Kamu İhalelerinde Hakedişin Geç Ödenmesi: Faiz, Temerrüt ve Yüklenicinin Hakları

Evet. Onaylanan hakediş, sözleşmede ve ilgili genel şartnamede öngörülen ödeme süresi içinde ödenmezse idare temerrüde düşer ve yüklenici gecikme dönemi için faiz isteyebilir. Ödeme günü sözleşmeyle belirlenmişse temerrüt için ihtar gerekmez; belirlenmemişse idareye yazılı ihtar çekilmelidir (TBK m.117). Faizin türü ve başlangıcı sözleşmeye göre belirlenir. Kamu ihale sözleşmesinin uygulanmasından doğan bu alacak için adli yargıda alacak davası açılabilir veya icra takibi yapılabilir. Ödeme gecikti diye işi tek taraflı bırakmak ise gecikme cezası ve fesih riski doğurur.

📅 Son güncelleme: 25 Ekim 2026

Onaylanan hakediş neden geç ödenebilir?

Yüklenici işini yapmış, hakedişi düzenletmiş ve kesintileri kabul etmiş olsa bile ödeme gününün ne zaman geldiği ayrı incelenmelidir.

İdarenin bütçe veya muhasebe iş akışı, sözleşmede ve mevzuatta düzenlenmiş ödeme borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Faiz, alacak, ek zarar ve işin durdurulması gibi sonuçlar ayrı hukuki şartlara bağlıdır.

Hakedişin gecikmesi ile yüklenicinin hakedişe itirazı iki ayrı sorundur. Hakediş tutarı kabul edilmişken ödeme yapılmaması, idarenin miktar hesaplamasını reddetmesi ve ödeme için bütçe/ödenek gerekçesi ileri sürmesi farklı hukuki değerlendirme gerektirir. Muacceliyet tarihi, ödeme için sözleşmede öngörülen süre ve idarenin temerrüde düşüp düşmediği önce tespit edilmelidir.

Hakedişin idarece onaylanması ile alacağın ödenebilir hâle geldiği tarih her sözleşmede aynı olmayabilir. Temerrüt faizi tartışmasında önce sözleşmenin ödeme maddesi, hakedişin onay tarihi, ödeme emrinin düzenlenmesi ve idarenin ödeme için öngördüğü süre ayrılmalıdır. Kamu yüklenicisinin alacağı ile 6183 sayılı Kanun kapsamındaki kamu alacağının aynı tür borç olmadığı da özellikle belirtilmelidir.

Hakedişin tahakkuku, vade ve temerrüt ayrımı

4735 sayılı Kanun, ilgili hizmet/yapım işi genel şartnameleri, sözleşmenin ödeme hükümleri ve Türk Borçlar Kanununun temerrüt kuralları birlikte dikkate alınır.

Hakedişin tahakkuku. Hakediş belgesi, ölçüm ve onay aşamalarından hangisinin tamamlandığı görülmelidir. İdarenin eksik dosya gerekçesi varsa hangi belgeyi ne zaman istediği tespit edilmelidir.

Ödeme vadesi ve temerrüt. İlgili genel şartname ve sözleşmede bulunan gün ve olay esas alınır. Fatura tarihi her sözleşmede tek başına temerrüt başlangıcı sayılamaz.

Faiz türü. Sözleşmedeki faiz düzenlemesi ile kanuni/ticari temerrüt faizine ilişkin hükümler birlikte değerlendirilir. Aynı dönem için iki farklı faizin mükerrer talebinden kaçınılır.

Kamu alacaklarında hangi faiz istenebilir?

Kamu yüklenicisinin geç ödenen hakedişi için faiz türü ve başlangıcı doğrudan varsayılmamalıdır. Sözleşmede ödeme için öngörülen tarihin, hakedişin usulüne uygun düzenlenip onaylandığı günün ve ödeme talebinin idareye ulaştığı tarihin ayrılması gerekir. Hakedişin hiç düzenlenmemesi, düzenlenip idarece onaylanmaması ve kesinleşmiş bir tutarın vadesinde ödenmemesi farklı uyuşmazlıklardır. Faiz istenirken uygulanabilecek sözleşme hükmü, 3095 sayılı Kanun ve işin niteliğinden doğan özel düzenlemeler birlikte değerlendirilir; her kamu alacağı için aynı faiz oranı kullanılamaz. Yüklenici, ödeme tarihlerini banka kayıtlarıyla, eksik kalan tutarı ise her hakediş dönemi için ayrı hesapla göstermelidir. İşin durdurulması ya da tek taraflı fesih, yalnız ödeme gecikti diye kendiliğinden haklı olmaz.

