Teminat Mektubunun Haksız Nakde Çevrilmesi: Yüklenicinin Hakları (2026)

Teminat mektubu, kamu ihalelerinde isteklinin veya yüklenicinin ihale ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini güvence altına almak amacıyla banka tarafından idare lehine düzenlenen teminat araçlarından biridir. Kamu ihalelerinde kullanılan teminat mektupları, metinlerindeki şartlar çerçevesinde bankanın ilk usulüne uygun talepte ödeme yükümlülüğü doğurabilecek bağımsız nitelikte güvencelerdir. Bu nedenle idarenin teminatın paraya çevrilmesini talep etmesi hâlinde banka kural olarak temel sözleşmedeki kusur tartışmasını çözmez; öncelikle teminat mektubundaki ödeme şartlarını inceler. Ancak bu durum, bankaya karşı hiçbir hukuki yol bulunmadığı veya her ödeme talebinin mutlaka geçerli olduğu anlamına gelmez. Teminatın haksız nakde çevrilmesi uyuşmazlığında; teminat mektubunun metni, idarenin gelir kaydı veya fesih işleminin dayanağı, talebin mektubun kapsamına girip girmediği ve uyuşmazlığın idari işlemden mi yoksa sözleşmenin uygulanmasından mı kaynaklandığı birlikte değerlendirilmelidir. Yüklenici, şartları oluşmuşsa haksız gelir kaydına veya paraya çevirmeye karşı hukuki koruma talep edebilir; nakde çevrilen tutarın iadesi ve doğan zararların tazmini de somut olayın hukuki niteliğine göre gündeme gelebilir.

📅 Son güncelleme: 26 Ağustos 2026

Teminat mektubu nedir?

Kamu ihalelerinde teminat, idarenin ihale ve sözleşme sürecindeki risklerini güvence altına almak amacıyla alınır. Teminat nakit olarak verilebildiği gibi uygulamada çoğu kez banka teminat mektubu şeklinde sunulur.

İhale aşamasında geçici teminat, sözleşme aşamasında ise kesin teminat ve şartları oluştuğunda ek kesin teminat gündeme gelir.

Geçici ve kesin teminatın oranları, iadesi ve gelir kaydı konusunda ayrıntılı bilgi için Kamu İhalesinde Teminat 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Teminat mektubu neden ilk talepte ödenebilir?

Teminat mektubunun temel özelliği, banka ile idare arasındaki teminat ilişkisinin yüklenici ile idare arasındaki temel sözleşmeden belirli ölçüde bağımsız olmasıdır.

Kamu ihalelerinde kullanılan teminat mektuplarında bankanın, mektupta belirtilen şartlara uygun bir talep üzerine ödeme yapacağına ilişkin hükümler bulunur.

Bunun sonucu olarak banka kural olarak;

• yüklenicinin gerçekten kusurlu olup olmadığını,
• idarenin fesihte haklı olup olmadığını,
• iş programındaki gecikmenin kimin kusurundan kaynaklandığını,
• hakediş veya fiyat farkı hesabının doğru olup olmadığını

esas sözleşmedeki bir mahkeme gibi incelemez.

Ancak bankanın ödeme yükümlülüğü de teminat mektubunun metni ve ödeme talebinin mektuba uygunluğu ile sınırlıdır.

Bu nedenle;

“İdare istediği anda banka her durumda ödeme yapmak zorundadır.”

şeklinde sınırsız bir kural kurulması doğru değildir.

İdare teminatı hangi hâllerde gelir kaydedebilir?

Kesin teminat veya ek kesin teminatın gelir kaydedilebilmesi için kanunda öngörülen hukuki sebebin bulunması gerekir.

Başlıca durumlar şunlardır:

Dolayısıyla teminatın paraya çevrilip çevrilemeyeceği yalnızca “sözleşme feshedildi” bilgisine bakılarak belirlenemez.

Feshin hangi maddeye dayandığı, gerekli ihtarın yapılıp yapılmadığı ve yüklenicinin kusurunun bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.

Fesih hâlinde teminat neden özellikle önemlidir?

