İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk: Süreler, Süreç, Pazarlık (2026)

İşçi ve işveren alacakları, tazminat talepleri ve işe iade için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. İşe iadede fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır; iki süre de hak düşürücüdür. Arabuluculuk masası aynı zamanda bir pazarlık masasıdır: anlaşma imzalanan konularda bir daha dava açılamaz. Bu nedenle her alacak kalemi önceden hesaplanmalı ve tutanağa ayrı ayrı yazdırılmalıdır.

📅 Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca kanuna veya bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları ile tazminat talepleri ve işe iade talepleri için arabuluculuk dava şartıdır.

Süreler: 1 ay + 2 hafta

İşe iadede arabulucuya başvuru, fesih bildiriminin usulüne uygun tebliğinden itibaren 1 ay içinde yapılmalıdır. “Önce iş arayayım, olmazsa başvururum” yaklaşımı işe iade hakkını öldürür. Arabuluculuk anlaşmamayla biterse son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Örneğin fesih bildirimi 9 Eylül 2026’da tebliğ edildiyse arabulucuya en geç 9 Ekim 2026’da başvurulmalı; son tutanak 23 Ekim 2026’da düzenlendiyse dava en geç 6 Kasım 2026’da açılmalıdır (son gün tatile denk gelirse ilk iş gününe uzar). Fesih anında yapılacaklar için işten çıkarıldım, ne yapmalıyım rehberimize bakılabilir.

Kıdem, ihbar, ücret ve fazla mesai gibi alacaklarda arabulucuya başvuru için özel bir süre yoktur; alacağın kendi zamanaşımı süresi geçerlidir. Arabulucuya başvurulmasından son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur; bu, süresi dolmak üzere olan dosyalarda başvurunun önemini artırır.

Süreç nasıl işler?

Başvuru: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna ya da e-Devlet üzerinden başvurulur; başvuru harca tabi değildir. Anlaşmama hâlinde ilk iki saatlik arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; anlaşma hâlinde ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.

İlk toplantı: Taraflar bizzat veya avukatlarıyla katılabilir. Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan ve bu nedenle sürecin sona ermesine yol açan taraf, 7531 sayılı Kanunla değişen 7036 m.3/12 uyarınca davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.

Görüşmeler: Süreç kural olarak 3 hafta içinde tamamlanır, zorunlu hâllerde 1 hafta uzatılabilir. 6325 sayılı Kanun m.4 ve 5 uyarınca uzlaşma teklifleri, görüşmelerdeki kabuller ve yalnız arabuluculuk için hazırlanan belgeler davada delil gösterilemez. Ancak bordro, banka dekontu veya önceden var olan yazışmalar gibi bağımsız deliller, arabuluculukta sunuldu diye kullanılamaz hâle gelmez.

Tutanak: Anlaşma tutanağına anlaşılan kalemler ve tutarlar yazılır; 6325 m.18/5 uyarınca bu konularda bir daha dava açılamaz. Anlaşma belgesinin ilam niteliği taşıması için m.18/4’teki imza koşullarının sağlanması veya m.18/2 uyarınca icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir; işveren ödemezse takip yolu buna göre belirlenir. Anlaşmama tutanağında ise dava şartı yalnızca tutanakta müzakere edildiği belirtilen uyuşmazlıklar bakımından yerine gelmiş olur.

Kalemler ayrı ayrı yazılmalı

Başvuruda ve son tutanakta yalnızca “işçilik alacakları” yazmak, sonradan hangi kalemin görüşüldüğü konusunda tartışma doğurur. Kıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık izin ücreti ayrı ayrı belirtilmelidir. Son tutanakta yer almayan bir kalem için doğrudan dava açılırsa, dava şartı yokluğundan usulden ret riski vardır; o kalem için yeniden arabulucuya başvurmak gerekebilir.

31 Temmuz 2026’dan itibaren yeni belirsiz alacak davası açılamaz; alacağın tamamı belirlenemiyorsa HMK m.109’daki kısmi dava ve tahkikat sonuna kadar tek seferlik talep artırımı imkânı değerlendirilir. Talep artırımı, dilekçede hiç yer almayan bir kalemi davaya eklemeye yaramaz; bu da tutanağın ve dava dilekçesinin baştan eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar. Hesaplama için işçilik alacakları rehberimize bakılabilir.

Masaya hazırlıklı oturmak

İşçi açısından üç hazırlık şarttır: tüm kalemlerin brüt ve giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanması, delillerin toplanması (bordro, puantaj, banka kayıtları, yazışmalar; mobbing iddialarında özellikle) ve “anlaşmazsam davada ne alırım, ne kadar sürer” sorusunun cevabının bilinmesi.

