Kamu İhalelerinde Alt Yüklenici Onayı ve Asıl Yüklenicinin Sorumluluğu

Evet. 4734 sayılı Kanun m.15’e göre idare, alt yükleniciye yaptırılabilecek işleri ihale dokümanında belirtir; işin özelliği nedeniyle ihtiyaç görülürse isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı planladıkları işleri belirtmeleri istenebilir; alt yüklenici listesinin sözleşme imzalanmadan önce idarenin onayına sunulması da ilgili ihale dokümanı ve özel düzenlemelere göre değerlendirilir. Her ihalede alt yüklenici isim listesinin teklif ekinde verilmesi zorunlu değildir. Dokümanda izin verilmeyen iş kalemi alt yükleniciye verilemez. Onay alınsa da alt yükleniciye yaptırılan işler asıl yüklenicinin idareye karşı sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; işin tamamının başka şirkete bırakılması ise alt yüklenicilik değil, ancak idarenin yazılı izniyle mümkün olan sözleşme devridir (4735 m.16).

📅 Son güncelleme: 26 Ekim 2026

Alt yüklenici ile sözleşmenin devri aynı şey midir?

Alt yüklenicinin kim olduğu kadar hangi iş kalemini üstlendiği ve fiilen kimin ifa ettiği de denetlenmelidir.

İşçilik, iş sağlığı ve güvenliği, iş deneyimi ve sözleşmeden kaynaklanan borçlar bakımından farklı sorumluluk türleri doğabilir.

Alt yüklenici onayı, kamu sözleşmesinin devriyle aynı kurum değildir.

Alt yüklenici ilişkisinde kilit soru, işin bir bölümünün başkasına gördürülmesine idarenin/sözleşmenin izin verip vermediğidir. 4734 m.15 uyarınca sözleşme öncesi doküman, yüklenicinin üstlendiği asli sorumluluk ve işin niteliğine ilişkin yasaklar incelenmelidir. Alt yükleniciye iş verilmesi, asıl yüklenicinin kamu idaresine karşı borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Alt yükleniciye iş gördürülmesine izin verilmesi, kamu ihale sözleşmesinin başka bir kişiye devredildiği anlamına gelmez. 4734 sayılı Kanun’un 15. maddesi ve işin türüne ait şartnameler, alt yükleniciye bırakılabilecek kısımlar ve idare onayı bakımından birlikte okunmalıdır. Asıl yüklenicinin idareye karşı sözleşmesel sorumluluğu, alt yükleniciyle kurduğu iç ilişki sebebiyle kendiliğinden sona ermez.

İdare onayı ve izin verilen iş kalemleri

4735 sayılı Kanun, ilgili ihale uygulama yönetmelikleri, sözleşme ve hizmet/yapım işleri genel şartnameleri incelenir.

Alt yükleniciye izin verilen iş kalemleri. Doküman, işin tamamının veya belli uzmanlık gerektiren kısmının alt yükleniciye verilmesini sınırlandırabilir. İhale sırasında öngörülen liste ile sözleşme döneminde fiilî çalıştırma birbirini karşılamalıdır.

İdarenin onayı ve bildirim. Onayın hangi aşamada gerektiği ve yazılı olup olmadığı incelenir. Şantiye sorumlusunun sözlü bilgisi resmi onayın yerini tutmayabilir.

Sözleşmenin devri yasağı. Alt yüklenicilik işin belli kısmının gördürülmesini, sözleşme devri ise yüklenicinin taraf sıfatında değişikliği gündeme getirir. Kâğıt üzerindeki isim fiilî çalışma ile uyuşmuyorsa farklı riskler doğar.

Asıl yüklenicinin sorumluluğu devam eder mi?

İdarenin alt yükleniciye onay vermesi, ana yüklenicinin sözleşmeden doğan edimini ve idare karşısındaki sorumluluğunu kendiliğinden sona erdirmez. İncelemede idari şartname ve sözleşmenin alt yükleniciye izin verip vermediği, hangi iş bölümlerinin devredilebildiği ve onayın ne zaman alındığı tespit edilir. Alt yükleniciye yaptırılan işte ortaya çıkan kalite kusuru veya gecikme nedeniyle idarenin muhatabı ile alt yüklenicinin ana yükleniciye karşı iç ilişkideki sorumluluğu ayrıdır. Örneğin alt yüklenici imalatını eksik yaparsa idare ana sözleşmedeki yükümlülükleri ana yükleniciye yöneltebilir; ana yüklenicinin alt yükleniciye rücu imkânı ise aralarındaki sözleşme ve kusur kayıtlarıyla incelenir. İş hukuku anlamında asıl-alt işveren sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.

