VUK Mükerrer 355: Özel Usulsüzlük Cezaları ve İtiraz (2026)

VUK mükerrer 355 özel usulsüzlük cezası; bilgi verme, belge ibrazı, elektronik beyan ve bildirim, elektronik tebligat ve tahsilat-ödemelerin banka kanalıyla belgelendirilmesi (tevsik) yükümlülüklerinin ihlalinde uygulanır. 2026 genel tutarları birinci sınıf tüccar ve serbest meslek erbabı için 35.000 TL, ikinci sınıf tüccar ve basit usul için 17.000 TL, diğerleri için 8.700 TL’dir; ancak özel yükümlülüklerde farklı tutar ve hesaplar vardır. İhbarname geldiğinde fiil, fiil tarihi, mükellef grubu ve tebliğ tarihi kontrol edilmeli; dava, VUK 376 indirimi ve şartları varsa uzlaşma 30 gün içinde değerlendirilmelidir.

📅 Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Resmî dayanak: Gelir İdaresi Başkanlığı — 588 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği. Genel ceza tutarları ile e-tebligat ve tevsik gibi özel yükümlülüklere özgü tutarlar ayrı değerlendirilmelidir.

Mükerrer 355 neyi cezalandırır?

Madde, verginin eksik hesaplanmasını değil, vergi sisteminin işlemesi için getirilen şekli yükümlülüklerin ihlalini cezalandırır: idarenin istediği bilginin verilmemesi veya eksik ya da yanıltıcı verilmesi; defter, belge ve elektronik kayıtların süresinde ibraz edilmemesi; elektronik beyanname, bildirim ve formların hiç, geç, eksik veya hatalı verilmesi; e-Defter, e-Fatura, e-Arşiv gibi elektronik uygulamalara ilişkin zorunlulukların ihlali; elektronik tebligat yükümlülüğüne aykırılık ve belirli tutarı aşan tahsilat-ödemelerin aracı finansal kurum üzerinden yapılmaması. Fatura, irsaliye, serbest meslek makbuzu gibi belgelerin düzenlenmemesi ise ayrı olarak VUK 353 kapsamındadır.

Vergi ceza ihbarnamesine karşı başvuru ve dava süreçleriyle ilgili hizmet kapsamımız İdare ve Vergi Hukuku sayfamızda açıklanmaktadır.

2026 ceza tutarları ve hangi yılın tutarı uygulanır?

Tutarlar 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin beşinci mükerrer sayısında yayımlanan 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile belirlenmiştir.

Bu tutarlar genel tarifedir; bazı yükümlülüklerde cezanın katı, işlem bedelinin belirli bir oranı, her bildirim veya dönem için ayrı ceza ya da takvim yılı üst sınırı uygulanır. Bu yüzden ihbarname yalnızca üzerindeki rakama bakılarak değerlendirilemez. Kural olarak ihlalin gerçekleştiği tarihte yürürlükteki tutar uygulanır: 2024’te süresinde verilmeyen bir bildirim için 2026’da düzenlenen ihbarnamede 2026 tutarı esas alınmışsa bu itiraz konusudur. Yükümlülüğün son günü, ihlal, tespit, ihbarnamenin düzenlenmesi ve tebliğ ayrı tarihlerdir. Elektronik tebligata kayıt ve 2026 değişiklikleri için 596 sayılı Tebliğ ve vergi elektronik tebligatı yazımıza bakabilirsiniz.

Bilgi vermeme ve belge ibraz etmeme

VUK m.148, 149, 150 ve 256 kapsamında idare mükelleflerden ve onlarla işlem yapanlardan bilgi ve belge isteyebilir. Talep yazısında hangi bilgi veya belgenin, hangi sürede ve hangi yöntemle verileceği ile süresinde verilmezse ceza uygulanacağı açıkça gösterilmelidir; ceza uyarısı yoksa veya talep belirsizse cezanın hukuka uygunluğu tartışılabilir. Kanun veya tebliğle dönemsel olarak zorunlu kılınan elektronik bildirimlerde ise her dönem ayrıca uyarı gerekmez.

