İhtirazi Kayıt Nedir? Fiyat Farkı Süresi ve Revize Program

İhtirazi kayıt, yüklenicinin hakedişteki eksik fiyat farkı, yanlış uygulama ayı, hatalı metraj veya kesintiyi kabul etmediğini yazılı olarak bildirmesidir. 2023’teki Danıştay ve Kamu İhale Kurulu kararlarından sonra hakediş üzerine belirli bir cümle yazmak zorunlu değildir; ancak yazılı itirazdan vazgeçilmemelidir. İlanı 1 Eylül 2025’ten sonra yapılan yapım işlerinde geçici hakediş itirazları en geç kesin hesapların idareye teslimine kadar dilekçeyle bildirilir. İdare veya mücbir sebep kaynaklı süre uzatımında fiyat farkı, revize iş programında işin yapılması gereken aya göre hesaplanır; yüklenici kusuruyla gecikmede planlanan ay ile fiilî ayın düşük endeksi uygulanır.

📅 Son güncelleme: 24 Ekim 2026

Önce hangi mevzuat uygulanıyor?

Kural olarak ihalenin ilan veya duyuru tarihinde yürürlükteki doküman, fiyat farkı esasları ve genel şartname uygulanır. 30 Temmuz 2025 tarihli 10132 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi değişiklikleri, ilanı 1 Eylül 2025’ten sonra yapılan ihalelere uygulanır; daha eski sözleşmelerde ilan tarihindeki hükümler, geçici kanun kapsamındaki sözleşmelerde 4735’in geçici maddeleri incelenir (KİK duyurusu). Formül ve Pn katsayısı için fiyat farkı hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulama ayı ve revize iş programı

Fiyat farkında uygulama ayı, hakedişin düzenlendiği veya ödemenin yapıldığı ay değil, onaylı iş programına göre imalatın yapılması gereken aydır. Mücbir sebep veya idare kaynaklı gecikme nedeniyle süre uzatımı verilmişse fiyat farkı, uzatılan süreye göre hazırlanıp onaylanan revize programdaki aya göre hesaplanır. İdare kaynaklı gecikmeye örnek olarak yer tesliminin gecikmesi, projenin geç verilmesi, idare talimatıyla işin durdurulması, ödenek dilimi değişikliği ve idarenin sorumluluğundaki ruhsat işlemlerinin gecikmesi sayılabilir. Ancak gecikmenin imalata etkisi, yüklenicinin yazılı bildirimi ve süre uzatımı kararı gerekir.

10132 sayılı Kararla, revize programda süre uzatımına yol açan olaydan önceki ayların ödenek dağılımı değiştirilemez; uzatılan süre teknik sıraya göre yeni döneme dağıtılır. Yüklenici kendi kusuruyla revize programa uymazsa planlanan ay ile fiilî ayın endekslerinden düşük olanı uygulanır; cezalı çalışma döneminde de yüksek fiilî ay endeksinden otomatik yararlanılamaz. Revize program, revizyonu gerektiren işlemin (süre uzatımı, iş artışı-eksilişi, ödenek değişikliği, yeni fiyat) tebliğinden itibaren kural olarak 7 gün içinde idare onayına sunulmalıdır. Süre uzatımı için gecikme hemen ve gerekçeli yazılı bildirilmeli; mücbir sebepte olaydan itibaren 20 günlük bildirim süresi önemlidir. Aylar sonra toplu bildirim ispatı zorlaştırır.

Örnek: İlk iş programında Mart 2026’da yapılması gereken imalat, idarenin proje değişikliği nedeniyle Haziran’da yapılmış ve idare 10.03.2026 tarihli kararla süre uzatımı vermiştir. Onaylı revize programda imalat Nisan 2026’ya kaydırılmışsa fiyat farkı Nisan endeksleriyle hesaplanır; hakediş Haziran’da düzenlendiği için Haziran endeksi veya ilk programdaki Mart endeksi kullanılmışsa itiraz edilmelidir.

İhtirazi kayıt ve itiraz süreleri

Eski şartnamede hakediş üzerine “İdareye verilen … tarihli dilekçemde yazılı ihtirazi kayıtla” yazılması öngörülüyordu. Danıştay 13. Dairesinin 6 Haziran 2023 tarihli kararları ve Kamu İhale Kurulunun 16 Ağustos 2023 tarihli, 2023/DK.D-210 sayılı kararıyla bu şerhin zorunlu şekil olması kaldırıldı; ama bu “yazılı itiraz gerekmez” demek değildir. İlanı 1 Eylül 2025’ten sonra olan yapım işlerinde geçici hakedişe ve tahakkuk öncesi düzeltmelere itiraz en geç kesin hesap tesliminde dilekçeyle bildirilir; eski 10 günlük genel süre bu işlerde uygulanmaz. Eski sözleşmelerde ilan tarihindeki şartname esas alınır.

Dilekçede ihale kayıt numarası, hakediş numarası ve tarihi, itiraz edilen kalem, idarenin kullandığı ay, endeks veya miktar, doğru değer, dayanak, tutar ve hesap cetveli yer almalıdır. Örnek: “12 numaralı geçici hakedişte uygulama ayı Haziran 2026 alınmıştır; 10.03.2026 tarihli süre uzatımı üzerine onaylanan revize programa göre doğru ay Nisan 2026’dır. Ekli cetvelde gösterilen … TL eksik fiyat farkının düzeltilmesini talep ederiz. Hakediş bedelinin tahsili bu alacaktan feragat anlamına gelmez.” Dilekçe evrak kaydına alınmalıdır.