4735 sayılı Kanunun 19, 20 ve 21. maddelerine göre gerçekleştirilen fesihlerde kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydı söz konusu olabilir.

Özellikle 20/a kapsamındaki fesihte idarenin;

• yüklenicinin sözleşmeye aykırı davranışını somutlaştırması,
• en az on günlük süre vermesi,
• nedenleri açıkça belirtilen yazılı ihtar göndermesi,
• ihtarı usulüne uygun tebliğ etmesi,
• verilen süre sonunda aykırılığın devam ettiğini ortaya koyması

gerekir.

Fesih işlemi hukuka aykırıysa buna bağlı teminat işleminin hukuki dayanağı da tartışmalı hâle gelebilir.

Sözleşmenin feshi, tasfiye, kesin teminat ve yasaklama ilişkisi için Kamu İhale Sözleşmesinde Fesih ve Tasfiye yazımızı inceleyebilirsiniz.

Teminat nakde çevrilmeden önce ne yapılabilir?

Yüklenici idarenin teminatı paraya çevirmek üzere işlem yaptığını öğrenmişse süre kaybetmeden şu belgeleri birlikte incelemelidir:

• Teminat mektubunun tam metni,
• Fesih veya gelir kaydı kararı,
• İdarenin bankaya gönderdiği ödeme talebi,
• İhtar ve tebligat belgeleri,
• Sözleşme ve ihale dokümanı,
• İş programı ve revize iş programı,
• Süre uzatımı başvuruları ve kararları,
• Hakedişler ve ilgili yazışmalar.

Bu aşamada uygulanabilecek hukuki korumanın türü, uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmelidir.

İdarenin kamu gücüne dayanarak tesis ettiği bir işlemin hukuka aykırılığı ileri sürülüyorsa idari yargıdaki iptal ve yürütmenin durdurulması mekanizmaları gündeme gelebilir.

Banka teminat mektubunun ödenmesine yönelik özel hukuk uyuşmazlığında ise somut şartları bulunuyorsa adli yargıda ihtiyati tedbir değerlendirmesi yapılabilir.

Dolayısıyla her olayda yalnızca “yürütmenin durdurulması” veya yalnızca “ihtiyati tedbir” uygulanacağını söylemek doğru değildir.

Bankaya karşı tedbir istenebilir mi?

Bankanın ilk talepte ödeme yükümlülüğü bulunması, bankaya karşı hiçbir durumda hukuki koruma istenemeyeceği anlamına gelmez.

Ancak teminat mektubunun bağımsız niteliği nedeniyle bankanın ödeme yapmasının engellenmesi istisnai ve somut şartlara bağlı bir konudur.

Örneğin değerlendirmede;

• ödeme talebinin teminat mektubunun süresine uygun olup olmadığı,
• talep edilen tutarın mektup kapsamını aşıp aşmadığı,
• mektupta ödeme için öngörülen şekil şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği,
• talebin açıkça hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunun güçlü biçimde ortaya konulup konulamadığı

önem taşıyabilir.

Bu nedenle “bankayla hiçbir şekilde uğraşılmaz” şeklindeki genel ifade yerine hem idarenin temel işlemi hem de banka-teminat ilişkisi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Teminat nakde çevrildikten sonra geri alınabilir mi?

Teminatın banka tarafından ödenmiş olması uyuşmazlığın sona erdiği anlamına gelmez.

Yüklenici, somut olayın hukuki niteliğine göre;

• teminatın gelir kaydına dayanak işlemin hukuka aykırılığını,
• fesih işleminin hukuka aykırılığını,
• idarenin sözleşmeye aykırı davrandığını,
• teminatın paraya çevrilmesi için gerekli şartların oluşmadığını

ileri sürebilir.

Şartları mevcutsa nakde çevrilen tutarın iadesi ile bu işlem nedeniyle doğan diğer zararların tazmini talep edilebilir.

Ancak hangi talebin hangi yargı kolunda ileri sürüleceği somut uyuşmazlığa göre belirlenmelidir.

İdari yargı mı, adli yargı mı?

Teminat mektubu uyuşmazlıklarında en kritik konulardan biri görevli yargı koludur.

