Hizmet Alımı İhalelerinde Asgari İşçilik Maliyeti ve Fiyat Farkı (2026)

Hizmet alımı ihalelerinde işçilik maliyeti, personel sayısı ve çalışma süresi ile ücret, SGK işveren payları ve şartnamede öngörülen diğer giderlerin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78. maddesindeki asgari işçilik maliyeti ve %4 sözleşme/genel gider hesabı önemlidir. Asgari ücret artışından doğan fiyat farkının hesaplanması ise sözleşmenin türüne, ihale dokümanına ve Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a bağlıdır. Her hizmet alımı veya her şoförlü araç kiralama işi aynı rejime tabi değildir.

📅 Son güncelleme: 24 Ekim 2026

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı nasıl belirlenir?

İhale konusu işte personelin bulunması, o ihalenin mutlaka personel çalıştırılmasına dayalı olduğu anlamına gelmez. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78. maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını belirleyen ölçütler öngörülür. Çalıştırılacak personel sayısı, bu personelin haftalık çalışma saatlerinin nasıl kullanılacağı ve yaklaşık maliyet içindeki işçilik ağırlığı gibi unsurlar değerlendirilmelidir. İdare, sadece ihale ilanındaki başlığa dayanarak değil, teknik şartname, idari şartname ve birim fiyat teklif cetvelindeki işin gerçek kurgusuna göre hareket etmelidir.

Örneğin belirli güzergâhlarda şoförlü servis hizmeti alınması ile idare binasında sürekli görev yapan personel alımı aynı maliyet ve teklif rejimine otomatik olarak sokulamaz. Şoför istihdamı zorunluluğu bulunması, aracın yakıt, amortisman ve bakım giderlerini kendiliğinden önemsiz hale getirmez. Bu ayrım, hem aşırı düşük teklif açıklamasında hangi maliyetlerin belgelendirileceğini hem de fiyat farkı hesabında hangi katsayıların uygulanacağını etkiler.

Asgari işçilik maliyeti hangi kalemlerden oluşur?

Personel çalıştırılmasına dayalı alımlarda teklifin işçilik bölümü hazırlanırken brüt asgari ücret veya şartnamede belirlenen asgari ücretin yüzde fazlası esas alınır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri, fazla çalışma, nakdi yol ve yemek ödemeleri ile işverenin karşılaması gereken sigorta primleri, şartname ve güncel sosyal güvenlik mevzuatına göre ayrı ayrı hesaplanır. Personel sayısının, ay ve gün hesabının ve fiilen öngörülen çalışma düzeninin tutarlı olması gerekir. Ayni verilen yemek ve yol imkânlarının ücret ve prime esas kazanç yönünden değerlendirilmesi nakdi ödemelerle aynı olmayabilir.

Teklif hazırlarken tek satıra aylık brüt ücreti yazıp işveren prim paylarını, tatil çalışmalarını veya şartnamede öngörülen yol bedelini ihmal etmek hatalıdır. Aynı şekilde şartnamede öngörülmeyen bir prim, zam veya sosyal yardım kalemini bütün ihaleler için zorunluymuş gibi eklemek de teklifin karşılaştırılabilirliğini bozar. EKAP İşçilik Hesaplama Modülü yararlı bir kontrol aracıdır; ancak nihai değerlendirmede yürürlükteki mevzuat ile ihale dokümanının birlikte okunması gerekir.

%4 sözleşme giderleri ve genel giderler kâr mıdır?

Hayır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30. maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için yer alan %4 oranı, belirtilen işçilik bileşenleri üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderlerle ilgilidir. Damga vergisi, Kamu İhale Kurumu payı, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili bazı giderler ve benzeri genel kalemler bu çerçevede değerlendirilir. Bu oran, yüklenici kârı olarak adlandırılmamalıdır. Teklifte yüklenici kârı ayrıca öngörülebilir; ancak kârın bulunduğu kabul edilerek asgari işçilik yükümlülüğü küçültülemez.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bazı hizmet alımlarında da birim fiyat teklif cetvelinde işçilik için ayrı satırlar bulunabilir. Kamu İhale Genel Tebliği m.78.3.1 uyarınca, bu satırlarda ilgili mevzuata göre hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler dâhil asgari işçilik maliyetinin altında teklif verilmesi, ihale dokümanına aykırılık nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmaya yol açabilir. Dolayısıyla yalnız ihalenin adının personel çalıştırılmasına dayalı olmamasına güvenerek işçilik maliyetini asgari seviyenin altında göstermek güvenli değildir.

