İş Kazası Tazminat Davası 2026: Haklar ve Süreç | MSR Hukuk

İş kazası tazminat davası, çalışırken kazaya uğrayan işçinin (ölümde yakınlarının) maddi ve manevi zararlarını işverenden istediği davadır. İşveren kazayı üç iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır; bildirmezse işçi veya yakınları doğrudan bildirebilir. SGK olayı iş kazası saymazsa iş mahkemesinde tespit davası açılır. İşçi geçici ve sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı, tedavi ve bakıcı giderleri ile manevi tazminat isteyebilir. SGK’nın bağladığı gelirin yalnızca rücuya tabi kısmı tazminattan düşülür. İşverene karşı zamanaşımı kural olarak on yıldır, görevli mahkeme iş mahkemesidir ve arabuluculuk şartı yoktur. Sigortasız çalışmak dava hakkını ortadan kaldırmaz.

📅 Son güncelleme: 16 Ekim 2026

İş kazası nedir?

İş kazası, sigortalının iş ilişkisi kapsamında bedensel veya ruhsal zarara uğradığı olaydır. 5510 sayılı Kanun m.13 kapsamı geniş tutar. Şu hâllerde meydana gelen kazalar iş kazası sayılır:

Servis aracıyla yaşanan kaza aynı zamanda trafik kazası olduğundan mağdur hem işverene hem de aracın trafik sigortasına başvurabilir; aynı zarar için mükerrer ödeme yapılmaz, ödemeler birbirinden mahsup edilir (yaralanmalı trafik kazası tazminatı).

Kazadan sonra ilk yapılacaklar

Sağlık kuruluşuna başvurun ve olayı doğru kaydettirin. Acil serviste olayın “iş kazası” olduğunu mutlaka söyleyin ve kayda geçtiğini kontrol edin. “Evde düştü” veya “trafik kazası” gibi yanlış kayıtlar sonradan ciddi ispat sorunu doğurur.

SGK bildirimini takip edin. İşveren kazayı kolluğa derhâl, SGK’ya kural olarak üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. İşveren bildirmezse işçi veya yakınları e-Devlet ya da SGK il müdürlüğü üzerinden kendileri bildirmelidir; bu, hak kaybını önler.

Delilleri koruyun. SGK bildirimi, olay yeri ve iş güvenliği tutanakları, kamera görüntüleri, fotoğraflar, tanıkların isim ve iletişim bilgileri, acil servis kaydı, epikriz ve sağlık kurulu raporları, işe giriş kayıtları ve bordrolar saklanmalıdır. Kayıt dışı çalışmada banka transferleri, iş grubundaki mesajlar ve işyerinde çalışıldığını gösteren her türlü delil önem kazanır. Kamera kayıtları genellikle kısa sürede silindiğinden, işverenden kayıtların korunmasının yazılı olarak istenmesi veya mahkemeden delil tespiti talep edilmesi düşünülmelidir.

SGK iş kazası saymazsa: tespit davası

SGK soruşturma sonunda olayı iş kazası saymazsa işçi, işvereni ve SGK’yı davalı göstererek iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açar. Mahkeme olayı iş kazası olarak tespit ederse işçi buna dayanarak hem SGK haklarını hem de işverene karşı tazminat talebini ileri sürer.

Tespit davasında hak düşürücü süre yoktur; ancak tazminat zamanaşımı işlemeye devam ettiğinden dava geciktirilmemelidir. Ayrıca SGK’nın olayı iş kazası kabul etmesi ile işverenin tazminat sorumluluğu ayrı konulardır: tazminat davasında kusur, zarar ve uygun illiyet bağı ayrıca incelenir.

Hangi tazminatlar istenebilir?

Ölümlü kazalarda yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı ile kendi manevi tazminatlarını isteyebilir. Cenaze giderleri de maddi zarar kalemidir.

