Kamu İhalelerinde Fiyat Dışı Unsur Puanlaması 2026: Nasıl Hesaplanır?

Fiyat dışı unsur puanlaması, kamu ihalesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin yalnızca en düşük fiyat üzerinden değil; fiyat ile birlikte kalite, teknik değer, verimlilik, maliyet etkinliği, işletme ve bakım maliyeti veya ihale konusu işe uygun diğer unsurlar dikkate alınarak belirlenmesidir. Bu nedenle en düşük fiyatı veren istekli her zaman ihaleyi kazanmaz. İhale dokümanında örneğin teklif fiyatına 50, fiyat dışı unsurlara 50 puan verilmişse, daha yüksek fiyat teklif eden ancak fiyat dışı unsur puanı yüksek olan istekli toplam puanda birinci olabilir. Fiyat dışı unsurların ne olduğu, kaç puan taşıdığı ve puanın hangi yöntemle hesaplanacağı idari şartnamede açıkça düzenlenmelidir. Hatalı, belirsiz, rekabeti sınırlayıcı veya ihale konusu işle bağlantısı bulunmayan fiyat dışı unsur düzenlemeleri ise süresi içinde şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusuna konu edilebilir.

📅 Son güncelleme: 28 Ağustos 2026

Fiyat dışı unsur nedir?

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 40. maddesine göre ekonomik açıdan en avantajlı teklif iki temel yöntemden biriyle belirlenebilir:

• yalnızca fiyat esasına göre,
• fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak.

Kanunda fiyat dışı unsurlara örnek olarak;

• işletme ve bakım maliyeti,
• maliyet etkinliği,
• verimlilik,
• kalite,
• teknik değer

gösterilmektedir.

İhale konusu işin niteliğine göre mevzuatın izin verdiği başka objektif unsurlar da puanlamaya dahil edilebilir.

Amaç yalnızca en düşük bedeli bulmak değil, idarenin ihtiyacını ekonomik ve teknik açıdan en avantajlı şekilde karşılayan teklifi belirlemektir.

En düşük fiyatı veren istekli ihaleyi mutlaka kazanır mı?

Hayır.

Fiyat dışı unsur kullanılan ihalelerde en sık yapılan yanlışlardan biri, en düşük teklif sahibinin ihalenin doğal kazananı olduğunun düşünülmesidir.

Örneğin ihale dokümanında toplam 100 puanın;

• 50 puanı teklif fiyatına,
• 50 puanı fiyat dışı unsurlara

ayrılmış olabilir.

Bu durumda düşük fiyat teklif etmek önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir.

Bir isteklinin fiyat puanı yüksek olmasına rağmen fiyat dışı unsur puanının düşük kalması, başka bir isteklinin toplam puanda önüne geçmesine neden olabilir.

Dolayısıyla değerlendirmede esas alınan sonuç çoğu zaman:

Toplam Puan = Teklif Fiyatı Puanı + Fiyat Dışı Unsur Puanı

şeklinde ortaya çıkar.

Ancak hangi formülün uygulanacağı her ihale bakımından ayrıca ihale dokümanından kontrol edilmelidir.

Fiyat dışı unsur puanlaması nasıl hesaplanır?

Tek bir bütün kamu ihalelerinde geçerli standart FDU formülü bulunduğu düşünülmemelidir.

İdari şartnamede;

• fiyatın toplam değerlendirmedeki ağırlığı,
• fiyat dışı unsurların toplam ağırlığı,
• her bir fiyat dışı unsurun kaç puan olduğu,
• puanlamanın hangi matematiksel yöntemle yapılacağı,
• puan alabilmek için hangi belgelerin sunulacağı

açıkça belirtilmelidir.

Örneğin tamamen örnek olması amacıyla bir ihalede:

şeklinde bir yapı kurulabilir.

Ancak bu tablo mevzuatta bütün ihaleler için öngörülmüş sabit bir puan dağılımı değildir. Esas olan somut ihalenin idari şartnamesindeki düzenlemedir.

Fiyat puanı nasıl hesaplanır?

Fiyat puanının hesabı da ihale türüne ve dokümandaki yönteme göre değişebilir.