Tek bir cevap bütün uyuşmazlıklar bakımından doğru değildir.

Bu nedenle aynı olayda fesih veya yasaklama işlemiyle sözleşmeden doğan parasal talebin farklı hukuki nitelik taşıması mümkündür.

Yanlış yargı kolunda dava açılması önemli zaman kaybına yol açabileceğinden görev sorunu dava açılmadan önce incelenmelidir.

Yüksek Fen Kurulu hangi durumda devreye girer?

Yüksek Fen Kurulu, bütün kamu ihale sözleşmeleri ve bütün teminat uyuşmazlıkları için genel bir başvuru mercii değildir.

4735 sayılı Kanunun Ek 1. maddesi uyarınca YFK; yapım ve yapımla ilgili danışmanlık hizmet sözleşmelerinin uygulanmasından doğan belirli sözleşme anlaşmazlıklarında görevli ve yetkilidir.

Bunlar arasında;

• sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti,
• ihale dokümanındaki belgeler arasındaki uyumsuzluk,
• iş programı uyuşmazlıkları,
• fiyat farkının ödenmesi ve hesaplanması,
• süre uzatımı,
• geçici ve kesin kabul işlemleri,
• gecikme hâlinde uygulanacak cezalar,
• ilave işler ve iş eksilişleri

bulunmaktadır.

Dolayısıyla teminatın gelir kaydı uyuşmazlığı, altında yatan süre uzatımı, gecikme cezası, kabul veya iş programı anlaşmazlığıyla bağlantılıysa YFK sisteminin somut dosyadaki etkisi ayrıca değerlendirilebilir.

Ancak “teminat mektubum nakde çevrildi, doğrudan YFK’ye başvururum” şeklinde genel bir kural yoktur.

YFK başvurusu nasıl yapılır?

4735 sayılı Kanunun Ek 2. maddesi uyarınca yüklenici itirazları, sözleşmeyi düzenleyen idareye kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar yazılı olarak yapılır.

YFK kapsamındaki uyuşmazlıkta idare başvuruyu en geç 30 gün içinde Yüksek Fen Kuruluna gönderir.

Kurul da uyuşmazlığı en geç 60 gün içinde inceleyerek karara bağlar.

2026 yılında 7579 sayılı Kanunla Ek 2’ye eklenen hüküm uyarınca, YFK’nin anlaşmazlığın çözümü için verdiği kararın idarece uygulanmasından kaynaklanan davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargıda görülür.

İhtirazi kayıt ve yazılı itiraz neden önemlidir?

Teminat uyuşmazlığının dayanağında çoğu zaman;

• gecikme,
• iş programı,
• süre uzatımı,
• hakediş,
• ayıplı imalat,
• kesinti veya ceza

gibi daha önce başlayan uyuşmazlıklar bulunur.

Bu nedenle yüklenicinin yalnızca teminat nakde çevrildiğinde değil, uyuşmazlığın ilk ortaya çıktığı aşamada yazılı kayıt oluşturması önemlidir.

Geçici hakedişlerde ihtirazi kayıt sistemi 2023 sonrası önemli değişiklikler geçirmiş olduğundan, “hakediş üzerinde belirli bir şerh yoksa bütün haklar kaybedilir” şeklinde eski bir yaklaşım kullanılmamalıdır.

Hakediş, ihtirazi kayıt ve revize iş programı konusunda ayrıntılı bilgi için İhtirazi Kayıt, Fiyat Farkı ve Revize İş Programı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Gecikme idareden kaynaklanıyorsa teminat gelir kaydedilebilir mi?

Yüklenicinin işi süresinde tamamlayamaması her durumda yüklenicinin kusurlu olduğu anlamına gelmez.

Gecikme;

• yer tesliminin zamanında yapılmamasından,
• projelerin geç verilmesinden,
• idarenin işi durdurmasından,
• proje değişikliğinden,
• idare kaynaklı izin veya koordinasyon sorunlarından,
• hukuken kabul edilen mücbir sebeplerden

kaynaklanabilir.