İbraz talebinde tebliğin usulüne uygunluğu, istenen kayıtların muhafaza süresi içinde olup olmadığı, verilen sürenin yeterliliği ve ibrazı engelleyen bir olay bulunup bulunmadığı incelenir. Yangın, sel, deprem, hırsızlık, ağır hastalık veya sistem arızası ileri sürülüyorsa sözlü açıklama yetmez; resmi tutanak, teknik servis ve yedekleme kayıtları sunulmalıdır. Süre yetmeyecekse süre dolmadan yazılı uzatma talep edilmelidir; talebe hiç cevap vermemek en kötü seçenektir.

Elektronik beyanname ve bildirimlerin geç verilmesi

Elektronik beyannamenin süresinde gönderilmemesi, Ba-Bs veya gerçek faydalanıcı bildiriminin hiç, geç, eksik ya da yanıltıcı yapılması, e-Defter beratlarının süresinde yüklenmemesi bu kapsamdadır. Her elektronik yükümlülüğün ilgili tebliğinde özel katsayı, bildirim başına üst sınır veya cezasız düzeltme imkânı bulunabilir.

Elektronik beyannamelerde kanuni sürenin bitiminden itibaren ilk 30 gün içinde verilirse cezanın 1/10’u, izleyen 30 gün içinde verilirse 1/5’i uygulanır; sonrasında tam ceza kesilir. Örneğin birinci sınıf tüccar için 35.000 TL’lik ceza ilk 30 günde 3.500 TL, sonraki 30 günde 7.000 TL olur. Elektronik bildirim ve formlarda ise süreler farklıdır: süre bitiminden itibaren üç gün içinde verilen bildirimde ceza 1/10 uygulanır; düzeltme amacıyla verilen bildirim ilk on gün içinde verilirse ceza kesilmez, izleyen on beş gün içinde verilirse 1/5 uygulanır. Bu iki rejim birbirine karıştırılmamalıdır.

Örnek: Serbest meslek erbabı olan bir mükellef, son günü 26 Mayıs olan beyannamesini 10 Haziran’da gönderirse beyanname ilk 30 gün içinde verilmiş sayılır ve özel usulsüzlük cezası 3.500 TL olarak kesilmelidir. İhbarnamede 35.000 TL yazıyorsa indirim uygulanmamış demektir; bu hata dava veya düzeltme talebiyle giderilebilir. Ödenecek vergi de çıkmışsa vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ayrıca hesaplanır.

Özel usulsüzlük cezası, vergi çıkmayan bir beyanname için de kesilebilir; vergi çıkan beyannamede ise buna ek olarak vergi aslı, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi veya pişmanlık zammı gündeme gelir. Pişmanlıkla beyan da elektronik beyan cezasını her durumda ortadan kaldırmaz. İki ceza farklı fiillere dayandığından birlikte kesilebilir; ancak aynı ihlalin iki kez cezalandırılmaması gerekir (2026 vergi ziyaı cezası).

Tevsik zorunluluğu ve 30.000 TL sınırı

Genel mal teslimi ve hizmet ifalarında 30.000 TL’yi aşan tahsilat ve ödemeler banka, katılım bankası, ödeme kuruluşu, PTT veya mevzuatın kabul ettiği diğer aracı finansal kurumlar üzerinden yapılmalı ve bu kurumların belgesiyle tevsik edilmelidir. Havale, EFT, çek, banka veya kredi kartı kullanılabilir; belgedeki gönderen, alıcı, tutar ve tarih gerçek işlemle uyumlu olmalıdır. Kira, araç, taşınmaz gibi işlemler için ayrıca özel tevsik düzenlemeleri vardır.

Sınır ödeme başına değil, işlemin toplam bedeline göre uygulanır. 100.000 TL’lik bir mal alımının beş ayrı günde 20.000’er TL nakit ödenmesi tevsik zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Gerçekten bağımsız işlemler ile tek işlemin yapay bölünmesi ise sözleşme, sipariş, fatura ve teslim yapısına bakılarak ayırt edilir.