Özellikle yapım işleri bakımından yürürlükteki düzenlemelerde fiyat puanlamasında;

• en düşük geçerli teklif tutarı,
• sınır değer,
• sınır değer veya bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı

gibi referansların kullanılabildiği sistemler bulunmaktadır.

Bu nedenle yalnızca teklif tutarlarına bakılarak yaklaşık puan hesabı yapmak her zaman doğru sonuç vermez.

Öncelikle idari şartnamedeki fiyat puanı formülü aynen uygulanmalıdır.

Fiyat dışı unsur puanı ihalenin sonucunu değiştirebilir mi?

Evet.

Basit bir örnek üzerinden düşünelim.

Bu örnekte A isteklisi daha düşük fiyat vermesine rağmen ihale B isteklisinin üzerinde kalabilir.

Çünkü ekonomik açıdan en avantajlı teklif, yalnızca fiyat değil toplam değerlendirme puanı üzerinden belirlenmektedir.

Bu nedenle özellikle yüksek FDU ağırlığı bulunan ihalelerde teklif hazırlanırken yalnızca fiyat stratejisi üzerinden hareket edilmesi önemli bir hata olabilir.

Yapım işlerinde fiyat dışı unsur kullanılması zorunlu mudur?

Bazı yapım işi ihalelerinde evet.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin güncel düzenlemesine göre yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanunun 8. maddesindeki eşik değerin yarısına eşit veya bunun üzerinde olan ve birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen yapım işi ihalelerinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenmesi zorunludur.

Bu nedenle özellikle yüksek yaklaşık maliyetli birim fiyat yapım ihalelerinde FDU artık istisnai bir yöntem olarak değerlendirilmemelidir.

İş kalemi bazlı fiyat dışı unsur puanlaması nedir?

Yapım işi ihalelerinde uygulamada sık karşılaşılan yöntemlerden biri, belirli iş kalemlerine verilen tekliflerin toplam teklif içindeki oranının değerlendirilmesidir.

İdare bazı iş kalemleri için belirli oran aralıkları belirleyebilir.

İsteklinin teklif ettiği iş kalemi bedelinin toplam teklif bedeline oranı dokümanda öngörülen aralıkta kalıyorsa puan alınabilir; aralığın dışında kalıyorsa ilgili iş kaleminden puan alınamayabilir.

Bu sistemin temel amacı teklifin yalnız toplam fiyat yönünden değil, teklif içerisindeki fiyat dağılımının ihale konusu işin öngörülen maliyet yapısıyla uyumu yönünden de değerlendirilmesidir.

Ancak oranların ve puanlama yönteminin ihale dokümanında açık, anlaşılabilir ve objektif şekilde düzenlenmesi gerekir.

Fiyat dışı unsur ile yeterlik kriteri aynı şey midir?

Hayır.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Yeterlik kriteri, isteklinin ihaleye katılım veya değerlendirme bakımından gerekli yeterliliğe sahip olup olmadığını belirler.

Fiyat dışı unsur ise geçerli teklifler arasında ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde puan veya ekonomik avantaj sağlar.

Dolayısıyla:

“Bu kriter sağlanmazsa teklif değerlendirme dışı kalır.”

ile

“Bu kriter sağlanmazsa ilgili fiyat dışı unsur puanı alınamaz.”

aynı sonuç değildir.

Somut dokümanda bir düzenlemenin yeterlik kriteri mi yoksa fiyat dışı unsur mu olduğunun doğru tespit edilmesi gerekir.

Özmal araç veya ekipman fiyat dışı unsur olabilir mi?

Mevzuatta belirli koşullar altında kendi malı makine, teçhizat ve ekipmanın fiyat dışı unsur olarak düzenlenmesine imkân tanınmaktadır.

Hizmet ve yapım işi ihalelerinde işin niteliğinin gerektirdiği hâllerde kendi malı olması gerekli görülen makine, teçhizat veya ekipman fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.

Ancak bunun;

• ihale konusu işle bağlantılı olması,
• idari şartnamede açık şekilde düzenlenmesi,
• sayı ve teknik özelliklerinin gösterilmesi,
• mevzuatta öngörülen belgeyle tevsik edilmesi

gerekir.