Hakedişte kesintiler. SGK, vergi, ceza ve teminat kesintilerinin hukuki sebebi ayrı gösterilmelidir. Çekişmesiz kısma ödeme yapılması, tartışmalı kalemler için hak arama ihtiyacını ortadan kaldırmayabilir.

Gecikmenin yükleniciye etkisi. Finansman maliyeti veya üretim aksaması ileri sürülüyorsa muhasebe kayıtları ve nedensellik önemlidir. Salt “zarar ettim” beyanıyla her ek zarar otomatik talep edilemez.

İşin durdurulması ve sözleşmenin feshi. Ödenmeyen hakediş nedeniyle iş bırakma kararının sözleşmesel yaptırımı olabilir. Böyle bir seçenek kamu ihale sözleşmesinin özel kuralları incelenmeden tercih edilmemelidir.

Hakedişin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması ve banka hesabına yatırılması aynı gün gerçekleşmeyebilir. Faiz başlangıcını belirlemek için sözleşmedeki ödeme koşulu ve idarenin temerrüde düşme anı değerlendirilir; her geç ödeme için fatura tarihinden kendiliğinden aynı faiz oranı işlemez. Örneğin aylık hizmet bedeli onaylanmış ancak idare birkaç ay ödeme yapmamışsa, ödeme takvimiyle kısmi tahsilatın ne kadar asıl alacağa ve faize mahsup edildiği yazılı hesapla gösterilmelidir. Hizmetin gerçekten ifa edilmediği veya hakediş hesabının tartışmalı olduğu dosyalarda önce bu ihtilaf çözümlenmelidir.

Eksik ödeme ve gecikme yükleniciyi nasıl etkiler?

Örneğin kamu hizmeti sözleşmesinde üç aylık hakediş onaylanmış fakat ödeme iki ay ertelenmişse hakediş onayı, fatura/e-fatura, tahakkuk kayıtları ve ödeme yazışmaları birlikte incelenir. Tahsilat talebinde asıl bedelle faiz ve varsa zarar kalemi ayrılmalıdır. İdarenin işi kabul etmiş olması, her faiz isteminin ayrıca ihtarsız doğduğu anlamına gelmeyebilir.

Vade ve kısmi ödeme belgeleri nasıl hazırlanır?

• Sözleşme ve hakediş ödeme hükümleri
• Hakediş raporları, imza ve onay tarihleri
• Fatura, ödeme emri ve muhasebe kayıtları
• İdarenin eksik evrak veya kesinti yazıları
• Banka girişleri ve kısmi ödeme dekontları
• Finansman gideri ve ileri sürülen ek zarar belgeleri

Geç ödenen hakedişte sözleşmesel ödeme vadesini bulmak için hakedişin hazırlandığı, kontrol edildiği ve onaylandığı günler ayrı incelenir. Kısmi ödemelerin tarihleri ile idarenin gecikmeyi hangi nedenle açıkladığı ödeme kayıtları üzerinden gösterilmelidir. Faiz istemi yalnız faturanın tarihine değil, alacağın muacceliyet ve temerrüt koşullarına dayandırılmalıdır.

Hakediş alacağının talep ve dava aşamaları

4735 kapsamındaki sözleşme alacağına ilişkin adli yargı uyuşmazlıklarını, idarenin ihale aşamasındaki tek taraflı işlemlerine karşı başvurulardan ayırmak gerekir. Yüklenicinin işi bırakması veya hakedişi tek taraflı mahsup etmesi bazı durumlarda fesih ve teminat riski doğurur. Bu nedenle faiz talebi ile ifaya devam yükümlülüğünün aynı belgede ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

1. Önce alacağın hangi kısmının kesinleştiğini belirlemek. Hakediş tutarıyla ödemenin muaccel hâle geldiği tarih ayrılmalıdır.

2. Yazılı ödeme talebi ve ihtar. Gecikmenin giderilmesi için idareye yapılan başvuru, alacak ve faiz kalemlerini açıkça göstermelidir.

3. Uyuşmazlığın yargı yolu. Sözleşmeden doğan alacağın hukuki niteliği ve görevli yargı kolu somut olay bakımından belirlenir.

4. Gecikme devam ederken işin sürdürülmesi. Üretimi durdurma, sözleşmeyi feshetme ve teminat riskleri birbirine bağlı olduğu için tek taraflı karar verilmemelidir.

Örnek: Aylarca ödenmeyen personel taşıma hakedişi

Olay

Personel taşıma yüklenicisinin onaylı hakedişi aylarca ödenmemiştir. Şirket maaş ve yakıt ödemelerini krediyle finanse etmiş, idare ise muhasebe işlemlerini gerekçe göstermiştir.

