İşveren Mali Sorumluluk Sigortasında İş Kazası ve Sigortacıya Başvuru

Öder, ama poliçe limiti ve teminat kapsamı içinde. İşveren mali sorumluluk sigortası, poliçede kararlaştırılan kapsam ve istisnalar çerçevesinde iş kazası nedeniyle işverenin hukuken sorumlu olduğu şu talepleri karşılayabilir: SGK’nın 5510 sayılı Kanun m.21 uyarınca işverene rücu ettiği tutarlar ve işçinin SGK tarafından karşılanmayan maddi zararı için açtığı tazminat davaları. Manevi tazminat ve meslek hastalıkları çoğu poliçede ancak ek klozla teminattadır; idari para cezaları ise kapsam dışıdır. Kişi başı ve olay başı limitleri aşan kısım işverenin kendisine kalır. Zarar gören işçi, tazminatın sigortayla karşılanabilecek kısmını doğrudan sigortacıdan da isteyebilir (TTK m.1478). İş kazası tazminat davaları arabuluculuk şartına tabi değildir ve iş mahkemesinde açılır.

📅 Son güncelleme: 25 Ekim 2026

İşveren mali sorumluluk sigortası neyi karşılar?

Bir iş kazasından sonra işverenin karşısına genellikle üç ayrı talep çıkar. Birincisi, SGK’nın kazalı işçiye bağladığı gelirin peşin sermaye değeri ile yaptığı masrafları, işverenin kusuru oranında işverenden istediği rücu davasıdır (5510 m.21). İkincisi, işçinin veya ölüm hâlinde yakınlarının, SGK ödemeleriyle karşılanmayan maddi zararları (iş göremezlik, destekten yoksunluk) ve manevi tazminat için açtığı davadır. Üçüncüsü ise iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılık nedeniyle verilen idari para cezaları ve ceza soruşturmasıdır. Sorumluluk sigortası ilk ikisini poliçede yazan ölçüde karşılar; üçüncüsü hiçbir durumda sigortalanamaz.

İşveren sorumluluk sigortasında iş kazasının gerçekleşmesi, poliçenin bütün maddi ve manevi talepleri kendiliğinden karşıladığı anlamına gelmez. İşverenin hukuki sorumluluğunun kapsamı, SGK’nın rücu iddiası, manevi tazminat için ek kloz bulunup bulunmadığı ve poliçe limitleri ayrı değerlendirilmelidir. İşverenin her idari para cezası veya cezai yaptırımı, sorumluluk poliçesinin teminatı sayılamaz.

İşverenin hukuki sorumluluğu ve sigorta ilişkisi

6102 sayılı TTK, İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 5510 sayılı Kanun ve ilgili iş sağlığı güvenliği hükümleri birlikte değerlendirilir.

Sigortalı işveren ve çalışan kapsamı. Poliçede hangi işyerinin, hangi faaliyetin ve çalışan grubunun teminatlı olduğu kontrol edilir. Geçici iş ilişkisi ve taşeron çalışanları farklı yorum gerektirebilir.

İşveren sorumluluğunun doğması. İş kazası, işverenin gözetme borcu, kusur ve uygun illiyet bağı ile ilgili çalışma koşulları üzerinden değerlendirilir.

SGK yardımları ve rücu. SGK tarafından yapılan ödemelerin özel hukuktaki tazminat hesabına ve kuruma rücu ilişkisine etkisi ayrı belirlenir.

SGK yardımları, rücu ve poliçe kapsamı

İş kazasında SGK’nın geçici iş göremezlik veya sürekli gelir ödemesi yapması ile işveren mali sorumluluk sigortacısının teminat borcu aynı hukuki ilişki değildir. İşverenin hukuki sorumluluğu, iş güvenliği önlemleri, kusur oranı ve kaza ile zarar arasındaki bağ üzerinden tartışılır. Poliçenin kimleri sigortalı kabul ettiği, alt işveren çalışanlarını kapsayıp kapsamadığı, manevi tazminat veya SGK rücu taleplerinin ek teminat gerektirip gerektirmediği ayrıca araştırılır. Örneğin alt yüklenici personelinin fabrikada yaralanmasında asıl işverenin sorumluluğu doğsa bile poliçede o çalışan grubunun teminat kapsamında olduğu otomatik varsayılamaz. SGK yazıları, iş müfettişi raporu, kaza tutanağı ve poliçe klozları birlikte değerlendirilmelidir.