Ceza her işlem için, mükellef grubunun genel tutarından az olmamak üzere işlem bedelinin onda biridir; bir takvim yılındaki toplam ceza 2026’da 35.000.000 TL’yi aşamaz. Örnek: 500.000 TL’lik mal bedeli nakit ödenirse onda biri 50.000 TL’dir; bu tutar birinci sınıf tüccarın asgari cezası olan 35.000 TL’den yüksek olduğundan 50.000 TL ceza kesilir. Ceza satıcıya ve nakit ödeyen alıcıya ayrı ayrı kesilebilir; mükellef olmayan bir kişi mükellef işletmeden 30.000 TL’yi aşan alım yapıp nakit öderse ona da ceza kesilebilir. İki mükellef olmayan kişi arasındaki ticari bağlantısız işlemler ise genel uygulamanın dışında kalabilir.

Ödemeyi yapan kişi durumu ödemeyi izleyen beş iş günü içinde kendiliğinden idareye bildirirse (tarih, tutar, işlem sebebi, karşı taraf ve varsa fatura bilgisiyle) kendisine tevsik cezası kesilmez; bu, parayı nakit tahsil eden tarafın cezasını kaldırmaz.

Tahsilatın başkasına ait banka hesabından, başka işletmenin POS cihazından veya ortak, çalışan ya da grup şirketinin hesabından yapılması da ayrı ve ağır cezalara yol açabilir; banka kanalı kullanılmış olsa bile tahsilat malı satan veya hizmeti sunan mükellefin kendi adına kayıtlı hesap veya sistem üzerinden yapılmalıdır.

Mükerrer ceza ve sorumluluk

Her dönem, bildirim veya bilgi talebi ayrı yükümlülük olduğundan birden fazla ceza kesilebilir; ancak idare her cezanın hangi fiile dayandığını göstermelidir. Tek bir bilgi talebine cevap verilmemesi nedeniyle hem “bilgi vermeme” hem “belge ibraz etmeme” adıyla iki ceza kesilmişse mükerrerlik itirazı ileri sürülebilir. Takvim yılı üst sınırının aşılıp aşılmadığı da kontrol edilmelidir.

Tüzel kişinin yükümlülüğüne ilişkin ceza şirket, kooperatif veya dernek-vakıf iktisadi işletmesi adına kesilir. Şirketten tahsil edilemeyen alacağın kanuni temsilciye yöneltilmesi; kişinin ilgili dönemde temsilci olmasına, tahsil şartlarının oluşmasına ve VUK m.10 ile 6183 sayılı Kanun hükümlerine bağlıdır. CFO, mali işler veya muhasebe müdürü unvanı tek başına kişisel sorumluluk doğurmaz; ticaret sicilindeki temsil ve imza yetkisi ile ihlal tarihindeki görev incelenir. Beyannameyi gönderen mali müşavir de bu nedenle cezanın asıl borçlusu olmaz.

İhbarname geldiğinde neler kontrol edilmeli?

Önce tebliğ tarihi belirlenir; elektronik tebligatta belge, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Ardından cezanın mükerrer 355’in hangi fıkrasına dayandığı, ihlal edilen yükümlülük, fiil tarihi ve doğru yılın tutarı, mükellef grubu, 1/10 veya 1/5 indiriminin uygulanıp uygulanmadığı, bilgi talebinde ceza uyarısının bulunup bulunmadığı, aynı fiil için mükerrer ceza ve üst sınır, belgeli mücbir sebep incelenir. Mükellefin yükümlülüğe tabi olmaması, bildirimin aslında süresinde verilmiş olması, sistem kayıtlarının hatalı değerlendirilmesi, usulsüz tebligat ve tevsik hesabında yanlış tutar veya taraf belirlenmesi de iptal sebepleridir. Elektronik gönderim kayıtları, hata bildirimleri ve idare yazıları saklanmalıdır. İnceleme sürecindeki haklar için vergi incelemesinde haklarım yazımıza bakabilirsiniz.

Dava, VUK 376 indirimi veya uzlaşma

Dava: İhbarnamenin tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesinde açılır. Dilekçede ihbarnamenin tarih ve numarası, tebliğ tarihi, cezanın dayandığı yükümlülük, ihlalin gerçekleşmediğine veya hesabın yanlış olduğuna ilişkin nedenler ve deliller gösterilir. Süresinde açılan dava, dava konusu cezanın tahsilini vergi uyuşmazlıklarına ilişkin kurallar çerçevesinde durdurur.