Mevcut düzenlemelerde kendi malı makine, teçhizat ve ekipmana ilişkin fiyat dışı unsurun toplam değerlendirme puanı içerisindeki ağırlığı kural olarak %1’i geçemez.

Bu nedenle örneğin araç veya ekipman sahipliğine çok yüksek puan bağlanan bir düzenleme görülüyorsa, ilgili ihale türündeki özel mevzuat mutlaka ayrıca kontrol edilmelidir.

Fiyat dışı unsur marka veya modele göre belirlenebilir mi?

Fiyat dışı unsurlar rekabeti ortadan kaldıracak veya sınırlayacak biçimde belirli bir marka veya modele göre oluşturulamaz.

İdare ihtiyacını teknik özelliklerle tanımlayabilir; ancak FDU sistemi belirli bir ürünün, markanın veya isteklinin avantaj sağlamasına yönelik şekilde kurgulanamaz.

Özellikle;

• yalnızca belirli üreticinin sağlayabileceği teknik kriterler,
• ihale konusu işle açıklanabilir bağlantısı bulunmayan özellikler,
• ölçüsüz puan ağırlıkları,
• rekabeti daraltan araç veya ekipman şartları

hukuki inceleme gerektirebilir.

Fiyat dışı unsur kriterlerinin gerekçesi olmak zorunda mı?

Evet.

Güncel uygulama yönetmeliklerinde fiyat dışı unsurlara, bunların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine ilişkin düzenleme yapılırken gerekçeli açıklama belgesi hazırlanması öngörülmektedir.

Bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.

Dolayısıyla FDU belirlenmesi tamamen sınırsız bir idari takdir alanı değildir.

Kriterlerin;

• ihalenin konusuyla bağlantılı,
• objektif,
• ölçülü,
• rekabeti gereksiz şekilde sınırlamayan,
• hesaplanabilir ve denetlenebilir

olması gerekir.

Fiyat dışı unsur puanı yanlış hesaplanırsa ne yapılabilir?

İhale komisyonunun FDU puanını dokümana aykırı hesaplaması ihale sonucunu doğrudan değiştirebilir.

Örneğin;

• puan verilmesi gereken kriterden puan verilmemesi,
• rakip istekliye şartları sağlamadığı halde puan verilmesi,
• yanlış teklif tutarının hesaplamaya esas alınması,
• yanlış oran veya formül uygulanması,
• sunulan belgenin hatalı değerlendirilmesi

itiraz konusu olabilir.

Bu durumda ihale kararının ve puanlama tablosunun dikkatlice incelenmesi gerekir.

Hukuka aykırılık bulunması hâlinde 4734 sayılı Kanundaki süreler içerisinde önce idareye şikâyet ve ardından şartları oluşursa Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılabilir.

İtirazen şikâyet süreci hakkında ayrıntılı bilgi için İtirazen Şikâyet ve İhalenin İptali rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Fiyat dışı unsur düzenlemesine ne zaman itiraz edilmelidir?

Burada çok kritik bir ayrım bulunmaktadır.

Sorun doğrudan ihale dokümanındaki FDU düzenlemesinden kaynaklanıyorsa, ihale sonucunu beklemek ciddi hak kaybına neden olabilir.

Örneğin;

• puanlama formülü belirsizse,
• FDU kriterinin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa,
• rekabeti sınırlayıcı şart bulunuyorsa,
• puan ağırlığının mevzuata aykırı olduğu ileri sürülecekse

şikâyet süresi dokümana yönelik başvuru kurallarına göre değerlendirilmelidir.

Buna karşılık doküman doğru olmasına rağmen ihale komisyonu puanı yanlış hesaplamışsa uyuşmazlık teklif değerlendirme ve ihale kararı aşamasında ortaya çıkmış olur.

Bu iki durumun süre başlangıçları birbirinden farklı olabilir.

FDU itirazında hangi belgeler incelenmelidir?

Bir fiyat dışı unsur uyuşmazlığında yalnız ihale komisyon kararına bakılması çoğu zaman yeterli değildir.

Özellikle;

• ihale ilanı,
• idari şartname,
• teknik şartname,
• fiyat dışı unsur puanlama tablosu,
• birim fiyat teklif cetveli,
• isteklinin sunduğu FDU belgeleri,
• ihale komisyon kararı,
• kesinleşen ihale kararı

birlikte değerlendirilmelidir.