Asgari ücret artınca fiyat farkı her sözleşmede otomatik doğar mı?

Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6. maddesi işçilik maliyetlerine ilişkin özel hükümler içerir. Kamu İhale Genel Tebliği m.81.1, personel çalıştırılmasına dayalı alımlar ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idarede kullanıldığı belirli alımlarda işçilik maliyetine ilişkin fiyat farkı düzenlemesinin ihale dokümanında yer almasını öngörür. Asgari ücretteki artışın yükleniciye nasıl yansıtılacağı, işçilik kaleminin niteliği ve ilgili sözleşmedeki düzenleme çerçevesinde hesaplanmalıdır. Özellikle Kamu İhale Genel Tebliği m.81.1’de sayılan işler ile diğer hizmet alımları ayrılmalıdır: İlk grupta işçilik maliyetine ilişkin fiyat farkının ihale dokümanında düzenlenmesi gerekirken, bütün hizmet alımlarında yalnız asgari ücretin artmış olmasından hareketle aynı hesap yönteminin uygulanacağı sonucuna varılamaz.

İdari şartnamede fiyat farkı verilmeyeceğinin yazması, bütün sözleşmeler için tek bir cevap üretmez. İhale dokümanında bulunması zorunlu bir işçilik fiyat farkı hükmünün eksikliği söz konusuysa bu hukuka aykırılık, ihale aşamasındaki başvuru yolları ve süreleri yönünden ayrıca ele alınmalıdır. Ancak ihale tamamlanıp sözleşme imzalandıktan sonra, her tür fiyat farkının herhangi bir talep veya hukuki inceleme olmadan kendiliğinden ve tam tutarla ödeneceğini varsaymak doğru değildir. Sözleşmenin imza tarihi, süresi, varsa sonraki mevzuat değişiklikleri ve özel düzenlemeler birlikte incelenmelidir.

İşçilik fiyat farkı hesabı nasıl kontrol edilir?

Önce sözleşmedeki işçilik bileşeni belirlenir: çalıştırılması öngörülen kişi sayısı, unvanlar, çalışma günleri, ücretin asgari ücretin yüzde kaç fazlası olduğu, tatil ve fazla çalışma saatleri. Ardından temel dönemdeki ve güncel dönemdeki ücret ile işveren prim maliyetleri karşılaştırılır. Fiyat farkı hesabında hangi unsurların dikkate alınacağı ve genel giderlerin hesaba katılıp katılmayacağı Esaslar’ın ilgili maddesine göre değerlendirilir. Brüt ücret farkının doğrudan personel sayısıyla çarpılması, bütün işçilik yüklerini veya gün sınırlamalarını kapsamayabilir.

Kontrolde bordrolar, SGK tahakkukları, puantajlar ve hakediş eki hesap cetvelleri birlikte değerlendirilmelidir. Aynı çalışan için hem doğrudan işçilik fiyat farkı hem de endeks katsayısı yoluyla ikinci defa ödeme yapılıp yapılmadığı da araştırılmalıdır. İdarenin hesaplama cetvelinde yalnız fiyat farkı toplamına bakılması yeterli değildir; temel endeks, güncel endeks, katsayılar ve işçilik bileşeninin sözleşmedeki karşılığı ayrı ayrı gösterilmelidir.

Şoförlü araç kiralama ve personel taşıma ihalelerinde özel durum

Personel taşıma veya araç/iş makinesi kiralama alımlarında işçilik yanında yakıt, bakım, sigorta ve amortisman gibi farklı giderler bulunur. Fiyat farkı öngörülen işlerde Kamu İhale Genel Tebliği m.81.2, işin niteliğine uygun sabit katsayıların belirlenmesini ve toplamlarının bire eşit olmasını düzenler. İdare, gerçekte önemli olan bir işçilik veya akaryakıt girdisini yanlış sınıfa koymuşsa teklif hesabında ve sözleşme uygulamasında ciddi farklılıklar doğabilir. Bu nedenle yalnız sürücü sayısına bakıp tüm bedeli asgari ücret fiyat farkına bağlamak doğru değildir.

