İnşaat All Risks (CAR) Sigortasında Hasar Reddi ve Tazminat Davası

İnşaat All Risks (CAR) sigortası, şantiyedeki sigortalı inşaat işinde teminat süresi içinde önceden bilinmeyen, ani ve poliçede istisna edilmemiş bir sebeple meydana gelen fiziksel zararları karşılar. Sel, fırtına, yangın, iskele çökmesi veya hırsızlık tipik örneklerdir. Kusurlu tasarım, malzeme veya işçilik nedeniyle kusurlu kısmın düzeltilmesi masrafı genellikle teminat dışıdır; ancak bu kusurun sebep olduğu kazayla sağlam kısımlarda doğan hasar kural olarak teminat kapsamındadır. Teminat kural olarak işin geçici kabulü, teslimi veya kullanılmaya başlanmasıyla sona erer; bakım dönemi ancak poliçeye ek klozla eklenmişse kapsamdadır. Ret hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya ticaret mahkemesine başvurulabilir; tazminat talebi iki yıllık zamanaşımına tabidir (TTK m.1420).

📅 Son güncelleme: 25 Ekim 2026

İnşaat All Risks poliçesi hangi riskleri kapsar?

CAR poliçesi genellikle iki bölümden oluşur. Birinci bölüm, inşaat işinin kendisini (yapı, geçici yapılar, şantiyedeki malzeme) ve ek klozla eklenmişse inşaat makinelerini, enkaz kaldırma masraflarını ve şantiyedeki mevcut binaları kapsar. İkinci bölüm, inşaat faaliyeti nedeniyle üçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zararlar için yüklenicinin hukuki sorumluluğunu güvence altına alır; örneğin kazı nedeniyle komşu binada çatlak oluşması. Her bölümün ayrı sigorta bedeli ve muafiyeti vardır. Poliçede yazmayan bir teminat, “all risks” adı nedeniyle kendiliğinden var sayılmaz. Deprem, sel, bakım dönemi ve test riski çoğu zaman ayrı klozla eklenir.

Teminat süresi, kabul ve bakım dönemi klozları

6102 sayılı TTK sigorta hükümleri, İnşaat Bütün Riskler (All Risks) Sigortası Genel Şartları ile özel klozlar ve sözleşme incelenir.

Sigortalanan yapım işi. Şantiye kapsamı, proje ve tesisatlar ile sigorta bedelinin hangi kalemleri içerdiği belirlenmelidir. Poliçede bulunmayan başka bir proje için otomatik koruma yoktur.

Sigorta süresi ve geçici kabul. İşin fiilen bitmesi, kısmi işletmeye açılması, geçici kabul veya bakım dönemi teminat koşullarını etkileyebilir.

Ani fiziksel hasar ile ayıplı imalat. Ayıplı işin düzeltilme masrafı ile ayıptan kaynaklanan bağımsız fiziksel hasarın poliçe kapsamı farklı olabilir.

Ayıplı imalat ile ani fiziksel hasar ayrımı

İnşaat All Risks poliçesinde kötü işçilikten kaynaklanan mevcut ayıbın giderilme bedeli ile o ayıbın yol açtığı ani ve beklenmedik fiziksel zarar her poliçede aynı kapsamda değildir. İnşaatın hangi aşamada bulunduğu, poliçe süresi, geçici kabul, bakım devresi ve teminat ekleri birlikte incelenir. Örneğin hatalı monte edilen borunun kendisinin değiştirilmesi ile patlama sonucunda diğer bölümlerde meydana gelen su hasarı ayrı zarar kalemleridir. Hangi kalemin teminat içinde kaldığı poliçe özel şartlarına ve istisna maddelerinin yazımına bağlıdır. Yüklenici, alt yüklenici ve iş sahibinin sigortalı sıfatları ile muafiyet uygulaması ayrıca kontrol edilmelidir. Eksper raporu sadece zarar tutarını değil, zararın oluşum nedenini de somut delille açıklamalıdır.