Maluliyet oranı ve tazminat hesabı

Kalıcı sakatlık varsa önce maluliyet (meslekte kazanma gücü kaybı) oranı belirlenir. Bu oran Adli Tıp Kurumu veya yetkili üniversite hastanesinin raporuyla tespit edilir ve hem tazminat miktarını hem SGK’nın gelir bağlayıp bağlamayacağını hem de rücu tutarını doğrudan etkiler.

Tazminat aktüeryal yöntemle hesaplanır: işçinin yaşı, gerçek ücreti, maluliyet oranı, aktif ve pasif çalışma dönemleri ve kusur dağılımı birlikte dikkate alınır. Gerçek ücret bordrodaki asgari ücretten yüksekse, banka kayıtları, tanıklar ve emsal ücret araştırmasıyla ispatlanmalıdır; aksi hâlde tazminat düşük hesaplanır. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmediği ispatlanırsa kusur oranı artar.

Örnek: Koruyucusu sökülmüş preste elini yaralayan 35 yaşındaki işçi için sürekli iş göremezlik zararı 2.000.000 TL hesaplanmıştır. Bilirkişi işverene %80, işçiye %20 kusur vermiştir. Önce müterafik kusur indirimi yapılır: 2.000.000 × 0,80 = 1.600.000 TL. SGK’nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmı 600.000 TL ise, işverenden istenebilecek maddi tazminat 1.000.000 TL olur. Manevi tazminat bu hesaptan bağımsız olarak ayrıca istenir.

Manevi tazminat nasıl belirlenir?

Manevi tazminatın hesaplanabilir bir formülü yoktur; hâkim TBK m.56 uyarınca hakkaniyete göre takdir eder. Bu takdirde yaralanmanın ağırlığı ve kalıcılığı, maluliyet oranı, tedavi süresi ve geçirilen ameliyatlar, işçinin yaşı ve sosyal hayatına etkisi, tarafların kusur oranları, olay tarihi ile karar tarihi arasındaki paranın alım gücü ve tarafların ekonomik durumu dikkate alınır. Manevi tazminat zenginleşme aracı değildir, ancak yaşanan acıyı gerçekten hafifletecek düzeyde olmalıdır.

Ağır bedensel zararda veya ölümde, işçinin eşi, çocukları, anne ve babası gibi yakınları da kendi manevi tazminatlarını isteyebilir. Örneğin kazada bir bacağını kaybeden genç işçinin eşi ve küçük çocukları için ayrı manevi tazminat talebi gündeme gelir. Manevi tazminat SGK ödemelerinden indirilmez; tamamen işverenin ve diğer sorumluların kusuruna ve olayın ağırlığına göre belirlenir.

2026 TBK m.55 değişikliği: faiz ve kısmi ödeme

7589 sayılı Kanunun 18. maddesiyle TBK m.55’e eklenen hükümler, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan tazminatlarda faiz başlangıcını ikiye ayırır: kazancın bilindiği döneme ait tutara olay tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ait tutara karar tarihinden itibaren kanuni faiz işler. Tahkikat başlayıncaya kadar tazminatı ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenen tazminattan oransal mahsup edilir.

Geçici m.1/9 uyarınca bu hükümler 31 Temmuz 2026 ve sonrasında gerçekleşen olaylara uygulanır; daha önceki kazalarda değişiklikten önceki m.55 esas alınır (7589 sayılı Kanun). Bu nedenle kaza tarihi, faiz hesabını doğrudan değiştirir.

SGK geliri, mahsup ve rücu

SGK’dan sürekli iş göremezlik geliri almak işverene dava açmaya engel değildir. TBK m.55 uyarınca kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilemez. Bu yüzden gelirin ilk peşin sermaye değerinin tamamı değil, yalnızca kusur ve rücu koşullarına göre işverene yöneltilebilecek kısmı düşülür. Gelirin tamamının ayrım yapılmadan indirilmesi zararı eksik gösterir ve işçinin aleyhine sonuç doğurur.

