İhalede Geçici ve Kesin Teminat: İade, Gelir Kaydı (2026)

Kamu ihalelerinde geçici teminat teklif bedelinin en az %3’ü, kesin teminat kural olarak ihale bedelinin %6’sıdır; ihale sınır değerin altındaki bir teklif üzerinde kalırsa kesin teminat yaklaşık maliyetin %9’u üzerinden hesaplanır. Fiyat farkı veya iş artışında artan bedelin %6’sı ek kesin teminat olarak alınır. Geçici teminatın iadesi isteklinin ihale sonucundaki konumuna, kesin teminatın iadesi işin türüne, kabul işlemlerine ve SGK ilişiksizliğine bağlıdır. Teminatlar haczedilemez. İade, borca mahsup, gelir kaydı ve haksız nakde çevirme farklı hukuki işlemlerdir.

📅 Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Teminat türleri ve oranlar

4734 sayılı Kanun m.34’e göre teminat olarak tedavüldeki Türk parası, teminat mektupları, kefalet senetleri ve Devlet İç Borçlanma Senetleri kabul edilir. Teminatın türü, tutarı ve süresi ihale dokümanına uygun olmalıdır; uygun olmayan teminat teklifin değerlendirme dışı kalmasına yol açar.

Geçici veya kesin teminatın iadesi ve gelir kaydıyla ilgili uyuşmazlıklar, Kamu İhale Hukuku çalışma alanımız kapsamında değerlendirilmektedir.

Danışmanlık hizmeti ihalelerinde ihale dokümanında belirtilmişse geçici teminat alınmayabilir; kesin teminat da sözleşme öncesi alınmayıp her hakedişten %6 kesinti yapılabilir (m.33 ve m.43). Bu istisna bütün hizmet alımları için geçerli değildir. Sınır değer altı teklifte %9 kuralı için ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması istenmiş olması gerekmez; kısmi teklife açık ihalelerde hesap her kısım için ayrı yapılır.

Örnek: Yaklaşık maliyeti 20.000.000 TL olan bir yapım ihalesi, sınır değerin altındaki 15.000.000 TL’lik teklif üzerinde kalmıştır. Kesin teminat 15.000.000 × %6 = 900.000 TL değil, 20.000.000 × %9 = 1.800.000 TL’dir. Bu farkı hesaba katmayan istekli sözleşmeye davet edildiğinde teminatı tamamlayamayabilir ve geçici teminatı gelir kaydedilebilir.

Örnek 2 – Fiyat farkında ek kesin teminat: 10.000.000 TL bedelli bir hizmet sözleşmesinde iş süresince toplam 1.500.000 TL fiyat farkı ödenmiştir. Bu artış üzerinden 1.500.000 × %6 = 90.000 TL ek kesin teminat alınır ve uygulamada çoğunlukla hakedişlerden kesilir. Yüklenici hakediş tutarının beklenenden düşük gelmesini bu kesintiyle birlikte değerlendirmelidir.

Örnek 3 – Borca mahsup: Kesin kabul sonrası yüklenicinin aynı iş nedeniyle SGK’ya 120.000 TL prim borcu çıkmıştır. İdare 600.000 TL’lik kesin teminattan bu borcu mahsup eder ve kalan 480.000 TL’yi iade eder. Bu işlem fesih nedeniyle gelir kaydı değildir; itiraz edilecekse borcun varlığı ve tutarı tartışılır.

Geçici teminat ne zaman iade edilir?

İhale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi dışındaki isteklilerin teminatları ihale kararının bildirilmesinden sonra iade edilir. İkinci teklif sahibinin teminatı, ihale üzerinde kalanla sözleşme imzalandıktan sonra; ihale üzerinde kalan isteklinin teminatı ise kesin teminatı verip sözleşmeyi imzalaması üzerine iade edilir. İhale üzerinde kalan istekli sözleşmeye davet edildiği hâlde kesin teminatı vermez veya sözleşmeyi imzalamazsa geçici teminatı gelir kaydedilebilir; yasak fiil iddiası varsa ihalelerden yasaklama da gündeme gelir.

Kesin teminat ne zaman iade edilir?

Yapım işlerinde eksik ve kusurlar giderilip geçici kabul tutanağı onaylandıktan sonra kesin teminatın yarısı, SGK ilişiksiz belgesi getirilip kesin kabul tutanağı onaylandıktan sonra kalan yarısı iade edilir. Mal ve hizmet alımlarında SGK ilişiksizliği tespit edildikten sonra, garanti süresi varsa yarısı kabulden sonra ve kalanı garanti bitince, yoksa tamamı iade edilir. 4735 m.13 uyarınca piyasadan hazır alınıp satılan mal alımlarında ilişiksiz belgesi aranmaz; ancak kabul ve garanti şartları devam eder.