Hukuki değerlendirme

İmzalı hakedişin hangi tarihte ödeme borcu doğurduğu, gecikmenin idareye atfedilip atfedilemeyeceği ve kredi masrafının alacakla illiyet bağı incelenir. Her maliyet artışı otomatik zarar kalemine dönüşmez.

Muhtemel sonuç

Faiz talebiyle kredi faizinin tamamının ek tazminat olarak istenmesi farklı şartlara bağlı olabilir; ikisi birbirine karıştırılmamalıdır.

Ödeme vadesi ve temerrüt farklı tarihler doğurabilir

Hakedişin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, tahakkuka bağlanması ve ödeme emrine dönüşmesi sözleşme türüne göre farklı aşamalardır. Faiz istenirken “hakediş tarihi” yerine sözleşmenin ödeme hükmüne bakılmalı; vadenin hangi işlemle başladığı ve idarenin süre içinde nasıl davrandığı belirlenmelidir. Her kamu yüklenicisine otomatik olarak aynı faiz oranı ve aynı başlangıç tarihi uygulanamayacağı gibi ihtar gerekip gerekmediği de sözleşmeye göre değerlendirilmelidir.

İşin finansman yükü ayrı zarar iddiasıdır

Ödenmeyen hakediş nedeniyle banka kredisi kullanılması veya tedarikçiye geç ödeme yapılması yüklenici bakımından gerçek mali yük doğurabilir. Ancak bu maliyetlerin sözleşmesel temerrüt faizinin dışında ayrıca talep edilebilirliği, zarar ile gecikme arasındaki illiyet ve ispat kuralları bakımından değerlendirilir. Banka hareketleri, kredi sözleşmesi ve ödeme takvimi bulunmadan yalnız “finansman maliyeti oluştu” denilmesi yeterli bir zarar hesabı sağlamaz.

Hakedişe itiraz ile hakedişin ödenmemesi ayrılmalı. Yüklenici hakedişte kesintiye veya ölçüme itiraz ederken ayrıca onaylanmış bir hakedişin vadesinde ödenmemesinden şikâyet edebilir. İlkinde hesap ve ihtirazi kayıt prosedürü, ikincisinde muacceliyet ve temerrüt öne çıkar. Aynı dosyada her iki sorun varsa talep dilekçesi hangi hakedişin hangi bölümünün tartışmalı, hangi bölümünün ödenmemiş olduğunu ayrı göstermelidir.

Ödenmeyen tutarı kalemlere ayırmak

Hakedişin tamamı idarece kabul edilmiş fakat bir bölümüne ceza veya kesinti uygulanmış olabilir. Önce alacağın tartışmasız kalan bölümü, sonra uyuşmazlığa konu kesinti ve faiz talebi ayrıştırılır. Kısmi ödeme yapılması hâlinde ödeme tarihi ve hangi hakedişe mahsup edildiği kayda alınmalıdır. Borçlu idarenin ödeme güçlüğü iddiası, sözleşme ve bütçe kuralları içinde ayrıca değerlendirilir; her gecikme aynı temerrüt başlangıcını yaratmaz.

Gecikme faizinde vade nasıl bulunur?

Pratik sıra şudur: önce sözleşmenin ödeme maddesinde hakedişin onayından itibaren kaç gün içinde ödeneceği bulunur; bu sürenin bittiği günün ertesi temerrüt başlangıcıdır. Sözleşmede belirli bir ödeme günü yoksa idareye ödeme ihtarı çekilir ve temerrüt ihtarın tebliğiyle başlar. Faiz türü sözleşmede kararlaştırılmışsa ona, kararlaştırılmamışsa kanuni faiz hükümlerine göre belirlenir; idarenin kendi alacakları için uygulanan gecikme zammı yüklenicinin alacağına uygulanmaz.

İkinci olay: Hakediş kesintisi mi, geç ödeme mi?

Olay: Bir yol bakım şirketinin hakedişi zamanında düzenlenir; idare ödeme sırasında sözleşmede bulunmadığı iddia edilen bir ceza kesintisi yapar. Şirket hem eksik ödenen tutarı hem geciken kısmın faizini ister.

Hukuki değerlendirme: İki alacak kalemi ayrı hesaplanmalıdır. Önce ceza kesintisinin dayanağı ve itiraz usulü, sonra kesintiden bağımsız muaccel ödeme borcu ve temerrüt koşulları incelenir. Onay tarihi, ödeme emri, mahsup, ihtirazi kayıt ve sözleşmedeki faiz düzeni dosyanın çekirdeğidir.

