Kamu İhale Sözleşmesinde Fesih ve Tasfiye: Yüklenici Rehberi (2026)

Kamu ihale sözleşmesinin feshi her durumda aynı sonucu doğurmaz. İdarenin 4735 sayılı Kanun m.20/a’ya dayanan feshi için en az on gün süreli ve nedenleri açıkça yazılı ihtar şarttır; sözleşme döneminde yasak fiil işlendiğine dayanan m.20/b feshinde ihtar aranmaz. Yüklenicinin kusuruna veya mali aczine dayanan fesihlerde (m.19, 20, 21) kesin ve ek kesin teminatlar gelir kaydedilir, hesap tasfiye edilir, idarenin zararı ayrıca istenebilir ve bir yıldan iki yıla kadar ihalelerden yasaklama gelir. Belgelenmiş mücbir sebepte teminat iade edilir, yasaklama olmaz. Fesih, teminat ve tasfiye uyuşmazlıkları adli yargıda; yasaklama kararı idari yargıda dava edilir.

📅 Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Fesih ve tasfiye farkı

Fesih, sözleşmenin yükleniciye veya uygulamaya ilişkin bir sebeple sona erdirilmesidir; kusura dayalıysa teminatın gelir kaydı, yasaklama ve tazminat gündeme gelir. Tasfiye ise sona eren veya mevcut koşullarla tamamlanamayacak sözleşmenin mali ve teknik hesabının kapatılmasıdır. Fesihten sonra yapılabileceği gibi, m.24’teki iş artışı sınırının aşılması gibi kusura dayanmayan bir nedenle de yapılabilir. Bu yüzden fesih dosyasında ilk iş, işlemin hangi maddeye dayandığını belirlemektir.

İhtarlı fesih: m.20/a

Yüklenici taahhüdünü ihale dokümanına uygun yerine getirmez veya işi süresinde bitirmezse idare doğrudan fesih yapamaz: önce gecikme cezası uygulanır, ardından aykırılığı somut olarak gösteren, en az on gün süreli yazılı ihtar verilir; süre sonunda durum devam ediyorsa protestoya gerek kalmadan fesih yapılabilir. “Sözleşmeye uygun davranmazsanız fesih yapılacaktır” gibi soyut bir ihtar yetersiz kalabilir; eksik işler, iş programındaki gecikme, yerine getirilecek yükümlülük ve sözleşme maddesi belirtilmelidir. İhtarın hiç verilmemesi, sürenin on günden kısa olması veya tebliğin ispat edilememesi feshin ve yasaklamanın hukuka uygunluğunu doğrudan etkiler. Süre, usulüne uygun tebliğden başlar; son günün tatile denk gelip gelmediği ve verilen ek süreler kontrol edilmelidir.

İhtara “iddiaları kabul etmiyoruz” demek yetmez. Her iddia ayrı ele alınmalı; gecikmenin idare talimatı, onay gecikmesi veya süre uzatımı gerektiren bir olaydan kaynaklandığı belgelerle gösterilmeli, iş programındaki gerçekleşme oranı ve giderilen eksiklikler tarihli belgelerle sunulmalıdır. Yüklenici ihtar süresinde çalışmaya devam edip günlük rapor, fotoğraf ve tutanaklarla kayıt tutmalıdır (süre uzatımı ve gecikme cezası).

Yasak fiil (m.20/b ve m.21) ve mali aciz (m.19)

Sözleşmenin uygulanması sırasında m.25’teki yasak fiillerden biri (hile, rüşvet veya nüfuzla fesat karıştırma, sahte belge, hileli malzeme veya yöntem, fen ve sanat kurallarına aykırı imalat, idareye zarar verme, mücbir sebep dışında taahhüdü yerine getirmeme, kanuna aykırı devir) tespit edilirse idare ihtarsız fesih yapabilir. Ancak “yasak fiil işlendiği kanaatine varılmıştır” demek yetmez; fiil, tarih, belge ve teknik tespit somut olmalıdır.