VUK 376 indirimi: 30 gün içinde başvurup indirimden kalan tutarı vadesinde ödeyen (veya teminatla ek süre alan) ve cezayı dava konusu yapmayan mükellef, özel usulsüzlük cezasında yarı oranında indirimden yararlanır. 2026’da fiil bazında ceza 40.000 TL veya altındaysa indirim dörtte üçe çıkar. Örneğin 35.000 TL’lik cezada 26.250 TL indirilir ve 8.750 TL ödenir (VUK 376 cezada indirim rehberi).

Uzlaşma: 2026’da fiil bazında toplamı 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında tebliğden itibaren 30 gün içinde tarhiyat sonrası uzlaşma istenebilir; sınır ihbarname toplamına değil, her fiil için kesilen cezaya göre belirlenir. 40.000 TL ve altındaki cezalar uzlaşmaya girmez, artırımlı indirimden yararlanır. Uzlaşılan ceza dava edilemez; uzlaşma sağlanamazsa kalan dava süresi içinde dava açılabilir. Ayrıntılar için vergi cezalarında uzlaşma ve tarhiyat sonrası uzlaşma rehberlerimize bakabilirsiniz.

Ceza açıkça hatalıysa, bildirimin yapıldığı sistem kayıtlarıyla kanıtlanabiliyorsa veya ceza uyarısı yoksa yalnızca indirim tutarına bakarak karar verilmemelidir; dava cezanın tamamen kaldırılmasını sağlayabilir. İhlal tartışmasızsa ve dava maliyeti cezaya göre yüksekse indirim daha ekonomik olabilir.

Sık yapılan hatalar

Adım adım: Özel usulsüzlük cezası ihbarnamesi geldiğinde

1. E-tebligatın adrese ulaştığı tarihi tespit edin; tebliğ tarihini ve 30 günlük son günü hesaplayın.
2. Cezanın mükerrer 355’in hangi fıkrasına ve hangi yükümlülüğe dayandığını belirleyin.
3. Fiil tarihini ve o yılın tutarının uygulanıp uygulanmadığını, mükellef grubunu kontrol edin.
4. Geç verilen beyanname veya bildirimde 1/10 ya da 1/5 indiriminin uygulanıp uygulanmadığına bakın.
5. Bilgi talebinde ceza uyarısı, mükerrer ceza ve yıllık üst sınır yönünden ihbarnameyi inceleyin.
6. Gönderim kayıtları, hata bildirimleri, banka dekontları ve mücbir sebep belgelerini toplayın.
7. Dava, VUK 376 indirimi veya 40.000 TL’yi aşan cezalarda uzlaşma seçeneklerinden birini 30 gün içinde kullanın; indirimde ödeme vadesine uyun.

Vergi ve idare hukukuna ilişkin diğer rehberler için vergi ceza ihbarnamesine itiraz ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

VUK mükerrer 355 özel usulsüzlük cezası 2026 yılında ne kadar?

Genel tutar birinci sınıf tüccar ve serbest meslek erbabı için 35.000 TL, ikinci sınıf tüccar, defter tutan çiftçi ve basit usule tabi olanlar için 17.000 TL, diğerleri için 8.700 TL’dir. Elektronik tebligat ihlalinde 12.000, 6.000 ve 3.000 TL uygulanır; tevsik ve bazı elektronik yükümlülüklerde ise oran, kat veya üst sınır gibi farklı hesaplar vardır.

VUK 353 ile mükerrer 355 arasındaki fark nedir?

VUK 353 fatura, gider pusulası, serbest meslek makbuzu, irsaliye gibi belgelerin düzenlenmesi veya alınmasıyla ilgilidir. Mükerrer 355 ise bilgi verme, belge ibrazı, elektronik beyan ve bildirim, elektronik tebligat ve tevsik yükümlülüklerini kapsar.

Tevsik zorunluluğu sınırı 7.000 TL mi?

Hayır. Genel mal ve hizmet işlemlerinde güncel sınır 30.000 TL’yi aşan tahsilat ve ödemelerdir. Tam 30.000 TL’lik işlem ile kira, araç ve taşınmaz gibi özel düzenlemeler ayrıca kontrol edilmelidir.