Asıl yüklenicinin ayıplı iş sorumluluğu. İdare işin sözleşmeye uygun ifasını asıl yükleniciden bekleyebilir. Alt yüklenicinin özel sözleşme yükümlülüğü, kamu idaresine karşı sorumluluğu kendiliğinden sınırlandırmaz.

Personel ve SGK yükümlülükleri. Asıl işveren-alt işveren ilişkisi bakımından İş Kanunu ve sosyal güvenlik hükümlerinin ayrıca devreye girebileceği unutulmamalıdır. Kamu ihale sözleşmesindeki onay farklı bir hukuki incelemedir.

Hakediş ve alt yüklenici alacağı. Alt yüklenicinin özel sözleşme alacağı ile idarenin asıl yükleniciye hakediş borcu ayrı ilişkiler olabilir. Doğrudan ödeme veya mahsup iddiası için özel dayanak aranmalıdır.

4734 sayılı Kanun m.15, işin özelliğine göre ihale aşamasında alt yükleniciye bırakılması planlanan kısımların bildirilmesi ve sözleşmeden önce listenin idarenin onayına sunulması ihtimalini düzenler. Burada idarenin onayı, alt yüklenicinin yaptığı işten asıl yüklenicinin sorumluluğunu kaldırmaz. Bir yapım işindeki elektrik tesisatı alt yüklenicisinin fiilen yaptığı imalat ayrı kontrol edilirken, işin tamamının başka firmaya bırakılması sözleşmenin devri hükümlerini gündeme getirebilir. Alt yüklenicinin çalışanlarıyla ilgili iş hukuku sorumluluğu da idareye karşı sözleşmesel sorumluluktan ayrı ele alınır.

SGK, işçilik ve ayıplı iş riskleri

Örneğin yapım yüklenicisi elektrik işini başka şirkete verir; alt yüklenici işi eksik bırakır. İdarenin sözleşme tarafı kural olarak asıl yüklenicidir. Eksik imalatın giderilmesi, teminat ve gecikme yaptırımları bakımından idarenin asıl yükleniciye yönelmesi ile asıl yüklenicinin alt yükleniciye rücu hakkı ayrı hukuki ilişkiler oluşturur.

İdare onayı ve alt yüklenici sözleşmesi hangi bilgileri içermeli?

• İdari şartname ve sözleşmenin alt yüklenici hükümleri
• Alt yüklenici listesi, başvuru ve onay yazıları
• Asıl ve alt yüklenici arasındaki yazılı sözleşme
• İş programı, puantaj, sevk ve teslim kayıtları
• Hakediş, iş deneyimi ve kusur tutanakları
• SGK, ücret, iş güvenliği ve alt yüklenici ödeme kayıtları

Alt yüklenicinin üstlendiği imalat ya da hizmetin türü, idarenin yazılı onayı, sözleşme eki iş programı ve fiilen çalışan personelin kayıtları birbiriyle karşılaştırılmalıdır. Alt yükleniciye bırakılan belirli iş kalemi ile kamu sözleşmesinin bütünüyle başka şirkete devri karıştırılmamalıdır. Onay bulunsa dahi asıl yüklenicinin idareye karşı sorumluluk alanı ayrıca korunur.

İzin olmadan alt yüklenici çalıştırmanın sonuçları

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet işlerinde muvazaa ve asıl işveren-alt işveren hükümleri, kamu ihalesinde alt yüklenici onayından ayrıca değerlendirilmelidir. İşçilikten doğan müteselsil sorumluluğun bulunması, otomatik olarak idarenin alt yüklenici sözleşmesini kabul ettiği anlamına gelmez. Yazılı onaylar, alt sözleşme ve hakediş kayıtlarının tutarlılığı önemlidir.

1. İşin alt yükleniciye verilebilirliğini tespit etmek. İhale dokümanındaki izin ve yasaklar belirlenmeden özel anlaşma yeterli sayılmaz.