Manevi tazminat ve istisnalar. Manevi zarar veya bazı iş kazası senaryoları ek kloza tabi olabilir. Genel şartların başlığından otomatik kapsam çıkarmamak gerekir.

Poliçe limitleri. Kişi başına ve kaza başına limitler farklı olabilir. Birden çok işçinin yaralandığı kazada toplam limit etkisi önem taşır.

Sigortacıya ihbar ve savunma. İşverenin hasarı bildirme, belge sunma ve hukuki süreçte sigortacıyla işbirliği yükümlülükleri poliçeye göre denetlenir.

Manevi tazminat ve teminat sınırı

Örneğin fabrika işçisinin iş kazasında işveren kusuru tartışılırken şirketin işveren sorumluluk poliçesinde kişi başına ve olay başına limitler bulunabilir. İş kazası soruşturması, iş güvenliği eğitimi, risk analizi ve bilirkişi raporu sigorta dosyasıyla birlikte değerlendirilmelidir. Poliçe genel şartı ve ek klozunda açık teminat bulunmadıkça her SGK talebi doğrudan karşılanır denilemez.

Kaza, kusur ve iş güvenliği belgeleri

• İşveren mali sorumluluk poliçesi ve ek klozlar
• İş kazası tutanağı ve SGK bildirimleri
• İSG risk analizi, eğitim ve bakım kayıtları
• Hastane, maluliyet ve zarar belgeleri
• İşveren, alt işveren ve çalışan sözleşmeleri
• SGK rücu, sigortacı ihbarı ve dava kayıtları

Sigortacıya ihbar ve tazminat uyuşmazlığı

İşverenin sigortacıya hasarı bildirmesi ve savunma sürecinde bilgi vermesi önemlidir. Uzlaşma veya ödeme kararı alınmadan önce poliçede sigortacının onayının aranıp aranmadığı incelenmelidir. İş kazasına ilişkin iş mahkemesi davasıyla sigortacının sözleşmesel tazminat yükümlülüğü aynı dosyada ve aynı usulle yürütülmeyebilir.

1. Önce kimin sigortalı olduğunu belirlemek. İşyerleri, faaliyet kodu ve alt işveren durumu kontrol edilir.

2. Tazminat sorumluluğunu poliçeden ayırmak. İşveren aleyhine talep ile sigortacının ödeyebileceği tutar aynı olmayabilir.

3. SGK ve üçüncü kişi haklarını hesaplamak. Mükerrer tahsil engellenmeli, halefiyet/rücu kalemleri ayrıştırılmalıdır.

4. Sigortacı başvurusunda zarar ve limit. Zarar belgeleri poliçe klozlarıyla eşleştirilir; görüşme veya yargılama süreci buna göre planlanır.

Örnek: Fabrikada kalıcı yaralanmayla sonuçlanan kaza

Olay

Fabrikada makine kazası nedeniyle bir işçi sürekli iş göremez hâle gelir. İşveren iş kazası tazminatını poliçesine bildirir; sigortacı kazanın bakım ihmalinden kaynaklandığı iddiasıyla teminatı reddeder.

Hukuki değerlendirme

Poliçe istisnası, İSG kayıtları, olayın sebebi ve sigortacının teminat dışı bırakma gerekçesi karşılaştırılır.

Muhtemel sonuç

İşverenin kusuru, sorumluluk sigortasının varlık amacını tek başına otomatik yok etmez; ancak somut istisna ve poliçe şartları önemlidir.

İşverenin sorumluluğu ile sigorta kapsamı

İşveren mali sorumluluk sigortası şirketi iş kazası nedeniyle doğabilecek bazı özel hukuk tazminat taleplerine karşı koruyabilir. Fakat işverenin kusur oranı, sigortacının üstlendiği teminat, kişi ve olay başına limitler, istisnalar ve ödeme yapılan zarar kalemleri ayrı ayrı incelenir. İş kazası bildiriminin yapılması tek başına poliçeden bütün tazminatın ödenmesini garantilemez. İdari para cezası veya ceza mahkumiyetini otomatik sigorta alacağına dönüştürmek yanlış olur.