100.000 TL’lik ödemeyi taksitlere bölersem nakit ödeyebilir miyim?

Hayır. Sınır ödeme başına değil işlemin toplam bedeline göre uygulanır; toplam 30.000 TL’yi aştığından taksitlerin tamamı aracı finansal kurum üzerinden yapılmalıdır.

Tevsik cezası yalnızca parayı alan tarafa mı kesilir?

Hayır. Şartları varsa nakit ödeyen ve tahsil eden tarafların her birine ayrı ceza kesilebilir. Ödeyen taraf beş iş günü içinde kendiliğinden bildirim yaparsa kendi cezasından kurtulabilir; bu, tahsil edenin cezasını kaldırmaz.

Elektronik beyannameyi birkaç gün geç verdim, tam ceza mı kesilir?

Hayır. Kanuni süreyi izleyen ilk 30 gün içinde verilirse cezanın 1/10’u, izleyen 30 gün içinde verilirse 1/5’i uygulanır. Elektronik bildirim ve formlarda ise 3, 10 ve 15 günlük farklı süreler geçerlidir.

Vergi çıkmayan beyanname için de ceza kesilir mi?

Evet. Elektronik beyan yükümlülüğünün ihlali vergi kaybından bağımsızdır; ödenecek vergi çıkmasa bile özel usulsüzlük cezası kesilebilir.

Bilgi isteme yazısında ceza uyarısı yoksa ceza geçerli midir?

Bilgi ve ibraz talebinde süresinde cevap verilmezse ceza uygulanacağının yazılı olarak bildirilmesi gerekir; uyarının bulunmaması önemli bir iptal sebebidir. Dönemsel elektronik bildirimlerde ise ayrıca bireysel uyarı aranmaz.

Şirkete kesilen ceza müdürden veya CFO’dan alınabilir mi?

Otomatik olarak hayır. Ceza önce şirket adına kesilir. Kanuni temsilcinin sorumluluğu temsil dönemi, tahsil şartları ve VUK m.10 ile 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir; CFO veya mali işler müdürü unvanı tek başına yeterli değildir.

Özel usulsüzlük cezasına kaç gün içinde dava açılır?

İhbarnamenin tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesinde. Elektronik tebligatta belge, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır.

35.000 TL cezada indirimden sonra ne kadar ödenir?

Fiil bazında ceza 40.000 TL’nin altında kaldığı için artırımlı indirim uygulanır; şartları sağlayan mükellef 26.250 TL indirimden yararlanır ve 8.750 TL öder.

Hangi özel usulsüzlük cezaları uzlaşmaya girer?

2026’da fiil bazında toplamı 40.000 TL’yi aşan cezalar. 40.000 TL ve altındaki cezalar uzlaşmaya girmez, bunun yerine artırımlı VUK 376 indiriminden yararlanır.

Uzlaşma yaparsam daha sonra dava açabilir miyim?

Uzlaşma tutanağı imzalanırsa uzlaşılan ceza dava edilemez. Uzlaşma sağlanamazsa veya vaki olmamış sayılırsa kalan dava süresi içinde vergi mahkemesine başvurulabilir.

Sonuç

Mükerrer 355 cezaları vergi kaybından bağımsız olarak şekli yükümlülüklerin ihlaline bağlanır; ancak her ihbarnamede ihlal edilen yükümlülük, fiil tarihi, mükellef grubu, 1/10 veya 1/5 indirimi, ceza uyarısı ve mükerrerlik ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Tevsik cezalarında 30.000 TL sınırının toplam işlem bedeline göre uygulandığı ve ödeyenin beş iş günlük bildirim imkânı unutulmamalıdır. İhbarname tebliğinden itibaren 30 gün içinde dava, VUK 376 indirimi veya uzlaşma seçeneklerinden hangisinin daha avantajlı olduğuna somut dosya üzerinden karar verilmelidir.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uygulanacak ceza; yükümlülüğün dayanağına, ihlal yılına, mükellef grubuna, gecikme süresine ve tevsik işleminin taraf ve tutarına göre değişir. Dava, uzlaşma veya indirim yolu seçilmeden önce ihbarname ve belgeler somut dosya üzerinden incelenmelidir.