Yüklenicinin o iş nedeniyle idareye veya SGK’ya borcu ya da ödenmemiş ücret vergisi kesintisi varsa teminat protesto ve hüküm gerekmeden paraya çevrilip borca mahsup edilir, kalanı iade edilir. Bu, fesih nedeniyle gelir kaydından farklıdır. İade şartları oluştuğu hâlde idarenin yazılı uyarısına rağmen iki yıl içinde talep edilmeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalıp bankasına iade edilir, diğer teminatlar Hazineye gelir kaydedilebilir. Bu nedenle iş bitince iade talebi yazılı olarak takip edilmelidir.

Elektronik teminat ve yabancı para

Geçici teminat mektupları Takasbank Kamu Teminat Yönetim Platformu üzerinden elektronik olarak EKAP’a iletilebilir. İlanı 8 Nisan 2024 ve sonrasında olan ihalelerde sözleşme öncesi kesin teminat, ilanı 1 Nisan 2026 ve sonrasında olanlarda ek kesin, avans, kesin hesap ve geçici kabul noksanları teminatları elektronik düzenlenir: yüklenici EKAP’ta ilgili İKN’den referans numarası alır ve bununla bankaya veya sigorta şirketine başvurur. Geçici teminat mektubunun süresi teklif geçerlilik süresinden en az 30 gün fazla olmalıdır; sözleşme süresi uzarsa kesin teminat mektubunun da uzatılması istenebilir.

Kamu İhale Kurulunun 12 Mart 2026 tarihli 2026/DK.D-89 sayılı kararına göre yabancı para teminat mektubu tazmin edildiğinde ödeme kural olarak mektuptaki para birimiyle yapılır; idare yalnız TL tahsil edebiliyorsa tazmin tarihindeki TCMB döviz satış kuru uygulanır.

Gelir kaydı ve haksız nakde çevirme

Gelir kaydı otomatik bir yaptırım değildir. Sözleşmeyi imzalamama, kusura dayalı fesih (4735 m.20), mali acz (m.19) ve m.21’deki hâller başlıca sebeplerdir; mücbir sebeple fesihte ise teminat iade edilir. İdarenin dayandığı madde, ihtar ve süre şartları, yüklenicinin kusuru ve mücbir sebep iddiası ayrı ayrı incelenmelidir (fesih ve tasfiye). Teminat haksız nakde çevrilmişse uyuşmazlığın niteliğine göre idari veya adli yargıda iptal, iade ve tazminat istenebilir (teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi).

4734 m.34 son fıkrası uyarınca idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz; Anayasa Mahkemesi bu hükmü Anayasaya uygun bulmuştur (19.06.2008, E.2005/138, K.2008/124). İhale aşamasındaki başvuru yolları için itirazen şikâyet ve ihalenin iptali, fiyat farkı ve ek teminat için fiyat farkı hesabı rehberlerimize bakılabilir. Konu ihale hukuku kapsamındadır.

Teminat sürecinde adım adım kontrol

Teklif aşamasında: Geçici teminatın tutarını teklif bedelinin en az yüzde 3’ü olacak şekilde, biraz pay bırakarak belirleyin; teklif bedeli son anda değişirse teminat yetersiz kalabilir. Mektubun süresinin teklif geçerlilik süresinden en az 30 gün uzun olduğunu, lehtarın doğru idare ve ihale kayıt numarasının doğru yazıldığını kontrol edin. Ortak girişimde teminat ortakların payına göre veya birinden verilebilir; ancak toplamın eksiksiz olması gerekir.

Sözleşme aşamasında: Teklifiniz sınır değerin altındaysa kesin teminatı yüzde 9 kuralına göre önceden hesaplayın ve banka limitinizi buna göre hazırlayın. Sözleşmeye davet yazısının tebliğinden itibaren verilen süre içinde kesin teminat sunulmazsa geçici teminat gelir kaydedilir.

Uygulama aşamasında: Fiyat farkı veya iş artışı nedeniyle sözleşme bedeli arttıkça ek kesin teminat alınır; bu genellikle hakedişten kesilir. Süre uzatımı verildiğinde kesin teminat mektubunun süresi de uzatılmalıdır; aksi hâlde idare mektubu süresi bitmeden nakde çevirme yoluna gidebilir.

İş bittikten sonra: Geçici ve kesin kabul tutanaklarının onay tarihlerini, SGK ilişiksiz belgesini ve vergi borcu durumunu takip edin; iade talebini yazılı yapın ve iki yıllık süreyi kaçırmayın.

