İhalelerden Yasaklama 2026: Sebepler, Süre ve İptal Davası

İhalelerden yasaklama, ihale sürecinde 4734 sayılı Kanun m.17 ve 58’deki ya da sözleşme aşamasında 4735 sayılı Kanun m.19-26’daki şartlar gerçekleştiğinde kişi veya şirketin belirli süre kamu ihalelerine katılmasının engellenmesidir. Yasak fiil ve davranışlarda süre bir yıldan iki yıla, ihale üzerinde kaldığı hâlde sözleşmeyi imzalamamada altı aydan bir yıla kadardır. Kararı Kamu İhale Kurumu değil, ilgili bakanlık verir; fiilin tespitinden itibaren 45 gün içinde verilmeli ve Resmî Gazete’de yayımlanmalıdır. Yasaklama, kanundaki ölçütler içinde ortaklara ve bağlantılı şirketlere de sirayet edebilir. Karara karşı yol idare mahkemesinde iptal davasıdır.

📅 Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Yasaklama sebepleri

İhale aşaması (4734 m.17): Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, anlaşma veya rüşvetle ihaleye fesat karıştırmak; isteklileri tereddüde düşürmek veya rekabeti etkileyecek davranışlarda bulunmak; sahte belge veya sahte teminat düzenlemek ya da kullanmak; izin verilen hâller dışında birden fazla teklif vermek ve m.11 uyarınca katılamayacağı hâlde ihaleye katılmak.

Sözleşme aşaması (4735 m.25): Sözleşme işlemlerine fesat karıştırmak, sahte belge kullanmak, hileli malzeme veya yöntem kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı imalat yapmak, idareye zarar vermek, gizli bilgileri açıklamak, mücbir sebep olmadan taahhüdü yerine getirmemek ve sözleşmeyi kanuna aykırı devretmek.

Fiilin doğru kanun kapsamında değerlendirilmesi önemlidir; ihale aşamasındaki bir davranışın sözleşme hükümleriyle cezalandırılması kararı hukuka aykırı kılabilir. Yasaklama varsayıma veya genel ifadelere değil, somut delillere dayanmalıdır.

İdare alt ve üst sınır arasında fiilin ağırlığını, kamu zararını ve somut olayı gözeterek gerekçeli bir süre belirlemelidir; gerekçesiz süre ölçülülük yönünden iptal sebebidir. Sözleşmeyi imzalamamada geçici teminat da gelir kaydedilir; ancak sözleşme öncesi belgelerde kesinleşmiş vergi veya SGK borcu çıkması gibi hâllerde yasaklama her zaman otomatik değildir.

Fesih ve yasaklama ilişkisi

4735 m.22 uyarınca sözleşme m.19, 20 veya 21’e göre hukuka uygun biçimde feshedilirse yüklenici hakkında m.26’ya göre işlem yapılır; yani yasaklama yalnızca m.25’teki yasak fiillere özgü değildir, m.20/a kapsamında taahhüdün yerine getirilmemesi nedeniyle fesih de yasaklamaya yol açabilir. Mücbir sebeple fesih (m.23) ise yasaklama doğurmaz. m.20/a’da yükleniciye nedenleri açıkça belirtilen ve en az on gün süre veren yazılı ihtar şarttır; ihtar yoksa, süre eksikse veya usulüne uygun tebliğ edilmemişse fesih ve buna bağlı yasaklama hukuka aykırı hâle gelebilir. m.20/b’deki yasak fiil feshinde bu ihtar aranmaz (fesih ve tasfiye, teminat).

Mücbir sebebin kabulü için olayın yükleniciden kaynaklanmaması, taahhüdü engellemesi, yüklenicinin bunu aşmaya gücünün yetmemesi ve süresinde belgeli bildirim yapılması gerekir; ekonomik güçlük ve olağan ticari riskler tek başına mücbir sebep sayılmaz. Yasaklama kararı, daha önce imzalanmış sözleşmeleri kendiliğinden sona erdirmez; o sözleşmeler kendi fesih hükümlerine tabidir.