İhale aşamasındaki yasak fiil sözleşmeden sonra ortaya çıkarsa (m.21) kural olarak teminat gelir kaydedilir, fesih ve yasaklama yapılır. Ancak işin en az %80’i tamamlanmış ve tamamlanmasında kamu yararı varsa, yeniden ihale için zaman olmaması, işin başkasına yaptırılamaması veya fiilin tamamlamaya engel olmaması hâllerinden birinde idare işi feshetmeden tamamlatabilir; yine de yasaklama yapılır ve teminat tutarı kadar ceza alınır. Bu eşik m.24’teki iş eksilişine ilişkin %80 kuralıyla karıştırılmamalıdır.

Yüklenici mali acz nedeniyle taahhüdü yerine getiremeyeceğini yazılı bildirirse (m.19) sözleşme feshedilmiş sayılır, teminatlar gelir kaydedilir, hesap tasfiye edilir, yasaklama ve zarar talebi gelir. Bu, yaptırımsız bir çıkış yolu değildir. Finansman sorunu, kur artışı veya başka işlerden doğan zarar mücbir sebep sayılmaz; bildirimden önce süre uzatımı, izinli devir, iş programı revizyonu, fiyat farkı ve hakediş alacakları incelenmelidir.

Fesih tarihi ve teminatın gelir kaydı

m.22’ye göre sözleşme; m.19’da bildirimin idareye ulaştığı, m.20/a’da ihtar süresinin bittiği, m.20/b ve m.21’de fiilin tespit edildiği tarihte feshedilmiş sayılır. İdare bu tarihten itibaren 7 gün içinde fesih kararı alır ve 5 gün içinde yükleniciye bildirir. Fesih tarihi; imalat miktarı, fiyat farkı, gecikme cezası ve teminat hesabı için belirleyicidir.

Bu fesihlerde kesin, ek kesin ve hakedişlerden kesilen teminatlar gelir kaydedilir; teminatlar alındıkları tarihten gelir kaydı tarihine kadar güncellenir ve fark yükleniciden alınır. En önemli kural: gelir kaydedilen teminat yüklenicinin idareye borcuna mahsup edilmez; gecikme cezası, işin yeniden yaptırılmasından doğan zarar ve fazla ödemeler ayrıca hesaplanır (kamu ihalesinde teminat, teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi).

Mücbir sebep, ölüm, iflas ve izinsiz devir

m.10’da doğal afet, kanuni grev, genel salgın, seferberlik ve Kurumca belirlenecek benzeri hâller sayılmıştır. Olay yüklenicinin kusurundan doğmamalı, ifaya engel olmalı, yüklenici engeli kaldıramamalı; olayı izleyen 20 gün içinde idareye yazılı bildirilmeli ve yetkili mercilerce belgelendirilmelidir. Geçici engelde önce süre uzatımı verilir; süre uzatımı faydasızsa sözleşme feshedilir, hesap tasfiye edilir, teminat iade edilir ve yasaklama uygulanmaz.

Gerçek kişi yüklenicinin ölümünde sözleşme feshedilir, teminat ve alacaklar mirasçılara verilir; yeterlik şartlarını taşıyan mirasçılar 30 gün içinde başvurup teminat verirse devir mümkündür. İflasta sözleşme feshedilir, m.20 ve m.22 yasaklama hariç uygulanır. Ağır hastalık, tutukluluk veya mahkûmiyette 30 gün içinde idarenin kabul edeceği bir vekille işe devam edilebilir, aksi hâlde fesih yapılır ama yasaklama olmaz. İş ortaklıklarında bir ortakta bu hâllerin oluşması sözleşmeyi kendiliğinden bitirmez; pilot ortak için m.18 uygulanır.

Sözleşme yalnızca zorunlu hâllerde ve ihale yetkilisinin önceden yazılı izniyle, yeterlik şartlarını taşıyan birine devredilebilir; devreden üç yıl içinde başka sözleşme devredemez veya devralamaz. İzinsiz devirde fesih yapılır, teminat gelir kaydedilebilir ve iki taraf hakkında yasaklama uygulanabilir. İşin tamamının alt yüklenici görünümüyle başkasına bırakılması da izinsiz devir sayılabilir.