Örnek olarak iki araç ve iki sürücüyle belirli hatlarda yapılacak bir taşıma işinde sözleşme bedeli kilometre üzerinden belirlenmiş olabilir. Sürücüler bütün sözleşme süresince istihdam ediliyor olsa da kilometre miktarı düşebilir. Bu durumda personel maliyeti, idarenin verdiği fiili iş miktarı, varsa iş eksilişi ve fiyat farkı düzenlemesi birbirinden farklı hukuki başlıklardır. Kilometre bedeli altında hangi maliyetlerin yer aldığı ve işin gerçekleşen miktarı somut belgelere dayanılarak incelenmelidir.

SGK prim teşviki kamu ihalesi hakedişinden düşülür mü?

SGK’nın 2026/1 sayılı Genelgesi ve güncel açıklamalarına göre 5510 sayılı Kanun m.81/1-(ı) kapsamındaki işveren hissesi indirimi 2026 Ocak döneminden itibaren özel sektör işyerlerinde kural olarak iki puandır; imalat sektöründe faaliyet gösteren ve şartları sağlayan işyerlerinde ise 2026 sonuna kadar beş puan olarak uygulanır. Bu indirim, işverenin toplam prim yükünün tamamını değil, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi işveren hissesinin belirli puanlık bölümünü karşılar. 7566 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2026’dan itibaren malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları toplam prim oranı yüzde 20’den yüzde 21’e, işveren hissesi ise yüzde 11’den yüzde 12’ye yükseltilmiştir. İşçi hissesi yüzde 9 olarak kalmıştır. Bu oran artışı, işveren hissesinden yapılan prim indirimiyle karıştırılmamalıdır. SGK’nın 2026 yılı teşvik açıklamasına göre bu indirimden yararlanabilmek için yapılan işin 2886 ve 4734 sayılı Kanunlar veya 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesi kapsamında yahut uluslararası anlaşmalara istinaden alınan alım ve yapım işlerinden olmaması gerekir. Dolayısıyla kamu ihalesi yüklenicisinin bu genel indirimden yararlandığı varsayılarak hakedişten otomatik kesinti yapılamaz. İşin ihale kapsamı, fiilen uygulanan teşvik ve hakediş hesabının dayanağı ayrı ayrı incelenmelidir.

Hangi teşvik veya desteğin gerçekten uygulandığı, işyerinin niteliği ve çalıştırılan sigortalılar bakımından SGK tahakkuklarından tespit edilmelidir. Farklı teşvik türleri için farklı kurallar bulunabilir. Bu nedenle ihale işinde prim teşviki indirimi veya mahsup iddiası gündeme geldiğinde yalnız genel oranı gösteren internet tablolarına bakılmamalı; fiilî yararlanma, sözleşme hükümleri ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Hakedişte eksik ödeme veya yanlış fiyat farkı varsa ne yapılır?

Öncelikle yüklenicinin talebinin ne olduğu ayrıştırılmalıdır. Asgari ücret artışına bağlı işçilik fiyat farkı mı, endeks hesaplaması hatası mı, iş miktarının azalmasından doğan ayrı sözleşmesel talep mi, yoksa bordro ve SGK tahakkukundaki kayıt farkı mı? Her biri aynı hesap formülüne veya aynı dava yoluna tabi olmayabilir. Yüklenici hakedişi ihtirazi kayıtla imzalamışsa bu kaydın içeriği ve sözleşmedeki itiraz usulü de incelenmelidir. Sonradan yapılan genel nitelikli başvuru, özel sözleşme süresini her durumda korumaz.

Dosyada idari şartname, teknik şartname, sözleşme ve ekleri, birim fiyat teklif cetveli, fiyat farkı düzenlemesi, hakediş raporları, fiyat farkı cetvelleri, bordrolar, SGK tahakkuk fişleri, puantaj ve yazışmalar kronolojik olarak bir araya getirilmelidir. Sadece ‘personel giderim arttı’ demek yerine, hangi dönem için hangi kalemin neden eksik hesaplandığı açıklanmalıdır. Mahkemeye gidilmeden önce yüklenici talebine ilişkin sözleşme usulünün işletilip işletilmediği belirlenmelidir.

Hesabın matematiksel yönü için fiyat farkı hesabı rehberindeki endeks ve katsayı ayrımına, hakediş sırasında itirazın belgelendirilmesi için ihtirazi kayıt ve revize iş programı açıklamalarına başvurulabilir. Personel giderlerinin ayrıca talep edilip edilemeyeceği ise ihale dokümanına ve sözleşmeye göre değerlendirilmelidir.