Hesap bilirkişisinin “SGK’dan ödeme var” diyerek toplu indirim yapması yerine; SGK yazısı, ilk peşin sermaye değeri, işveren ve işçi kusur oranları, geçici iş göremezlik ödeneğinin rücuya tabi kısmı ve önceki ödemeler ayrı ayrı gösterilmelidir. SGK ise yaptığı ödemeleri şartları varsa işverenden ayrıca rücu eder (SGK rücu davası); işçinin davası ile Kurumun rücu davası birbirinden bağımsızdır.

Kim sorumlu? Asıl işveren, alt işveren ve sigortasız çalışma

Asıl işveren ile alt işveren (taşeron) işçiye karşı müteselsil sorumludur; işçi tazminatın tamamını ikisinden birinden isteyebilir. Aralarındaki sözleşmede “iş güvenliği sorumluluğu tamamen alt işverene aittir” yazması işçiye karşı sonuç doğurmaz, yalnızca kendi aralarındaki rücuda dikkate alınır. Kazaya işveren dışında bir kişi (başka firmanın sürücüsü, bakım şirketi gibi) de sebep olduysa, o kişi de kusuru oranında sorumlu olur.

Sigortasız çalıştırılmak tazminat hakkını kaldırmaz. Bu durumda hizmet ilişkisinin ve olayın iş kazası olduğunun tespiti ayrıca yapılır; işveren ise SGK’ya karşı 5510 m.23 uyarınca kusur aranmaksızın sorumlu hâle gelir.

Zamanaşımı, görevli mahkeme ve arabuluculuk

İşverenin işçiyi gözetme borcuna aykırılığa dayanan maddi ve manevi tazminat taleplerinde zamanaşımı TBK m.146 uyarınca kural olarak on yıldır. Başlangıç, zararın öğrenilmesi ve talebin istenebilir hâle gelmesine göre belirlenir; maluliyet raporunun kesinleşmesi her dosyada otomatik başlangıç değildir. Üçüncü kişilerin haksız fiil sorumluluğunda ise farklı süreler ve şartları varsa uzamış ceza zamanaşımı tartışılır; bu kural işverene karşı on yıllık sürenin yerine otomatik uygulanmaz.

Görevli mahkeme iş mahkemesidir; işin yapıldığı yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır, doğrudan dava açılır.

Dava açmadan önce kontrol listesi

Olayın SGK’da iş kazası olarak kabul edilip edilmediği, çalışma ilişkisinin belgeleri, iş güvenliği kayıtları, tanıklar ve kamera görüntüleri birlikte incelenmelidir. Zarar hesabında gerçek ücretin ispatı, geçici ve sürekli iş göremezlik durumu, maluliyet raporunun uygunluğu, kusur oranları, yapılmış avans ve ödemeler ile SGK gelirinin yalnızca hukuken indirilebilecek kısmı ayrı kalemler hâlinde gösterilmelidir. SGK gelirinin varlığı bütün zararların karşılandığı anlamına gelmez. İşveren kaza sonrasında “tedavi masraflarını karşıladık, her şey bitti” şeklinde bir belge imzalatmak isterse, belgenin içeriği imzadan önce mutlaka incelenmelidir. Konu iş hukuku çalışma alanımız kapsamındadır.

Adım adım: İş kazası sonrası tazminat süreci

1. Sağlık kuruluşuna başvurun ve acil servis kaydına olayın “iş kazası” olarak geçtiğini kontrol edin.
2. İşverenin kazayı üç iş günü içinde SGK’ya bildirip bildirmediğini e-Devlet’ten takip edin; bildirilmediyse kendiniz bildirin.
3. Kamera kayıtlarının korunmasını işverenden yazılı olarak isteyin; gerekiyorsa mahkemeden delil tespiti talep edin.
4. Tanıkların bilgilerini, fotoğrafları, tutanakları, epikriz ve sağlık raporlarını ve ücretinizi gösteren banka kayıtlarını saklayın.
5. SGK olayı iş kazası saymazsa işveren ve SGK’ya karşı iş mahkemesinde tespit davası açın.
6. Tedavi tamamlandıktan sonra yetkili kurumdan maluliyet (meslekte kazanma gücü kaybı) raporu alınmasını sağlayın.
7. Arabulucuya gitmeden doğrudan iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açın; on yıllık zamanaşımını takip edin.