İş artışı sınırı nedeniyle tasfiye

m.24’e göre öngörülemeyen iş artışı, anahtar teslimi götürü bedel yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’una, birim fiyatlı işlerde %20’sine kadar aynı yükleniciye yaptırılabilir; Cumhurbaşkanı birim fiyatlı yapım işlerinde bu oranı %40’a kadar artırabilir. İş bu sınırlar içinde bitmeyecekse hesap tasfiye edilir. Bu tasfiye yüklenicinin kusurunu kabul anlamına gelmez, teminat gelir kaydı ve yasaklama doğurmaz (iş artışı ve iş eksilişi).

Tasfiye nasıl yürütülür?

Tasfiye işin türüne göre Yapım, Hizmet veya Mal Alımları Genel Şartnamesine göre yürütülür: fesih tarihi kesinleşir, işin fiziki ve mali durumu yerinde tespit edilir, eksik ve kusurlu işler ile şantiyedeki malzeme ve ekipman kayda alınır, hakediş, fiyat farkı, avans ve kesintiler hesaplanır, idarenin zarar iddiaları ve yüklenicinin itirazları eklenerek tasfiye kesin hesabı düzenlenir.

Durum tespit tutanağı sonraki bilirkişi incelemesinin temelidir. Yüklenici tutanağa katılmalı ve katılmadığı her tespiti miktar ve belgeyle şerh etmelidir. Örnek şerh: “Tutanağın 6. sırasındaki betonarme imalatın %60 tamamlandığı tespitine katılmıyoruz; 12 numaralı hakediş, ölçüm krokisi ve 10.07.2026 tarihli saha tutanağına göre gerçekleşme %78’dir.” Kesin hesapta metraj ve birim fiyat, fiyat farkının doğru ay ve endeksi, ihzaratın kullanılabilirliği, mahsup edilen avans, süre uzatımları dikkate alınarak gecikme cezası, eksik işlerin gerçek gideri, teminat güncellemesi ve vergi-SGK kesintileri kontrol edilmelidir (hakedişe itiraz ve ihtirazi kayıt).

İdarenin zararı ve yüklenicinin hakları

İdare fesih nedeniyle uğradığı zararı isteyebilir; ancak zararın gerçekliğini, miktarını, fesihle bağını ve zararı azaltmak için tedbir aldığını ispatlamalıdır. Eksik işlerin giderilme bedeli, yeniden ihaleden doğan fiyat farkı, şantiye koruma giderleri ve fazla ödemeler istenebilir; yeni ihalenin tüm bedeli eski yükleniciden istenemez.

Fesih haksızsa yüklenici gelir kaydedilen teminatın iadesini, ödenmemiş iş bedellerini, fiyat farkı alacaklarını, haksız ceza ve kesintilerin iadesini ve ispatlanan diğer zararlarını isteyebilir; kâr kaybı ise otomatik ödenmez, ayrıca ispatlanır (fiyat farkı ödenmezse itiraz ve dava süreci).

Yasaklama ve yargı yolu

m.26 uyarınca yasak fiilde bulunanlar hakkında bir yıldan iki yıla kadar tüm kamu ihalelerinden yasaklama verilir; m.19, 20 ve 21 fesihlerinde de m.22 aracılığıyla bu hükme gidilir. Karar fiilin tespitinden itibaren en geç 45 gün içinde verilir, 15 gün içinde Resmî Gazete’ye gönderilir ve yayımla yürürlüğe girer. Şahıs şirketlerinde tüm ortaklar, sermaye şirketlerinde sermayenin yarısından fazlasına sahip ortaklar ve kontrol edilen şirketler de etkilenebilir (ihalelerden yasaklama).