Muhtemel sonuç: Kesinti haksız bulunursa ana para farkı istenebilir; buna ilişkin faiz tarihi ise kendiliğinden hakediş düzenleme günü olmayabilir. Sözleşme ve ihtarın etkisi ayrıca belirleyicidir.

Uygulamada dikkat: Ödemesi geciken alacak için kredi faizini birebir zarar saymak da yanlış olabilir. Banka kredi sözleşmesi, nakit akışı ve zarar azaltma önlemleri ayrı delillendirilmelidir.

Hakediş gecikmesinde temerrüt, faiz ve deliller

Onaylı hakedişin miktarı, ödeme emrine bağlanması, sözleşmeye göre muacceliyet ve temerrüt başlangıcı ayrı kavramlardır. Gecikme faizinin türü ve başlangıcı belirlenirken 4735 sayılı Kanun, ihale ve ödeme mevzuatı, sözleşme eki genel şartname ile uygulanabildiği ölçüde TBK/TTK hükümleri birlikte incelenmelidir.

Sözleşmenin kamu kurumu ile yapılmış olması tek başına bütün hakedişlerde aynı faizin uygulanacağı anlamına gelmez. Alacak davası öncesi idareden kesin hesap, ödeme takvimi, hakediş onayları ve kesinti gerekçeleri istenmeli; asıl alacak, gecikme faizi ve ayrıca istenen zarar kalemleri mükerrer talep oluşturmadan hesaplanmalıdır.

Kamu ihale sürecinin diğer aşamaları için ihale hukuku ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Onaylı hakediş otomatik hemen ödenir mi?

Hayır. Onay, ödeme süresini başlatan işlemdir; ödeme ise sözleşmede ve ilgili genel şartnamede hakediş onayından itibaren öngörülen süre içinde yapılır. İdare bu süre içinde öderse temerrüt doğmaz. Süre geçtikten sonra yapılan ödeme için gecikme faizi tartışılabilir; bu yüzden onay tarihi ile banka hesabına geçiş tarihi mutlaka kayıt altında tutulmalıdır.

Gecikme için faiz her durumda istenir mi?

Her ödeme gecikmesinde aynı faiz ve aynı başlangıç tarihi uygulanmaz. Önce sözleşme ve ilgili şartnameye göre ödemenin ne zaman muaccel olduğu, ardından temerrüt koşulları ve uygulanabilecek faiz türü belirlenmelidir. Hakedişin onay tarihiyle ödeme vadesi farklı olabileceğinden somut evrak üzerinden hesap yapılmalıdır.

Hakediş ödenmedi diye işi bırakmak mümkün mü?

Kural olarak önerilmez. Kamu ihale sözleşmesinde yüklenicinin işi süresinde tamamlama yükümlülüğü, idarenin ödeme gecikmesiyle kendiliğinden askıya alınmaz; tek taraflı iş bırakma gecikme cezası, sözleşmenin feshi, kesin teminatın gelir kaydı ve yasaklama riskine yol açabilir. Doğru yol, ödemenin yazılı olarak talep edilmesi, gerekirse ihtar çekilmesi ve alacağın faiziyle birlikte yargı yoluyla istenmesidir; işin yavaşlaması gerçekten ödeme gecikmesinden kaynaklanıyorsa süre uzatımı talebi de ayrıca yazılı yapılmalıdır.

İdarenin bütçesinde ödenek yoksa alacak sona erer mi?

Hayır. İdarenin ödenek veya muhasebe sorunu yükleniciye karşı borcunu ortadan kaldırmaz ve temerrüdü engellemez; yüklenici, ödeme süresinin dolmasından sonraki dönem için faiz isteyebilir. Ödenek yetersizliği yalnız ödemenin pratikte ne zaman yapılacağını etkiler; alacağın varlığını ve faizini değil.

Sonuç

Onaylı hakediş sözleşmedeki süre içinde ödenmezse yüklenici faiz isteyebilir; ödenek sıkıntısı bunu engellemez. İzlenecek sıra: onay ve ödeme tarihlerini kaydetmek, belirli ödeme günü yoksa ihtar çekmek, asıl alacak ile faizi ayrı hesaplamak ve adli yargıda talep etmektir. Kredi masrafı gibi ek zararlar faizden ayrı ve ancak ispatla istenebilir. İşi tek taraflı bırakmak ise yüklenici için en riskli seçenektir.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın tarihi, sözleşme ve işlem belgeleri ile güncel mevzuat birlikte incelenmeden kişiye özgü hukuki sonuca ulaşılamaz.