Kesin hesapta tek bir 30 günlük süre yoktur: yüklenicinin katılmadığı kesin hesaplar kural olarak 60 günlük inceleme süresi içinde itiraz edilir; yeni düzenlemeye tabi işlerde idarenin kesin hesapta sonradan yaptığı değişikliklere tebliğden itibaren 15 gün içinde itiraz edilir. Süre geçirilirse kesin hesabın kayıtsız kabul edildiği ileri sürülebilir. Hakediş bedelini almak her durumda alacaktan vazgeçmek değildir; ibra veya feragat beyanları ayrıca incelenir.

Başvuru yolu ve ispat

Sözleşme imzalandıktan sonraki hakediş, fiyat farkı, süre uzatımı ve kesin hesap uyuşmazlıkları KİK’in şikâyet yetkisi dışındadır. Yol; idareye belgeli yazılı talep, süresinde hakediş ve kesin hesap itirazı, yapım işlerinde 4735 Ek m.1-2 uyarınca idarenin itirazı 30 gün içinde Yüksek Fen Kuruluna göndermesi ve Kurulun 60 gün içinde karar vermesi, uyuşmazlık sürerse adli yargıda alacak davasıdır (fiyat farkı davası). İdareye dilekçe vermek zamanaşımını kendiliğinden kesmez; cevap süresiz beklenmemelidir.

İspat için ilk onaylı iş programı, yer teslim tutanağı, idare talimatları, süre uzatımı başvurusu ve kararı, revize iş programı, hakediş ve fiyat farkı tabloları, yüklenici itirazları ve şantiye günlükleri bir dosyada toplanmalıdır. Otomatik yüzde 15-20 gibi ek ödeme yoktur; fark endeks ve imalat dağılımına göre hesaplanır. Geçici düzenlemelerdeki 90 veya 180 günlük süreler genel kural değildir. Konu ihale hukuku kapsamındadır.

Süreler tablosu

Bu süreler ilanı 1 Eylül 2025 ve sonrasında yapılan yapım işleri esas alınarak gösterilmiştir; daha önce ilan edilen işlerde ilan tarihindeki şartname hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Adım adım: Hakedişte fiyat farkı hatası fark edildiğinde

1. İhalenin ilan tarihini ve uygulanacak fiyat farkı esasları ile genel şartname sürümünü belirleyin.
2. Onaylı ilk iş programını, varsa süre uzatımı kararlarını ve revize iş programını bir araya getirin.
3. Hakedişte kullanılan uygulama ayını, endeksleri ve Pn katsayısını revize programdaki ay ile karşılaştırın.
4. Doğru ay ve endekslerle yeniden hesap yapıp farkı gösteren bir cetvel hazırlayın.
5. Hakediş numarası, itiraz edilen kalem, doğru değer ve tutarı içeren dilekçeyi idarenin evrakına kaydettirin.
6. Kesin hesap aşamasında 60 günlük inceleme ve 15 günlük değişiklik itiraz sürelerini takip edin.
7. Uyuşmazlık sürerse yapım işlerinde YFK’ye gönderim talep edin; zamanaşımı yaklaşıyorsa adli yargıda dava veya icra takibini değerlendirin.

Sık yapılan hatalar

Fiyat farkının hakediş veya ödeme ayına göre hesaplandığını sanmak; süre uzatımı alındıktan sonra revize iş programını süresinde sunmamak; mücbir sebebi 20 gün içinde bildirmemek; ihtirazi kayıt şerhi zorunlu olmadığı için hiç yazılı itiraz yapmamak; kesin hesaba itiraz süresini 30 gün sanmak ve sözleşme sonrası uyuşmazlık için KİK’e başvurmak en sık hatalardır.

Kamu ihale hukukuna ilişkin diğer rehberler için ihale hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sonuç

İhtirazi kayıt artık belirli bir şekil şartı olmaktan çıkmış olsa da, hakedişteki hatalara karşı yazılı ve gerekçeli itiraz hâlâ yüklenicinin en güçlü delilidir. Fiyat farkının doğru aya göre hesaplanması için süre uzatımı ve revize iş programı süreçleri zamanında yürütülmeli, itiraz süreleri tablo hâlinde takip edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Hakedişi ihtirazi kayıtsız imzaladım, yine itiraz edebilir miyim?

Evet. 2023’teki Danıştay ve KİK kararlarından sonra şerh yazılmamış olması tek başına hak kaybı doğurmaz; ancak en kısa sürede gerekçeli ve hesap tablolu dilekçe verilmelidir.

Fiyat farkı hakediş ayına göre mi hesaplanır?

Hayır. Onaylı iş programına veya süre uzatımı varsa revize programa göre imalatın yapılması gereken aya göre hesaplanır.

Revize iş programı kaç gün içinde sunulur?

Kural olarak revizyonu gerektiren işlemin tebliğinden itibaren 7 gün içinde idarenin onayına sunulur.

Kendi kusurumla geciktiğim işte hangi ayın endeksi uygulanır?

Planlanan ay ile fiilî ayın endekslerinden düşük olanı uygulanır; yüklenici gecikmesinden doğan yüksek endeksten yararlanamaz.

Kesin hesaba itiraz süresi 30 gün mü?

Hayır. Katılınmayan kesin hesaplar 60 günlük inceleme süresi içinde, idarenin sonradan yaptığı değişiklikler ise tebliğden itibaren 15 gün içinde itiraz edilir.

Hakediş uyuşmazlığı için KİK’e gidilir mi?

Hayır. Sözleşme sonrası uyuşmazlıklar KİK’in yetkisi dışındadır; yapım işlerinde Yüksek Fen Kurulu ve adli yargı yolu izlenir.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uygulanacak hükümler ihalenin ilan tarihine, sözleşme türüne ve şartname sürümüne göre değişir.