SGK rücu ve işçi tazminatı aynı kalem değil

İş kazasında SGK tarafından yapılan ödemeler nedeniyle işverene yöneltilen rücu talebi ile işçinin maddi veya manevi tazminat istemi farklı hukuki kaynaklardan doğar. Poliçe yalnız belirli sorumluluk türlerini kapsıyor olabilir. Bu nedenle kurum yazıları, iş mahkemesi dava dilekçesi, SGK tahsis kayıtları ve poliçenin ekleri birlikte incelenmeli; limitin farklı tazminat talepleri arasında nasıl uygulanacağı değerlendirilmelidir.

Sigortacıya geç bildirim riski. İşveren, iş kazasını öğrendikten sonra poliçedeki bildirim usulünü yerine getirmeli, olay yerindeki delilleri korumalı ve savunma sürecini sigortacıyla koordine etmelidir. Sigortacının onayını gerektirebilecek uzlaşmaların veya gönüllü ödemelerin kapsamı poliçeden kontrol edilmelidir. Mahkeme sonucunu bekleyip dosyayı çok geç bildirmek, poliçe yükümlülükleri bakımından ayrı tartışma yaratabilir.

Üç ayrı zarar kanalı. İş kazası sonrasında işçinin bireysel tazminat davası, SGK tarafından açılabilecek rücu süreci ve iş sağlığı güvenliği mevzuatına dayalı idari yaptırımlar gündeme gelebilir. Bu yolların hepsinin tek poliçe limiti içinde ödeneceği varsayılamaz. Hangi kalemin sigortalanabilir olduğu poliçede açıkça aranmalıdır. İşveren kusur iddiası, teknik bilirkişi raporu ve eğitim kayıtları birlikte incelenir.

Poliçenin olay başına ve kişi başına sınırı

Aynı iş kazasında birden çok işçi zarar görmüşse sigorta poliçesinin kişi başına ve olay başına ayrı limitler getirebileceği unutulmamalıdır. İşverenin mahkemede kusurlu bulunması, sigortacının poliçe dışındaki her talebi ödeme yükümlülüğü doğurmaz. İşçi tarafından talep edilen geçici veya sürekli iş göremezlik zararıyla SGK rücu alacağı ve manevi tazminatın poliçe kapsamları aynı olmayabilir. Dosyada iş güvenliği talimatları, kaza tutanağı, doktor raporları, SGK kayıtları ve poliçenin bütün ekleri birlikte bulunmalıdır. Sigortacıya olayın hangi tarihte bildirildiği ve işverenin uzlaşma sürecinde hangi işlemleri yaptığı da önemlidir.

İşverenin kusuru sigortacının ödemesini engeller mi?

Hayır, kural olarak engellemez. Sorumluluk sigortasının amacı zaten işverenin kusurundan doğan sorumluluğu karşılamaktır; sigortacı, işverenin iş güvenliği tedbirlerini eksik aldığını ileri sürerek ödemeden kaçınamaz. Sigortacı ancak işverenin kastı, poliçede açıkça yazılı bir istisna (örneğin genel şartlarda sayılan bir risk) veya işverenin ihbar ve bilgi verme gibi sözleşmesel yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal etmesi hâlinde sorumluluktan kurtulabilir ya da tazminattan indirim yapabilir. Ret yazısında hangi klozun ve hangi somut olgunun ileri sürüldüğü bu nedenle dikkatle incelenmelidir.

İkinci olay: Taşeron işçinin iş kazası ve poliçe sınırı

Olay: İnşaat sahasındaki alt işveren işçisi iskeleden düşerek yaralanır. Asıl işverenin mali sorumluluk poliçesi vardır; sigortacı, alt işveren personelinin sigortalı kişi tanımına girmediğini öne sürer.