Yetkili makam, süre ve yayım

Kararı ihaleyi yapan idarenin bağlı veya ilgili olduğu bakanlık verir; il özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşların ihalelerinde yetkili makam İçişleri Bakanlığıdır. Örneğin bir büyükşehir belediyesinin ihalesindeki yasak fiil için kararı belediye değil İçişleri Bakanlığı verir ve dava bu karara karşı açılır. Kamu İhale Kurumu yalnızca kayıt ve sorgulama işlemlerini yürütür; 1 Ağustos 2025’ten beri KİK101 yasaklama formu EKAP’ta oluşturulsa da kararı veren yine bakanlıktır.

Karar, fiilin tespit edildiği tarihi izleyen günden itibaren en geç 45 gün içinde verilmeli, karar tarihinden itibaren 15 gün içinde Resmî Gazete’ye gönderilmelidir ve yayımlandığı gün yürürlüğe girer. “Tespit tarihi” fiilin işlendiği gün değildir; ama idarenin dosyayı makul olmayan biçimde bekletmesi de yargısal denetime tabidir. Komisyon ve kontrol teşkilatı tutanakları, fesih ve ihtar belgeleri, yasaklama teklif yazısı ve bu yazının yetkili makama ulaştığı tarih süre denetiminde belirleyicidir. Yasak fiil tespit edilen kişi, karar yayımlanıncaya kadar aynı idarenin sonraki ihalelerine de katılamaz.

Ortaklara ve yöneticilere sirayet

Yasaklanan şahıs şirketiyse tüm ortaklar, sermaye şirketiyse sermayenin yarısından fazlasına sahip ortaklar yasaklanabilir; yasaklananın ortağı olduğu diğer şahıs şirketleri ve yarıdan fazla payına sahip olduğu sermaye şirketleri de kapsama girebilir. “Yarısından fazla” şartı nedeniyle tam %50 pay kural olarak tek başına sirayet için yeterli değildir.

Örnek: A Ltd. Şti. yasaklanmış, şirketin %60’ı B’ye, %40’ı C’ye aittir. B yasaklamadan etkilenir; B’nin %70 payına sahip olduğu D A.Ş. de etkilenebilir. C ise %50’yi aşmadığı için bu hükme dayanılarak kural olarak yasaklanamaz. Şirket müdürü veya yönetim kurulu üyesi olmak da tek başına yasaklılık için yeterli değildir; fiile katılımı ve pay oranı ayrıca değerlendirilir. İş ortaklıklarında fiilin hangi ortağa isnat edileceği ortaklık sözleşmesindeki görev dağılımına göre incelenir.

Örneklerle yasaklama süreci

Örnek 2 – İhtarsız fesih: Bir hizmet alımında idare, yüklenicinin taahhüdü yerine getirmediğini gerekçe göstererek sözleşmeyi 4735 m.20/a’ya göre feshetmiş, ancak yükleniciye nedenleri belirten ve en az on gün süre veren yazılı ihtar göndermemiştir. Bu fesihe dayanılarak verilen yasaklama kararına karşı açılan davada, ihtar şartına uyulmaması hem feshin hem de yasaklamanın hukuka aykırılığı yönünden ileri sürülebilir.

Örnek 3 – 45 günlük süre: Komisyon tutanağıyla sahte belge kullanıldığı 3 Mart’ta tespit edilmiş, ancak yasaklama kararı aylar sonra verilmiştir. Davada tespit tarihinin ve yasaklama teklif yazısının yetkili makama ulaştığı tarihin belgelerle ortaya konması, kararın 45 günlük süre içinde verilip verilmediğinin denetlenmesini sağlar.