Doğal afet ve iş makineleri. Sel, fırtına, deprem veya makine hasarının hangi teminatla karşılandığı ilgili klozlara bağlıdır.

Üçüncü şahıs mali sorumluluk. Şantiye dışındaki komşu bina zararları, üçüncü kişi sorumluluğu ek teminatını gerektirebilir.

Muafiyet ve hasar hesabı. Yenileme maliyeti, hasarlı kısmın bedeli, poliçe limiti ve muafiyet birden çok hesap kalemi oluşturabilir.

Sigorta bedeli, inşaatın tamamlandığındaki toplam değerini (malzeme, işçilik, nakliye, gümrük ve idarece sağlanan malzeme dahil) karşılamalıdır. Proje sırasında keşif artışı veya fiyat farkı nedeniyle iş bedeli yükselir de sigorta bedeli güncellenmezse, hasar anında eksik sigorta kuralı uygulanır ve tazminat, sigorta bedelinin gerçek değere oranında indirilir (TTK m.1462). Bu nedenle iş artışı onaylandığında sigortacıya bildirim yapılması ve zeyilname alınması gerekir.

Muafiyet, ek kloz ve üçüncü kişi zararları

Örneğin şantiyede yağış sonrası kalıp iskelesi çökmüşse su baskını, yetersiz mühendislik, yüklenici organizasyonu ve hasarlı iş kalemleri tek raporda ele alınır. Sadece şantiyenin genel fotoğrafı yeterli değildir; proje, statik rapor, günlük kayıt ve eksperin hasar haritası ilişkilendirilmelidir. İşin kısmen kullanıma açılması veya kabul işlemi teminat dönemi bakımından önem taşır.

Şantiye raporu ve proje/sözleşme kayıtları

• CAR poliçesi, ek klozlar ve sigorta bedeli tablosu
• Kamu/özel yapım sözleşmesi ve iş programı
• Geçici kabul, kısmi kullanım ve teslim kayıtları
• Hasar tutanağı, fotoğraflar ve teknik rapor
• Eksper raporu, onarım/metraj maliyetleri
• Sigortacı başvurusu ve ödeme/red yazısı

CAR sigortasında hasar reddine başvuru

Şantiye çevresindeki üçüncü kişinin zararı çoğu kez poliçenin ayrı sorumluluk bölümüyle ilgilidir; sigortalanan eser üzerindeki zarar ile birleştirilmemelidir. Yüklenicinin idareye karşı sözleşme borcu, CAR teminatından ayrı devam eder. Sigorta tazminatı, muafiyet, sigorta bedeli ve eksik sigorta iddiası hesaplanırken poliçenin ekleri esas alınmalıdır.

1. Hasar anındaki teminat dönemini belirlemek. İşin bitişi ile poliçe korumasının aynı gün sona erdiği varsayılmaz.

2. İstisnayı somut olaya uygulamak. Sigortacının dayandığı ayıp/ihmal/yanlış tasarım klozu ve hasarın gerçek nedeni karşılaştırılır.

3. Metraj ve onarım hesabı yapmak. Hasarın eski hale getirilme maliyeti, iyileştirme ve proje değişikliği bedelinden ayrılır.

4. Uyuşmazlık merciini seçmek. Tahkim veya dava seçenekleri poliçe/taraf ve usul koşullarına göre değerlendirilir.

Örnek: Sağanak sonrası su alan şantiye

Olay

Kamu yapım işinde şiddetli yağış, henüz teslim edilmeyen bodrum katın elektrik sistemini tahrip eder. Sigortacı su yalıtımının ayıplı olduğunu söyleyerek hasarı reddeder.

Hukuki değerlendirme

Poliçe süresi, yalıtım proje gerekleri, olayın ani niteliği ve ayıplı kısmın kendisi ile onun yol açtığı diğer hasarlar ayrı incelenir.