2. İdareye izin başvurusu. İzin gereken hallerde alt yüklenicinin kimliği, üstlendiği iş ve yeterliği açıklanmalıdır.

3. Sözleşmelerde rücu ve tazminat düzeni. Asıl yüklenicinin idareye karşı sorumluluğu sürerken iç ilişkide alt yükleniciye rücu imkânı sözleşmeye göre incelenir.

4. Uyuşmazlık ortaya çıkınca taraf ayrımı. İdare-asıl yüklenici, asıl-alt yüklenici ve işçi-işveren ilişkilerinde görevli merci ve talepler farklı olabilir.

Örnek: Tesisat işini üçüncü şirkete bırakan yüklenici

Olay

Bir kamu yapım işi yüklenicisi, tesisat kısmını uzman şirkete bırakır. İdarenin yazılı onayı henüz alınmamışken alt yüklenici sahaya girer ve yapılan imalatta ciddi kusur saptanır.

Hukuki değerlendirme

İhale dokümanında izin verilip verilmediği, onayın zorunlu olup olmadığı, kusurun kimden kaynaklandığı ve asıl yüklenicinin idareye karşı üstlendiği performans borcu araştırılır.

Muhtemel sonuç

Asıl yüklenicinin alt yükleniciyle yaptığı kusur sorumluluğu maddesi, idareye karşı her durumda savunma oluşturmaz.

İdarenin onayı alt yüklenicinin borçlusu olmasını sağlamaz

Alt yüklenicinin idarece uygun görülmesi, asıl yüklenicinin kamu idaresine karşı sözleşmesel sorumluluğunun tamamen ortadan kalkması anlamına gelmez. İdarenin muhatabı, işin niteliğine ve sözleşme sistemine göre esas olarak asıl yüklenici olmaya devam eder. Alt yüklenicinin kusurlu imalatı, iş programını geciktirmesi veya çalışanlarına karşı yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda asıl yüklenicinin idareye karşı sorumluluğu ayrıca tartışılır.

İş devri ile alt yüklenici kullanımı karıştırılmamalı

Sözleşmenin üçüncü kişiye devri, belirli iş kalemlerinin alt yüklenici eliyle gördürülmesinden daha farklı ve kural olarak daha sıkı koşullara bağlıdır. Alt yüklenicinin fiilen bütün işi üstlenmesi, görünürde alt yüklenici ilişkisi kurulsa da yasak devir veya sözleşmeye aykırılık tartışması doğurabilir. Bu nedenle işin esaslı bölümleri, teknik kapasite, personel organizasyonu ve fatura akışı gerçek faaliyetle karşılaştırılmalıdır.

Uyuşmazlık halinde belge sırası. İlk önce ihale dokümanında alt yükleniciye izin verilip verilmediği ve varsa onay koşulu saptanır; ardından idareye sunulan liste, yazılı onay, alt sözleşme ve işin sahadaki fiilî yürütümü incelenir. Ödeme ve ayıplı imalat uyuşmazlığı varsa asıl yüklenici–alt yüklenici ilişkisi ile asıl yüklenici–idare ilişkisi için ayrı sorumluluk tabloları oluşturulmalıdır.

Alt yüklenicinin işçileri ve SGK yükü

Alt yüklenici izninin ihale sözleşmesi bakımından uygun olması, işçilerin ücret ve sosyal güvenlik haklarında asıl işveren sorumluluğu doğmayacağı anlamına gelmez. İş hukuku bakımından asıl işveren-alt işveren ilişkisinin şartları ayrıca incelenir. Şantiyedeki işin kim tarafından organize edildiği, çalışanlara talimatı kimin verdiği ve bordro kayıtlarıyla taşeron sözleşmesinin uyumu uyuşmazlıkta önemli olabilir.

Alt yükleniciyle personel temini farklı olgular olabilir

Kamu yapım işindeki onaylı alt yüklenicinin üstlendiği iş kalemi ile hizmet alımında personelin fiilen üçüncü şirket üzerinden çalıştırılması aynı hukuki ilişki değildir. İzin ve onay aranıp aranmadığı işin türüne, dokümana ve genel şartnameye bağlıdır. İdarenin alt yükleniciyi bilmesi, yüklenicinin sözleşme, işçilik, vergi ve ayıp sorumluluğunun kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.