Sık yapılan hatalar

Acil serviste olayı iş kazası olarak kaydettirmemek; SGK bildirimini takip etmemek; kamera kayıtlarının silinmesini beklemek; gerçek ücreti ispatlamadan bordrodaki asgari ücreti kabul etmek; SGK gelirinin tamamının tazminattan düşüldüğü bir hesabı itirazsız kabul etmek ve işverenin hazırladığı “tüm haklarımı aldım” içerikli belgeyi incelemeden imzalamak en sık hatalardır.

İş hukukuna ilişkin diğer rehberler için iş hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Hangi olaylar iş kazası sayılır?

İşyerinde bulunulan sırada, işveren adına yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında, emzirme izninde ve işverenin sağladığı servisle gidiş-gelişte meydana gelen kazalar iş kazasıdır. Molada işyerinde olan kaza da kapsamdadır.

SGK’dan gelir alıyorum, yine de işverene dava açabilir miyim?

Evet. SGK geliri dava hakkını kaldırmaz; gelirin ilk peşin sermaye değerinin yalnızca rücuya tabi kısmı maddi tazminattan düşülür.

Sigortasız çalışıyordum, tazminat hakkım var mı?

Evet. SGK bildiriminin yapılmamış olması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; hizmet ilişkisi ve iş kazası ayrıca tespit edilir.

SGK kazayı iş kazası saymazsa ne yapmalıyım?

İşvereni ve SGK’yı davalı göstererek iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açabilirsiniz. Tespit davası için hak düşürücü süre yoktur ama tazminat zamanaşımını gözetin.

Kendi kusurum da varsa tazminat alabilir miyim?

Evet. Kusurunuz oranında indirim yapılır; ancak işverenin eğitim, denetim ve koruyucu tedbir eksikliği varsa sorumluluğu devam eder.

Taşeron işçisiyim, kimden talep ederim?

Asıl işveren ve alt işveren müteselsil sorumludur; tazminatın tamamını ikisinden birinden isteyebilirsiniz.

Servis kazası iş kazası mı, trafik kazası mı?

İkisi birden olabilir. İşveren servisindeki kaza iş kazasıdır ve aynı zamanda aracın trafik sigortasına da başvurulabilir; mükerrer ödeme mahsup edilir.

Zamanaşımı kaç yıl, arabuluculuk zorunlu mu?

İşverene karşı kural olarak on yıl. Arabuluculuk zorunlu değildir; doğrudan iş mahkemesinde dava açılır.

Sonuç

İş kazası geçiren işçi veya yakınları; geçici ve sürekli iş göremezlik, tedavi ve bakıcı giderleri, destekten yoksun kalma ve manevi tazminatı işverenden isteyebilir. Kazanın hastanede ve SGK’da doğru kaydedilmesi, delillerin erken korunması ve gerçek ücretin ispatı tazminatın miktarını doğrudan belirler. SGK gelirinin yalnızca rücuya tabi kısmı tazminattan düşülür; işverene karşı zamanaşımı kural olarak on yıldır ve dava arabuluculuğa gidilmeden doğrudan iş mahkemesinde açılır. 31 Temmuz 2026 sonrası kazalarda faiz başlangıcına ilişkin yeni TBK m.55 kuralları da ayrıca dikkate alınmalıdır.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Maluliyet oranı, SGK mahsubu, kusur dağılımı ve zamanaşımı her dosyada farklı sonuç doğurabilir; belgeler somut olay üzerinden incelenmelidir.