Hukuki değerlendirme: İş kazasının gerçekleşmesi tek başına sigortacıyı sınırsız tazminat borçlusu yapmaz. Asıl-alt işverenin hukuki sorumluluğu, poliçede sigortalı çalışan tanımı, ek teminatlar, manevi tazminat klozu ve SGK’nın rücu hakkı birbirinden ayrılmalıdır. Hizmet alınan şirketin kendi poliçesi de varsa birlikte sigorta ilişkisi ayrıca incelenir.

Muhtemel sonuç: Poliçe alt işveren çalışanlarını kapsıyorsa tazminat limiti içinde sigortacı borcu gündeme gelebilir; açık ve geçerli istisna varsa işverenin kişisel sorumluluğu devam ederken sigorta kapsamı daralabilir.

Uygulamada dikkat: Taşeron sözleşmesi, poliçe zeyilnameleri, SGK ve iş kazası tutanakları, kusur raporu ve zararın kalem bazlı hesabı birlikte dosyalanmalıdır.

Sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin diğer rehberler için Trafik ve Sigorta Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İşveren sigortalıysa iş kazası davası açılmaz mı?

Hayır, açılır. İşçi davasını işverene karşı iş mahkemesinde açar; işverenin sigortalı olması bu hakkı ortadan kaldırmaz. İşçi dilerse sigortacıyı da davalı gösterebilir ya da tazminatın sigortayla karşılanabilecek kısmını doğrudan sigortacıdan isteyebilir (TTK m.1478). İşveren ise dava açıldığında bunu derhâl sigortacıya bildirmeli ve davayı sigortacıya ihbar etmelidir. Sigortacı poliçe limiti içinde ödeme yapar; limiti aşan kısımdan işveren kişisel olarak sorumlu kalır.

Taşeron işçileri kapsamda mı?

Poliçeye bağlıdır. Standart işveren sorumluluk poliçesi, sigortalı işverenin kendi SGK kaydıyla çalıştırdığı işçileri kapsar. Alt işveren işçisinin iş kazasında asıl işveren, 4857 m.2 uyarınca alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur; ancak asıl işverenin poliçesinin bu sorumluluğu karşılaması için alt işveren çalışanlarının poliçeye ek klozla dahil edilmiş olması gerekir. Bu nedenle taşeron çalıştıran işverenler, hem kendi poliçelerine bu klozu eklemeli hem de alt işverenden ayrı bir işveren sorumluluk poliçesi istemelidir.

Manevi tazminat sigortadan ödenir mi?

İşveren mali sorumluluk poliçesinde manevi tazminatın karşılanıp karşılanmayacağı, poliçe kapsamına ve varsa ek teminat düzenlemesine bağlıdır. İş kazası nedeniyle işveren hakkında manevi tazminata hükmedilebilmesi, sigortacının bu kalemi mutlaka ödeyeceği anlamına gelmez. Sigortalı kişi, teminat limiti ve istisnalar ayrı incelenmelidir.

SGK rücu alacağını sigortacı öder mi?

Evet, işveren mali sorumluluk sigortasının temel teminatlarından biri budur. SGK, kazalı işçiye bağladığı gelirin peşin sermaye değeri ile yaptığı sağlık ve diğer harcamaları, kazada işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranışı varsa işverenin kusuru oranında işverenden ister (5510 m.21). Bu rücu tutarı poliçe limiti içinde sigortacı tarafından karşılanır. SGK’nın rücu davası da iş mahkemesinde görülür; işveren bu davayı da sigortacıya ihbar etmelidir.

Sonuç

İşveren mali sorumluluk sigortası, iş kazasında SGK’nın rücu talebini ve işçinin SGK’ca karşılanmayan maddi zararını poliçe limiti içinde öder; manevi tazminat, meslek hastalığı ve taşeron işçiler çoğu zaman ancak ek klozla kapsamdadır. İdari para cezaları ve ceza sorumluluğu hiçbir durumda sigortalanamaz. İşverenin kusuru tek başına sigortacının ödemesini engellemez. Kaza ve dava derhâl sigortacıya ihbar edilmeli; limitleri aşan kısım işverene kalacağından poliçe limitleri, işyerindeki gerçek risk dikkate alınarak belirlenmelidir.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın tarihi, sözleşme ve işlem belgeleri ile güncel mevzuat birlikte incelenmeden kişiye özgü hukuki sonuca ulaşılamaz.