Sık yapılan hatalar

Kamu ihale sürecinin diğer aşamaları için ihale hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Geçici teminat oranı nedir?

Teklif bedelinin en az yüzde 3’üdür. Teklif bedeli birden fazla kısımdan oluşuyorsa her kısım için ayrı hesaplanır; danışmanlık ihalelerinde dokümanda belirtilmişse alınmayabilir.

Kesin teminat oranı nedir?

İhale bedelinin yüzde 6’sıdır. İhale sınır değerin altındaki bir teklif üzerinde kalmışsa yaklaşık maliyetin yüzde 9’u üzerinden hesaplanır.

Kaybeden isteklinin geçici teminatı ne zaman iade edilir?

İhale kararının bildirilmesinden sonra iade edilir. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teminatı ise ihale üzerinde kalanla sözleşme imzalandıktan sonra iade edilir.

E-ihalede geçici teminat ne zaman iade edilir?

İade sırası elektronik ihalede de aynıdır: ihale üzerinde kalan ve ikinci teklif sahibi dışındakilere ihale kararının bildirilmesinden sonra, ikinci teklif sahibine sözleşme imzalandıktan sonra, ihale üzerinde kalana ise kesin teminatı verip sözleşmeyi imzaladığında iade edilir. Takasbank platformu üzerinden EKAP’a iletilen elektronik mektuplarda iade işlemi de bu kurallara göre yapılır.

Kazandığım ihaleden vazgeçersem teminat ne olur?

İhale üzerinde kalan istekli sözleşmeye davet edildiği hâlde kesin teminatı vermez veya sözleşmeyi imzalamazsa geçici teminatı gelir kaydedilebilir. Durumun niteliğine göre ihalelerden yasaklama da gündeme gelebileceğinden vazgeçme kararı vermeden önce sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

Teminatın irat (gelir) kaydedilmesi ne demektir?

Teminatın isteklinin veya yükleniciye iade edilmeyip idare lehine gelir olarak kaydedilmesidir. Sözleşmeyi imzalamama, kusura dayalı fesih veya mali acz gibi kanunda sayılan hâllerde uygulanır; borca mahsup ve mücbir sebeple fesihten farklı bir işlemdir.

Kesin teminat ne zaman iade edilir?

İşin türüne göre değişir. Yapım işlerinde yarısı geçici kabul onaylandıktan, kalanı kesin kabul onaylanıp SGK ilişiksiz belgesi getirildikten sonra iade edilir. Mal ve hizmet alımlarında SGK ilişiksizliği tespit edildikten sonra, garanti süresi varsa yarısı kabulden sonra ve kalanı garanti bitince, garanti yoksa tamamı iade edilir. Yükleniciye ait o işle ilgili idare veya SGK borcu varsa önce mahsup yapılır; iade şartları oluştuğu hâlde iki yıl içinde talep edilmeyen teminatlar Hazineye gelir kaydedilebilir.

Yapım işinde kesin teminatın tamamı geçici kabulde iade edilir mi?

Hayır. Yarısı eksikler giderilip geçici kabul onaylandıktan sonra, kalan yarısı kesin kabul onaylanıp SGK ilişiksiz belgesi getirildikten sonra iade edilir.

Teminat mektubu yerine nakit verilebilir mi?

Evet. Tedavüldeki Türk parası, teminat mektubu, kefalet senedi ve Devlet İç Borçlanma Senetleri teminat olarak kabul edilir; nakit teminat idarenin banka hesabına yatırılır.

Mücbir sebeple fesihte teminat yanar mı?

Hayır. 4735 m.10’daki mücbir sebep şartları gerçekleşmiş ve süresinde bildirilmişse teminat iade edilir.

Teminat haczedilebilir mi?

Hayır. İdarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.

Sonuç

Geçici, kesin ve ek kesin teminat, kamu ihalesinin her aşamasında farklı oran ve kurallara tabidir. Özellikle sınır değer altı tekliflerde %9 kuralı önceden hesaplanmalı, mektup süreleri teklif geçerlilik süresi ve sözleşme süresiyle uyumlu tutulmalı, iş bitince kabul tutanakları ve SGK ilişiksizliği takip edilerek iade yazılı olarak istenmelidir. İade, borca mahsup, gelir kaydı ve haksız nakde çevirme ayrı hukuki işlemlerdir; idarenin dayandığı madde ve şartlar her somut olayda ayrıca incelenmelidir.

Hukuki Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Teminat oranları, iade ve gelir kaydı şartları ihale türüne, sözleşme hükümlerine ve somut olaya göre değişebilir.