İkinci olay: Onaylı alt yüklenicinin işçileri ücret alamıyor

Olay: Hastane yapımında idarece onaylanan elektrik alt yüklenicisi çalışanlarının ücretlerini ödemez. İşçiler şantiyedeki asıl yükleniciye yönelirken idare, iş programının aksadığını tespit eder.

Hukuki değerlendirme: İdareye karşı eser teslim borcu, asıl yüklenici-alt yüklenici arasındaki iç sözleşme ve işçiler yönünden asıl işveren-alt işveren sorumluluğu birbirinden ayrılmalıdır. Yalnız idare onayının alınması işçilik borçlarını veya ana yüklenicinin sözleşmesel performans yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Muhtemel sonuç: Hukuki ilişkinin fiilî yapısına göre işçilik alacakları için birlikte sorumluluk, idareye karşı gecikme yaptırımı veya alt yükleniciye rücu tartışmaları ayrı doğabilir.

Uygulamada dikkat: İhale sözleşmesinin devri ile alt yüklenici kullanımını eşitlemeyin. Onay yazısını, SGK işyeri kayıtlarını ve kimin talimat verdiğini gösteren şantiye günlüklerini birlikte koruyun.

Kamu ihale sürecinin diğer aşamaları için ihale hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Alt yüklenici işin tamamını üstlenebilir mi?

Hayır. 4734 sayılı Kanun m.15, işin özelliği gerektiriyorsa alt yüklenicilerden yararlanılacak işlerin teklif aşamasında belirtilmesinin ve listenin sözleşme öncesinde idareye sunulmasının istenebileceğini düzenler; işin tamamının başka bir şirkete gördürülmesi alt yüklenicilik sayılmaz. Böyle bir durumda yapılan şey fiilen sözleşmenin devridir ve 4735 sayılı Kanun m.16 uyarınca ancak idarenin yazılı izniyle ve devralanın ihaledeki yeterlik şartlarını taşıması hâlinde mümkündür. İzinsiz devir sözleşmenin feshi ve yasaklama riskini doğurur.

Alt yüklenicinin hatasından idareye karşı kim sorumludur?

Asıl yüklenici. Kanun, alt yüklenicilere yaptırılan işlerin yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını açıkça düzenler. İdare kusurlu imalat, gecikme ve teminat konularında yalnız asıl yükleniciye yönelir. Asıl yüklenici ise ödediği ceza veya giderim bedelini, aralarındaki sözleşmeye ve kusur kayıtlarına dayanarak alt yükleniciden rücuen isteyebilir.

Alt yüklenici sözleşmesi kamu sözleşmesinin devri midir?

Hayır. Alt yüklenicilikte idareyle sözleşmenin tarafı değişmez; asıl yüklenici işin bir kısmını kendi sözleşmesiyle başkasına gördürür. Sözleşme devrinde ise idarenin karşısındaki taraf değişir; bu nedenle devir, idarenin yazılı iznine ve devralanın yeterliğine bağlıdır. Belge üzerinde alt yüklenicilik gösterilip işin tamamı başkasına bırakılmışsa, bu durum gizli devir olarak değerlendirilebilir.

Alt yüklenici parasını alamazsa idareye doğrudan başvurabilir mi?

Alt yüklenici ile asıl yüklenici arasındaki alacak ilişkisi, kural olarak kendi sözleşmelerine dayanır. Bu nedenle alt yüklenicinin kamu idaresinden doğrudan ödeme talep edebileceği otomatik kabul edilmez. İlgili kanunda, ihale dokümanında veya sözleşmede özel ödeme ya da koruma düzeni bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Sonuç

Kamu ihalesinde alt yüklenici ancak ihale dokümanında izin verilen işler için ve sözleşmeden önce idarenin onayına sunulan listeyle çalıştırılabilir. Onay, asıl yüklenicinin idareye karşı sorumluluğunu kaldırmaz; alt yüklenicinin hatası idare karşısında asıl yüklenicinin hatasıdır. İşin tamamının başkasına bırakılması alt yüklenicilik değil sözleşme devridir ve yazılı izin ister. Alt yüklenici işçilerinin alacakları ise iş hukukundaki asıl işveren-alt işveren kuralları çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın tarihi, sözleşme ve işlem belgeleri ile güncel mevzuat birlikte incelenmeden kişiye özgü hukuki sonuca ulaşılamaz.