Hesaplama uyuşmazlıklarında ise bütün isteklilerin puanlarının aynı formülle kontrol edilmesi önem taşır.

Fiyat dışı unsur puanlamasında en sık yapılan hatalar

• En düşük teklifin mutlaka kazanacağını düşünmek: FDU kullanılan ihalede toplam puan belirleyicidir.
• Yalnız toplam FDU puanına bakmak: Alt kriterlerin her biri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• İdari şartnamedeki formülü incelemeden hesap yapmak: Her ihalede aynı puanlama formülü uygulanmaz.
• Yeterlik kriteri ile FDU’yu karıştırmak: Puan alamamak ile teklifin değerlendirme dışı bırakılması farklı hukuki sonuçlardır.
• Dokümana yönelik itirazı ihale sonucuna bırakmak: Dokümandaki hukuka aykırılıklara ilişkin başvuru süreleri daha erken başlayabilir.
• Rakibin puanını kontrol etmemek: İhale sonucu yalnız başvuru sahibinin değil, ihale üzerinde bırakılan isteklinin puanlamasından da etkilenebilir.
• FDU kriterinin ihale konusu işle bağlantısını incelememek: Kriter objektif ve gerekçelendirilebilir olmalıdır.

2026’da fiyat dışı unsurlar neden daha önemli?

Fiyat dışı unsur sistemi özellikle yapım işi ve büyük ölçekli kamu alımlarında ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde giderek daha önemli hâle gelmektedir.

Kamu İhale Kurumu da 4 Ağustos 2026 tarihinde fiyat dışı unsurlar konusunda paydaş görüşlerinin alınmasına yönelik bir çalışma başlatmıştır.

Bu çalışma mevcut mevzuat hükümlerini kendiliğinden değiştirmemektedir; ancak FDU sisteminin kamu ihale uygulamasında güncel ve gelişmekte olan bir alan olduğunu göstermektedir.

Bu nedenle ihaleye teklif vermeden önce yalnızca teklif bedelinin değil, idari şartnamedeki bütün FDU kriterlerinin ve puan ağırlıklarının incelenmesi gerekir.

İhaleye teklif vermeden önce FDU hesabı yapılmalı mı?

Kesinlikle evet.

Özellikle FDU ağırlığının yüksek olduğu ihalelerde teklif bedeli belirlenmeden önce farklı fiyat senaryolarının toplam puana etkisi hesaplanmalıdır.

Örneğin birkaç yüz bin liralık fiyat indirimi fiyat puanında yalnızca 1 puan kazandırırken, teklif dağılımının bozulması nedeniyle 10 fiyat dışı unsur puanının kaybedilmesine yol açıyorsa fiyat düşürmek ekonomik açıdan avantaj sağlamayabilir.

Bu nedenle FDU bulunan ihalelerde doğru soru yalnızca:

“En düşük hangi fiyatı verebiliriz?”

değil;

“Hangi teklif yapısı bize en yüksek toplam değerlendirme puanını sağlar?”

olmalıdır.

Özellikle aşırı düşük teklif ve fiyat dışı unsur sistemlerinin birlikte uygulandığı ihalelerde teklif stratejisi bütüncül olarak değerlendirilmelidir.

Aşırı düşük teklif konusunda ayrıca Aşırı Düşük Teklif İtiraz Dilekçesi 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Kamu ihalesinde fiyat dışı unsur düzenlemesinin hukuka uygunluğu, puan hesaplaması, teklif stratejisi, şikâyet ve itirazen şikâyet süreçleri hakkında ayrıntılı bilgi için İhale Hukuku hizmet sayfamıza ulaşabilirsiniz.

Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Fiyat dışı unsur puanlaması; ihale türü, yaklaşık maliyet, teklif türü, idari şartname, teknik şartname, puanlama formülü ve somut ihale belgelerine göre değişebilir. Şikâyet ve itirazen şikâyet süreleri hak düşürücü nitelikte olduğundan somut bir ihalede işlem yapılmadan önce güncel mevzuat ve ihale dokümanı birlikte incelenmelidir.