Bu tür olaylarda yüklenicinin usulüne uygun süre uzatımı hakkı bulunuyorsa, “iş süresinde bitmedi” gerekçesiyle yapılan fesih ve buna bağlı teminat işlemi ayrıca hukuki denetime tabi tutulmalıdır.

Önemli olan gecikmenin nedeninin, işe etkisinin ve yüklenicinin gerekli bildirimleri zamanında yapıp yapmadığının belgelerle ortaya konulmasıdır.

Teminatın haksız nakde çevrildiği nasıl ispatlanır?

Dosyanın niteliğine göre aşağıdaki belgeler özellikle önemlidir:

Teminat mektubunun süresi dolmuşsa ne olur?

Teminat mektubunun süreli olup olmadığı ve ödeme talebinin süresi içinde yapılıp yapılmadığı mektup metninden incelenmelidir.

Süreli bir teminat mektubunda bankanın yükümlülüğü bakımından;

• mektubun son geçerlilik tarihi,
• ödeme talebinin bankaya ulaştığı tarih,
• mektuptaki özel şekil şartları,
• varsa teminat süresinin uzatılması

kritik önem taşıyabilir.

Bu nedenle süresi dolmuş teminat mektubunun her durumda paraya çevrilebileceği veya hiçbir durumda çevrilemeyeceği şeklinde soyut cevap verilmemelidir; mektup metni incelenmelidir.

Haksız nakde çevirme nedeniyle hangi zararlar talep edilebilir?

Nakde çevrilen teminatın iadesi ile teminat işlemi nedeniyle doğduğu ileri sürülen diğer zararlar birbirinden ayrılmalıdır.

Somut olayda;

• nakde çevrilen ana teminat tutarı,
• bankaya ödenen komisyon veya finansman maliyetleri,
• teminat nedeniyle kullanılan kredi maliyeti,
• diğer doğrudan zarar kalemleri

gündeme gelebilir.

Ancak her zarar kalemi bakımından hukuka aykırı işlem veya sözleşmeye aykırılık ile zarar arasında uygun illiyet bağı kurulması ve zararın belgelenmesi gerekir.

Teminat mektubu uyuşmazlığında sık yapılan hatalar

• Her durumda yalnızca bankayı muhatap almak: Esas uyuşmazlığın idarenin fesih veya gelir kaydı işleminden mi, banka-teminat ilişkisinden mi kaynaklandığı ayrılmalıdır.
• Bankaya karşı hiçbir hukuki yol bulunmadığını düşünmek: İstisnai şartlarda teminat mektubuna ilişkin özel hukuk koruması gündeme gelebilir.
• Fesih işleminin hukuka uygunluğunu incelememek: Teminatın gelir kaydı çoğu zaman fesih işlemiyle doğrudan bağlantılıdır.
• On günlük ihtar şartını gözden kaçırmak: 4735 m.20/a kapsamındaki fesihlerde bu şart kritik önemdedir.
• Yanlış yargı kolunda dava açmak: İdari işlem ile sözleşme ve banka uyuşmazlığı birbirinden ayrılmalıdır.
• Her teminat uyuşmazlığını YFK’ye götürmek: YFK’nin görev alanı 4735 Ek 1 kapsamındaki yapım ve yapımla ilgili danışmanlık sözleşmesi anlaşmazlıklarıyla sınırlıdır.
• İhtirazi kayıt konusundaki eski kuralları uygulamak: 2023 sonrası hakediş itiraz sistemi dikkate alınmalıdır.
• Teminat mektubunun kendi metnini incelememek: Süre, tutar ve ödeme koşulları doğrudan mektup üzerinden kontrol edilmelidir.

Teminat uyuşmazlığında diğer ilgili rehberler

Teminatın oranı, iadesi ve gelir kaydı için Kamu İhalesinde Teminat 2026; fesih ve tasfiye bakımından Kamu İhale Sözleşmesinde Fesih ve Tasfiye; hakediş ve yazılı itirazlar için İhtirazi Kayıt ve Revize İş Programı yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Kamu ihale sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların genel çerçevesi için İhale Hukuku Nedir? yazımıza ve İhale Hukuku hizmet sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İdare teminat mektubumu haksız çekti, bankaya itiraz edebilir miyim?

