanılacaksa aracın marka, model, motor ve kullanım koşullarıyla bağlantı kurulmalıdır. Yalnızca internet sitesindeki en düşük tüketim değerini almak her durumda yeterli olmayabilir.

Personel ve öğrenci taşıma ihalelerine özgü hesaplama yöntemi için Personel Taşıma Hizmetlerinde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

9. Bakım, lastik, sigorta ve diğer araç giderlerinin hatalı açıklanması

İdare tarafından önemli teklif bileşeni olarak belirlenmişse araçla ilgili giderler ayrı ve denetlenebilir biçimde açıklanmalıdır.

Bir giderin isteklinin mülkiyetindeki araçlar bakımından geçmişte ödenmiş olması, sözleşme döneminde ekonomik maliyet doğurup doğurmadığı tartışmasını kendiliğinden sona erdirmez. İhale dokümanı, açıklama isteme yazısı ve Tebliğ’deki düzenleme birlikte değerlendirilmelidir.

10. Açıklama içindeki belgelerin ve tabloların birbiriyle çelişmesi

Her belge tek başına uygun görünse bile açıklamanın bütünü çelişkiliyse teklif reddedilebilir.

Örneğin:

• Teknik hesapta 10, fiyat teklifinde 8 araç bulunması,
• Bir tabloda 252, başka tabloda 240 çalışma günü kullanılması,
• Fiyat teklifindeki ürünle hesap tablosundaki ürünün farklı olması,
• Açıklanan toplam maliyetin teklif bedelini aşması,
• Genel toplamın alt toplamlarla uyuşmaması,
• Aynı giderin iki kez hesaplanması veya hiçbir yerde hesaba katılmaması

genel tutarlılığı ortadan kaldırır.

Açıklamanın sonuna özet maliyet tablosu eklenmesi yararlıdır:

Kâr oranının düşük olması açıklamanın reddi için yeterli midir?

Hayır. İsteklinin düşük kârla veya kârsız teklif vermesi tek başına açıklamanın reddini gerektirmez. Önemli olan, açıklanan maliyetlerin teklif bedelini aşmaması ve açıklamanın mevzuata uygun olmasıdır.

Bununla birlikte görünürde kârsız teklif verilmesi:

• Zorunlu bir maliyetin gizlenmesi,
• Bir giderin sıfır kabul edilmesi,
• Gerçekçi olmayan miktar kullanılması,
• Mevzuata aykırı fiyat belgesi sunulması

sonucunda ortaya çıkıyorsa, teklifin reddi gündeme gelebilir.

İdare, yalnızca “kâr oranı düşüktür” şeklindeki soyut gerekçeyle değil, hangi açıklamanın neden yeterli olmadığını somut biçimde ortaya koymalıdır.

Açıklama süresi kaç gündür?

Aşırı düşük teklif açıklamasının sunulması için idare tarafından isteklilere üç iş gününden az olmayan uygun bir süre verilmelidir.

Sürenin hesabında EKAP üzerinden yapılan bildirimin tarihi, bildirimin tebliğ edilmiş sayıldığı tarih ve son teslim zamanı dikkatle kontrol edilmelidir. Açıklamanın son dakikaya bırakılması, elektronik imza, dosya boyutu veya EKAP yükleme sorunları nedeniyle hak kaybı yaratabilir.

Süre geçtikten sonra sunulan açıklama veya süresinde sunulmayan esaslı belgeler nedeniyle teklif reddedilebilir.

Red kararı geldiğinde ne yapılmalıdır?

İlk olarak kesinleşen ihale kararı, aşırı düşük teklif sorgu yazısı ve sunulan açıklama yan yana karşılaştırılmalıdır.

Şu sorulara cevap aranmalıdır:

• İdare açıklanacak önemli teklif bileşenlerini açıkça belirlemiş mi?
• Ret gerekçesi sorgu yazısında istenen bir bileşene mi ilişkin?
• İdare açıklamada bulunmayan yeni bir maliyet kalemi mi aramış?
• Sunulan belge Tebliğ’deki şekil ve dönem şartlarını taşıyor mu?
• Hesap veya belge idare tarafından yanlış mı yorumlanmış?
• Aynı durumdaki diğer isteklilere eşit muamele edilmiş mi?
• Ret kararı somut ve gerekçeli mi?

Başvuru süreleri kısadır:

Şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen bir iddia, kural olarak daha sonra itirazen şikâyet aşamasında ilk kez ileri sürülemez. Bu nedenle ilk başvuru yalnızca süreyi kesmek amacıyla hazırlanmış kısa bir dilekçe olmamalı; bütün hukuka aykırılık iddiaları ve dayanakları içermelidir.