Örnek: İşveren arabuluculukta 250.000 TL teklif ediyor. İşçinin hesabına göre kıdem ve ihbar 310.000 TL, ispatlanabilir fazla mesai 120.000 TL ve kullanılmayan izin 40.000 TL ediyor. Hesabı bilen işçi teklifin gerçek alacağın yaklaşık yarısında kaldığını görür ve fazla mesainin ispat riskini de hesaba katarak bilinçli bir karşı teklif verir. Hesapsız imzalanan bir anlaşmada ise aradaki fark kalıcı olarak kaybedilir.

İşveren açısından ise kayıtların tutarlılığı kontrol edilmeli, şirket adına katılan kişinin anlaşma yetkisi netleştirilmeli ve ödeme planı varsa taksit tarihleri, net-brüt ayrımı, hesap numarası ve hangi kalemlerin sona erdiği tutanağa açıkça yazılmalıdır. Belirsiz genel ibra ifadeleri ileride geçerlilik ve icra uyuşmazlığı doğurur. Konu iş hukuku kapsamındadır; işe iade aşamaları için işe iade davası rehberimize bakılabilir.

Sık yapılan hatalar

İşe iadede 1 aylık başvuru süresini veya anlaşmama sonrası 2 haftalık dava süresini kaçırmak; hesap yapmadan anlaşmak; ilk toplantıya mazeretsiz katılmamak ve kalemleri tutanağa ayrı ayrı yazdırmamak en sık hatalardır.

Adım adım: İş hukukunda arabuluculuk süreci

1. Fesih bildiriminin tebliğ tarihini not edin; işe iade talep edecekseniz 1 aylık başvuru süresinin son gününü hesaplayın.
2. Kıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin alacaklarını brüt ve giydirilmiş ücret üzerinden ayrı ayrı hesaplayın.
3. Bordro, puantaj, banka kayıtları, yazışmalar ve tanık bilgilerini toplayın.
4. Adliyedeki arabuluculuk bürosuna veya e-Devlet üzerinden başvurun; başvuruda talep kalemlerini tek tek belirtin.
5. İlk toplantıya bizzat veya avukatınız aracılığıyla katılın; mazeretsiz katılmamanın yargılama gideri ve vekâlet ücreti yaptırımını unutmayın.
6. Gelen teklifi kendi hesabınız ve davada ispat riskiyle karşılaştırarak karşı teklif verin.
7. Anlaşma varsa kalemleri, tutarları, net-brüt ayrımını, ödeme tarihlerini ve hesap numarasını tutanağa yazdırın; icra edilebilirlik koşulunu kontrol edin.
8. Anlaşma yoksa son tutanağın tarihinden itibaren işe iadede 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açın; diğer alacaklarda zamanaşımını takip edin.

İşten çıkarılma, tazminat ve işçilik alacaklarına ilişkin diğer rehberler için “İşten çıkarıldım, ne yapmalıyım?” ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Arabulucuya gitmeden dava açarsam ne olur?

Dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Anlaşmama hâlinde ilk iki saat devletçe karşılanır; anlaşmada taraflar eşit öder.

İşe iade için ne zamana kadar başvurmalıyım?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde.

Anlaşırsam sonradan dava açabilir miyim?

Anlaşılan konularda hayır; tutanakta yer almayan kalemler için ayrıca arabuluculuk gerekebilir.

İşveren anlaşılan tutarı ödemezse?

Belge ilam niteliğindeyse veya icra edilebilirlik şerhi alınmışsa ilamlı icra yoluna gidilir.

Görüşmede söylediklerim aleyhime kullanılır mı?

Teklif ve kabuller kural olarak delil olamaz; önceden var olan belgeler ise kullanılabilir.

Sonuç

İşçi ve işveren alacakları, tazminat talepleri ve işe iade davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır; işe iadede fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde başvurulmalı, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır. Anlaşma tutanağına yazılan konularda bir daha dava açılamadığından, masaya her alacak kalemi önceden hesaplanmış ve delilleri toplanmış olarak oturmak, kalemleri tutanağa ayrı ayrı yazdırmak ve ödeme koşullarını açıkça belirlemek gerekir.

Hukuki Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşe iadeye ilişkin süreler ile işçilik alacaklarının zamanaşımı ayrı kurallardır; anlaşmanın kapsamı, geçerliliği ve icra edilebilirliği somut dosyada değerlendirilmelidir.