Sözleşmenin uygulanmasından doğan fesih, teminat, hakediş, fiyat farkı ve tasfiye uyuşmazlıkları m.36’daki Borçlar Kanunu atfı gereği adli yargıda, tarafların sıfatına göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde görülür; Yüksek Fen Kurulu kararının uygulanmasından doğan davalar da adli yargıdadır (Ek m.2). Yasaklama kararı ise ayrı bir idari işlemdir: idari yargıda 60 gün içinde iptal davası açılır ve yürütmenin durdurulması istenebilir; güvenli yaklaşım süreyi Resmî Gazete yayım tarihinden başlatmaktır. Fesih davası açmak yasaklama dava süresini durdurmaz; fesih davasına da 60 günlük süre değil, zamanaşımı kuralları uygulanır (iptal davası ve yürütmenin durdurulması, fiyat farkı davası).

Geçmişte eklenen Geçici Madde 6, belirli tarihlerde ihale edilmiş sözleşmeler için süreli bir fesih-tasfiye imkânıydı; bugün genel bir tasfiye hakkı vermez. Eski bir sözleşmenin kapsama girip girmediği tarihler üzerinden ayrıca incelenmelidir. Fesih ihtarı gelen yüklenici ilk günlerde tebliğ tarihini, dayanak maddeleri, iş programındaki gerçekleşmeyi, süre uzatımı başvurularını, şantiye durumunu ve teminat mektuplarının süresini belirlemeli, yasaklama riskini de ayrıca değerlendirmelidir. Kanun metni: 4735 sayılı Kanun. Konu ihale hukuku kapsamındadır.

Örnek olaylar

Örnek 1 – Soyut ihtar: Bir okul inşaatında idare yükleniciye “işler programa uygun yürütülmemektedir, on gün içinde gerekli tedbirler alınmazsa sözleşme feshedilecektir” yazısı göndermiş, ardından fesih ve yasaklama işlemi yapmıştır. İhtarda hangi imalatların geciktiği ve yüklenicinin hangi yükümlülüğü yerine getireceği belirtilmediğinden, yüklenici adli yargıda feshin ve teminat gelir kaydının, idari yargıda ise yasaklamanın hukuka aykırılığını ileri sürebilir.

Örnek 2 – Mücbir sebep bildirimi: Sel nedeniyle şantiyeye ulaşım üç hafta kesilmiş, yüklenici olaydan 12 gün sonra valilik yazısı ve meteoroloji raporuyla idareye başvurmuştur. 20 günlük süre içinde belgeli bildirim yapıldığından idare önce süre uzatımı vermelidir; iş tamamen imkânsız hâle gelirse fesih ve tasfiye teminat iadesiyle yapılır, yasaklama uygulanmaz.

Örnek 3 – Teminat ve zarar hesabı: Kusurlu fesihte 1.200.000 TL kesin teminat gelir kaydedilmiş, idare ayrıca eksik işlerin başka yükleniciye yaptırılmasından doğan 800.000 TL zararı talep etmiştir. Teminat bu zarara mahsup edilmez; ancak idare 800.000 TL’nin gerçek ve fesihle bağlantılı olduğunu, eksik işlerin piyasa koşullarında makul bedelle yaptırıldığını ispatlamak zorundadır.

Adım adım: Fesih ihtarı veya fesih kararı gelen yüklenici

1. İhtarın veya fesih kararının tebliğ tarihini belgeleyin; on günlük ihtar süresinin son gününü hesaplayın.
2. İşlemin 4735 sayılı Kanunun hangi maddesine (m.19, 20/a, 20/b, 21, 23 veya 24) dayandığını belirleyin.
3. İhtardaki her iddiaya ayrı ayrı, tarihli belge ve fotoğraflarla yazılı cevap verin; ihtar süresinde çalışmaya devam edin.
4. Gecikmenin idareden veya mücbir sebepten kaynaklandığını gösteren süre uzatımı başvurularını ve yazışmaları dosyalayın.
5. Durum tespit tutanağına katılın ve katılmadığınız her tespiti miktar ve belgeyle şerh edin.
6. Tasfiye kesin hesabında metraj, fiyat farkı, avans mahsubu, gecikme cezası ve teminat güncellemesini kontrol edin.
7. Fesih, teminat ve tasfiye uyuşmazlıkları için adli yargıda dava açın; yasaklama kararına karşı ise Resmî Gazete yayımından itibaren 60 gün içinde idari yargıda iptal davası açıp yürütmenin durdurulmasını isteyin.