Uygulama örneği: Tebliğ m.78.30 kapsamındaki personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımında, yüzde 4 sözleşme ve genel gider hesabına esas işçilik tutarı 100.000 TL ise bu gider karşılığı 4.000 TL olarak hesaplanır. Bu örnek, her hizmet alımında aynı hesap tabanının kullanılacağı anlamına gelmez. Bu tutar yüklenici kârı değildir. Ancak personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasına aynı yüzde 4 oranı otomatik uygulanmaz; Tebliğ m.79.3.5’teki ayrım gözetilir. Önce ihale türünü ve işçilik satırlarını ayırın; asgari işçilik ile fiyat farkını ayrı hesaplayın. Hizmet alımı ihalesinde asgari işçilik maliyeti ve fiyat farkı aynı hesap değildir. Personel çalıştırılmasına dayalı işlerde Tebliğ m.78 kapsamındaki hesaplama; ücret artışından doğan fiyat farkında ise ihale dokümanı, sözleşme ve ilgili fiyat farkı esasları ayrı ayrı incelenir.

Sık Sorulan Sorular

EKAP İşçilik Hesaplama Modülü sonucu tek başına bağlayıcı mıdır?

Modül, yürürlükteki parametreleri ve girilen verilere göre hesaplama yapar. Hesabın doğruluğu personel sayısının, ücret düzeninin ve ihale dokümanındaki özel şartların doğru girilmesine bağlıdır. Uyuşmazlıkta modül çıktısı kadar mevzuat ve ihale dokümanı da önem taşır.

%4 oranı yüklenici kârı olarak teklif edilebilir mi?

Hayır. Tebliğ’deki %4 kalem sözleşme ve genel giderler içindir; kâr kavramıyla aynı değildir. Kâr ve asgari işçilik maliyeti birbirine karıştırılmamalı, teklifin her kalemi ayrı değerlendirilmelidir.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalede asgari işçilik sınırı önemsiz midir?

Hayır. İlgili birim fiyat teklif cetvelinde ayrı işçilik satırı varsa Tebliğ m.78.3.1 uyarınca o satır için mevzuata uygun asgari tutarın altında teklif verilmesi değerlendirme dışı bırakılma sebebi olabilir.

Fiyat farkı verilmeyeceği yazıyorsa asgari ücret farkı hiçbir koşulda istenemez mi?

Böyle mutlak bir sonuç doğru değildir. İhale türünde işçilik fiyat farkı düzenlemesi yapılması zorunluysa, doküman eksikliği ve başvuru süreleri ayrıca değerlendirilir. İmzalanmış sözleşmede ödenecek tutar ve yöntem yine somut hükümlere ve uygulanabilir özel düzenlemelere göre belirlenir.

Personel taşıma sözleşmesinde kilometre azalırsa çalışan ücretleri ayrıca ödenir mi?

Bu sonuç kendiliğinden doğmaz. Sözleşmenin birim fiyat kurgusu, işin gerçekleşen miktarı, 4735 sayılı Kanun’daki iş eksilişi düzenlemesi ve varsa fiyat farkı hükümleri birlikte değerlendirilir. İşçilik giderinin sabit olması tek başına ayrı alacak bulunduğunu ispatlamaz.

Kamu ihalesinde beş puan SGK teşviki hakedişten otomatik kesilir mi?

Hayır. SGK’nın 2026 güncel açıklamasına göre genel işveren primi indiriminde kamudan alınan ihale işleri bakımından özel yararlanamama koşulu vardır. Başka teşviklerin uygulanıp uygulanmadığı ayrı incelenmeden genel indirim miktarı hakedişten otomatik düşülmemelidir.

Sonuç

Hizmet alımı ihalelerinde işçilik maliyeti ve fiyat farkı, yalnız asgari ücret tablosu ile çözülebilecek bir mesele değildir. İhale türünün doğru sınıflandırılması, asgari işçilik hesabında %4 genel giderin kârla karıştırılmaması, işçilik fiyat farkı ile diğer girdilerin endeks farklarının ayrıştırılması ve 2026 SGK teşvik şartlarının doğru uygulanması gerekir. Sözleşme imzalanmadan önce dokümana itiraz imkânı, sözleşme uygulamasında ise hakediş kayıtları ve hesap cetvelleri titizlikle incelenmelidir.

Hukuki Uyarı

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İhale dokümanı, sözleşme tarihi, yürürlükteki fiyat farkı hükümleri, personel statüsü ve SGK kayıtları incelenmeden herhangi bir yüklenici için kesin alacak, ödeme veya dava sonucu belirlenemez.