Bankanın temel sözleşmedeki uyuşmazlığı inceleme yükümlülüğü kural olarak bulunmaz; ancak bankanın ödeme talebinin teminat mektubunun süre, tutar ve şekil şartlarına uygunluğunu değerlendirmesi gerekir. Çok istisnai durumlarda özel hukuk koruması da gündeme gelebilir. Bu nedenle uyuşmazlık yalnızca “bankaya karşı hiçbir yol yoktur” şeklinde değerlendirilmemelidir.

Nakde çevrilen teminat geri alınabilir mi?

Şartları mevcutsa evet. Teminatın paraya çevrilmesine dayanak fesih veya gelir kaydı işleminin hukuka aykırılığı ya da teminat şartlarının oluşmadığı ortaya konulabiliyorsa tutarın iadesi gündeme gelebilir.

Teminat uyuşmazlığı idari yargıda mı adli yargıda mı görülür?

Uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre değişir. İdarenin kamu gücüne dayalı tek taraflı işlemi idari yargı konusu olabilirken, sözleşmenin uygulanmasından veya banka teminat mektubundan doğan özel hukuk uyuşmazlıkları adli yargıda görülebilir.

Teminat nakde çevrilmeden önce durdurulabilir mi?

Somut şartlar mevcutsa idari yargıda yürütmenin durdurulması veya adli yargıda ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma yolları değerlendirilebilir. Hangi yolun uygulanacağı uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.

Gecikme idareden kaynaklandıysa teminat gelir kaydedilebilir mi?

Yüklenicinin gecikmede kusuru bulunmadığı, gerekli bildirimleri yaptığı ve süre uzatımı hakkı bulunduğu ortaya konulabiliyorsa gecikmeye dayalı fesih ve teminat gelir kaydı hukuken tartışmalı hâle gelebilir.

YFK teminat mektubu uyuşmazlığına bakar mı?

YFK bütün teminat uyuşmazlıklarında genel görevli merci değildir. Ancak yapım ve yapımla ilgili danışmanlık hizmet sözleşmelerinde teminat işleminin altında yatan iş programı, fiyat farkı, süre uzatımı, kabul veya gecikme cezası gibi Ek 1 kapsamındaki anlaşmazlıklar YFK sürecinde değerlendirilebilir.

YFK kararından sonra hangi mahkemeye gidilir?

4735 sayılı Kanunun Ek 2. maddesine 2026 yılında eklenen hüküm uyarınca, YFK’nin anlaşmazlığın çözümüne ilişkin kararının ilgili idarece uygulanmasından kaynaklanan davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargı mercilerinde görülür.

Teminat mektubunun süresi dolmuşsa banka ödeme yapar mı?

Mektubun metni, geçerlilik tarihi ve ödeme talebinin bankaya ulaştığı tarih birlikte incelenmelidir. Süreli teminat mektuplarında talebin geçerlilik süresi içinde ve mektuptaki şekil şartlarına uygun yapılması önem taşır.

Teminatın gelir kaydı ile borca mahsup aynı şey midir?

Hayır. Özellikle 4735 sayılı Kanunun 19, 20 ve 21. maddelerine dayalı fesihlerde gelir kaydedilen kesin teminatların yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceğine ilişkin özel düzenleme bulunmaktadır.

Fesih haksızsa teminat işlemi de haksız olur mu?

Teminat gelir kaydı fesih işlemine dayanıyorsa feshin hukuka aykırılığı teminat işleminin hukuki dayanağını da etkileyebilir. Bununla birlikte her iki işlemin hukuki niteliği ve başvuru yolu somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Teminat mektubunun nakde çevrilmesine karşı izlenecek yol; teminat mektubunun metnine, fesih veya gelir kaydı işleminin hukuki niteliğine, uyuşmazlığın sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığına ve başvurulacak yargı koluna göre değişebilir. Teminatın paraya çevrilmesine ilişkin işlem öğrenildiğinde süreler ve geçici hukuki koruma imkânları somut dosya üzerinden gecikmeden değerlendirilmelidir.