Kamu ihale hukukuna ilişkin diğer rehberler için ihale hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İdare her feshi ihtarla mı yapmak zorunda?

Hayır. Taahhüdün yerine getirilmemesine dayanan m.20/a feshinde en az on gün süreli, gerekçeli yazılı ihtar şarttır. Sözleşme döneminde yasak fiil işlendiğine dayanan m.20/b feshinde ise ihtar aranmaz.

Kesin teminat her fesihte gelir kaydedilir mi?

Hayır. Mali aciz, ihtarlı fesih ve yasak fiil hâllerinde gelir kaydedilir. Belgelenmiş mücbir sebepte iade edilir; ölümde mirasçılara verilir; iş artışı sınırı nedeniyle yapılan tasfiyede gelir kaydı yoktur.

Gelir kaydedilen teminat idarenin zararından düşülür mü?

Hayır. 4735 m.22 uyarınca gelir kaydedilen teminat yüklenicinin borcuna mahsup edilmez; gecikme cezası ve idarenin zararı ayrıca hesaplanıp istenir.

Mali aciz bildirirsem yasaklanır mıyım?

Evet. m.19’a göre mali aciz bildirimi sözleşmeyi feshedilmiş saydırır; teminat gelir kaydedilir ve bir yıldan iki yıla kadar yasaklama gelir. Bu yüzden bildirimden önce süre uzatımı, izinli devir ve alacaklar mutlaka incelenmelidir.

İflasta ihalelerden yasaklama var mı?

Hayır. İflasta sözleşme feshedilir ve m.20 ile m.22 uygulanır, ancak Kanun yasaklamayı açıkça hariç tutar.

Yasaklama ne kadar sürer, nasıl dava edilir?

Bir yıldan iki yıla kadar sürer. Resmî Gazete’de yayımla yürürlüğe girer; idari yargıda 60 gün içinde iptal davası açılır ve yürütmenin durdurulması istenebilir.

Fesih davası hangi mahkemede açılır?

Sözleşmenin uygulanmasından doğduğu için adli yargıda, tarafların sıfatına göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde açılır. Yasaklama kararı ise idari yargıda dava edilir.

Fesihten önce yapılan işlerin bedeli ödenir mi?

Evet. Sözleşmeye uygun ve fiilen gerçekleşmiş imalat, tasfiye kesin hesabında metraj, birim fiyat ve fiyat farkıyla birlikte hesaplanır; idarenin alacakları ise ayrıca gösterilir.

Sonuç

Kamu ihale sözleşmesinin feshinde sonuçlar fesih sebebine göre tamamen değişir: kusura dayalı fesihlerde teminat gelir kaydedilir, tasfiye yapılır ve yasaklama gelir; mücbir sebep, iflas, ölüm ve iş artışı sınırında ise sonuçlar farklıdır. m.20/a feshinde somut ve en az on günlük ihtar, mücbir sebepte 20 gün içinde belgeli bildirim belirleyicidir. Fesih, teminat ve tasfiye uyuşmazlıkları adli yargıda, yasaklama kararı ise 60 günlük süre içinde idari yargıda dava edilmelidir; bu iki yol birbirinin süresini durdurmaz.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uygulanacak hükümler sözleşme türüne, fesih sebebine, ihtarın içeriğine, süre uzatımlarına ve gerçekleşen işe göre değişir; fesih, teminat ve yasaklama farklı yargı yolları ve süreler doğurduğundan belgeler somut dosyada incelenmelidir.