Adım adım: Yasaklama kararına karşı izlenecek yol

1. Kararın Resmî Gazete’de yayım tarihini tespit edin ve 60 günlük dava süresini bu tarihten hesaplayın.
2. Kararı veren makamın yetkili olup olmadığını kontrol edin.
3. Fiilin tespit tarihini, yasaklama teklif yazısını ve 45 günlük sürenin aşılıp aşılmadığını belgelerle inceleyin.
4. Fesihe dayalı yasaklamada ihtar, süre ve tebliğ şartlarını ve mücbir sebep bildirimini kontrol edin.
5. Ortaklara sirayet ediliyorsa pay oranlarını ve %50’yi aşma şartını ticaret sicili kayıtlarıyla doğrulayın.
6. Telafisi güç zararları (devam eden ihaleler, ciro kaybı) belgeleyerek iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulmasını isteyin.

İptal davası ve yürütmenin durdurulması

Karara karşı KİK’e şikâyet değil, idare mahkemesinde iptal davası yoludur; bakanlık merkezinde tesis edilen kararlarda davalar uygulamada çoğunlukla Ankara idare mahkemelerinde görülür, ancak yetki İYUK m.32 ve devamına göre kontrol edilmelidir. Özel bir süre yoksa dava süresi 60 gündür; hak kaybı yaşamamak için sürenin Resmî Gazete’deki yayım tarihinden hesaplanması en güvenli yaklaşımdır. Dava yasaklamayı kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması istenmeli ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ile ihale gelirlerine dayalı faaliyetin durması gibi telafisi güç zararlar belgelerle gösterilmelidir (iptal davası ve yürütmenin durdurulması).

Başlıca iptal sebepleri; yetkisiz makam, yetersiz delil, fiilin yanlış kişiye isnadı veya yanlış kanun hükmüne dayandırılması, 45 günlük sürenin aşılması, süre belirlemede gerekçe ve ölçülülük eksikliği, sirayet şartlarının oluşmaması, fesihte ihtar ve süre şartlarına uyulmaması ve mücbir sebep iddiasının incelenmemesidir. Karar iptal edilirse yasaklılık kaydı kaldırılmalı; belgelenebilen zararlar için tam yargı davası açılabilir.

Yasak fiil suç da oluşturuyorsa suç duyurusu yapılır; 4734 m.59 uyarınca hakkında kamu davası açılanlar yargılama sonuna kadar ihalelere katılamayabilir. Bu tedbir idari yasaklamadan ayrıdır; beraat hâlinde kaydın güncellenmesi için ayrıca başvuru gerekebilir. Konu ihale hukuku kapsamındadır.

Kamu ihale sürecinin diğer aşamaları için ihale hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yasaklama ne zaman başlar?

Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte.

Kararı Kamu İhale Kurumu mu verir?

Hayır; ilgili bakanlık, belediyelerde İçişleri Bakanlığı verir.

Yasaklamaya nasıl itiraz edilir?

İdare mahkemesinde iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebiyle.

Her fesih yasaklama doğurur mu?

m.19, 20 ve 21’e göre hukuka uygun fesihlerde m.26 uygulanır; mücbir sebep feshinde uygulanmaz.

%50 ortak yasaklanır mı?

Kural olarak hayır; sermaye şirketinde yarıdan fazla pay aranır.

Yasaklama mevcut sözleşmeleri bitirir mi?

Kendiliğinden bitirmez.

Sonuç

İhalelerden yasaklama, 4734 m.17 ve 58 ile 4735 m.19-26’daki şartlara bağlı, bir yıldan iki yıla (sözleşmeyi imzalamamada altı aydan bir yıla) kadar süren ağır bir idari yaptırımdır. Kararı ilgili bakanlık fiilin tespitinden itibaren 45 gün içinde verir ve karar Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer; sermaye şirketlerinde yarıdan fazla paya sahip ortaklara da sirayet edebilir. Karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılmalı ve yürütmenin durdurulması istenmelidir; yetki, süre, delil, gerekçe ve ölçülülük denetimi davanın sonucunu belirler.

Hukuki Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uygulanacak kanun hükmü, süre başlangıcı, yetkili makam ve dava stratejisi somut olayın belgelerine göre değişir; özellikle Resmî Gazete’de yayım tarihi ile dava süresi birlikte değerlendirilmelidir.