Red kararına karşı başvuru hazırlığı için Aşırı Düşük Teklif İtiraz Dilekçesi başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Sorgu yazısını analiz etmeden standart açıklama kullanmak: Her ihalenin önemli teklif bileşenleri farklı olabilir.
• İstenmeyen kalemleri uzun uzun açıklarken istenen kalemi atlamak: Belgenin hacmi değil, sorguya verdiği cevap önemlidir.
• Fiyat teklifinin yalnızca imzalı olmasını yeterli sanmak: Dayanak tutanaklar ve meslek mensubu beyanları da mevzuata uygun olmalıdır.
• İhale dokümanındaki miktarı değiştirmek: Daha ekonomik bir yöntem önerilse bile şartnameye aykırı hesap kabul edilmeyebilir.
• Excel formüllerini kontrol etmemek: Hücre ve yuvarlama hataları toplam maliyeti değiştirebilir.
• KDV dâhil ve hariç tutarları karıştırmak: Belge ile hesap tablosu aynı fiyat esasına dayanmalıdır.
• Belgenin geçerli dönemini kontrol etmemek: Doğru kaynaktan alınan eski tarihli belge de uygun olmayabilir.
• Son gün belge toplamaya çalışmak: Meslek mensubu ve fiyat teklifi süreçleri zaman alabilir.
• Ret kararından sonra süreyi kesinleşen ihale kararından değil başka bir tarihten başlatmak: Başvuru süresinin yanlış hesaplanması esas incelenmeden ret sonucunu doğurabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşırı düşük teklif açıklaması neden reddedilir?

İdarenin sorgu yazısında belirttiği önemli teklif bileşenlerinden birinin açıklanmaması, açıklamanın mevzuatta izin verilen yöntemlere dayanmaması, belgelerin şekil ve dönem şartlarını taşımaması, hesaplama hatası yapılması veya açıklamanın ihale dokümanıyla çelişmesi başlıca ret sebepleridir.

Teklif bedelinin çok düşük olması tek başına ret sebebi midir?

Hayır. Teklifin sınır değerin altında olması açıklama sürecini başlatabilir; ancak açıklama istenen usule uygun ve yeterli bulunursa teklif geçerli kabul edilmelidir. Düşük fiyat tek başına nihai ret gerekçesi değildir.

Her maliyet kalemini açıklamak zorunda mıyım?

Kural olarak idarenin sorgu yazısında önemli teklif bileşeni olarak belirttiği unsurlar açıklanır. Ancak bu bileşenlerin hesabını anlaşılır kılmak için gerekli miktar, alt gider ve hesaplama unsurları da gösterilmelidir.

İdare açıklanacak bileşenleri belirtmemişse ne olur?

İdarenin sorgu yazısında önemli teklif bileşenlerini açık, ayrıntılı ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirtmesi gerekir. Belirsiz veya genel nitelikteki sorgu yazısı, aşırı düşük teklif değerlendirme işleminin yenilenmesini gerektirebilecek bir hukuka aykırılık oluşturabilir.

Açıklama için kaç gün verilmelidir?

Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca açıklama sunulması için üç iş gününden az olmayan uygun bir süre verilmelidir.

Fiyat teklifini veren şirketin faaliyet alanı önemli midir?

Evet. Fiyat teklifini veren kişi veya işletmenin açıklamaya konu malı veya hizmeti ticari faaliyeti kapsamında sunabilecek durumda olması gerekir. Faaliyet konusu ile ilgisiz belgeler güvenilir tevsik belgesi kabul edilmeyebilir.

Kâr öngörmemek açıklamanın reddine yol açar mı?

Tek başına hayır. Açıklanan maliyetlerin teklif bedelini aşmaması ve bütün açıklamanın mevzuata uygun olması hâlinde düşük kâr veya kârsız teklif tek başına ret nedeni değildir.

Eksik belgeyi sonradan tamamlayabilir miyim?

Açıklamanın esasını oluşturan ve süresinde sunulması gereken belgelerdeki esaslı eksiklikler kural olarak sonradan tamamlatılamaz. Bununla birlikte belirsiz bir hususun açıklattırılması ile eksik açıklamanın sonradan tamamlanması aynı değildir; somut eksikliğin niteliği ayrıca değerlendirilir.

Red kararına kaç gün içinde itiraz edilir?

İdareye şikâyet süresi, 4734 sayılı Kanun’un 21/b ve 21/c bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün; diğer ihalelerde on gündür. İdarenin kararına karşı veya on gün içinde karar vermemesi hâlinde Kamu İhale Kurumuna başvuru süresi kural olarak on gündür.

KİK kararına karşı dava açılabilir mi?

Evet. Kamu İhale Kurulu’nun nihai kararına karşı, kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içinde Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir.

Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Aşırı düşük teklif açıklamasında uygulanacak yöntem; ihale türüne, ilan ve idari şartname düzenlemelerine, açıklama isteme yazısına, önemli teklif bileşenlerine ve sunulan belgelere göre değişir. Şikâyet ve itirazen şikâyet süreleri hak düşürücü nitelikte olduğundan, ret kararının ve EKAP bildirim tarihinin gecikmeden incelenmesi önemlidir.