Muhtemel sonuç

Her ayıplı yapım iddiasının bütün hasarı kesin teminat dışına çıkardığı varsayılamaz; ilgili özel kloz önemlidir.

All Risks ifadesi sınırsız teminat değildir

İnşaat Bütün Riskler poliçeleri geniş teminat sağlayabilse de poliçenin istisna ve muafiyetleri önem taşır. Proje kapsamı dışında kalan imalat, bakım dönemindeki zarar, kusurlu malzemenin yalnız kendisine ilişkin gider ve bundan kaynaklanan ayrı fiziksel hasar her dosyada aynı biçimde karşılanmayabilir. “Şantiyede gerçekleşen bütün zararlar sigortacınındır” şeklindeki basitleştirme, özellikle teknik ayıp ve inşaat kusuru dosyalarında yanıltıcıdır.

Kamu yüklenicisinin sözleşme yükümlülüğü devam eder. Kamu yapım işinde meydana gelen fiziksel zararın sigorta teminatında bulunması, yüklenicinin idareye karşı sözleşmesel sorumluluğunun kendiliğinden sona erdiğini göstermez. Aynı şekilde idarenin hakedişten kesinti yapması sigortacının her kesintiyi ödemesi gerektiği anlamına gelmez. İşin teslim aşaması, geçici kabul, şantiye güvenliği ve bakım süresi teminat başlangıç-bitiş kayıtlarıyla ilişkilendirilmelidir.

Hasar dosyasında teknik uzman görüşü

Örneğin şiddetli yağmur sonucunda bodrumdaki elektrik tesisatı zarar görmüşse suyun giriş güzergâhı, projenin yalıtım detayları, hava verileri ve zarar gören kalemler teknik olarak ayrıştırılır. Sigortacı “ayıplı yapım” savunması yapıyorsa ayıbın doğrudan giderim masrafıyla ayıbın tetiklediği ayrıca sigortalanmış hasarın farkı incelenebilir. Mahkeme veya tahkim için genel fotoğraflar değil tarihli teknik kayıtlar önemlidir.

Ayıbın kendisi ve sonuç zararı

Su yalıtımının hatalı uygulanması örneğinde, yalıtımın sökülüp yeniden yapılması masrafı kusurlu kısmın düzeltilmesidir ve genellikle teminat dışıdır. Buna karşılık yalıtımdan sızan suyun bodrumdaki elektrik panolarına, şaplara ve sıvalara verdiği zarar, kusurun sebep olduğu ani fiziksel hasardır ve poliçede aksine özel kloz yoksa teminat kapsamındadır. Sigortacının bütün hasarı “ayıplı yapım” gerekçesiyle reddetmesi, bu ayrımı yapmadığı ölçüde hukuka aykırıdır. Ayrımın yapılabilmesi için keşif tutanağında hangi kalemin önceden kusurlu olduğu ve hangi kalemin olay anında hasarlandığı teknik olarak ayrı gösterilmelidir.

İşverenin yükleniciye talebiyle sigorta talebi farklıdır

Hasarın sigortadan karşılanması, yüklenicinin iş sahibine karşı eseri sözleşmeye uygun teslim etme borcunu ortadan kaldırmaz; yüklenici, sigorta ödemesini beklemeden hasarı gidermek ve işi süresinde tamamlamakla yükümlüdür. Kamu yapım işlerinde idarenin hakedişten kesinti yapması veya gecikme cezası uygulaması, sigortacının bu tutarları ödeyeceği anlamına gelmez; gecikme cezası ve kâr kaybı genellikle CAR teminatı dışındadır. Bu nedenle yüklenici, sigorta talebi ile idareye karşı süre uzatımı talebini ayrı dosyalarda yürütmelidir.

İkinci olay: Test aşamasında zarar gören güneş enerjisi santrali

Olay: GES montajı tamamlanmış, geçici kabul öncesinde inverterlerin yükleme testleri yapılmaktadır. Test sırasında bir panoda kısa devre olur ve komşu ekipmanlar zarar görür; sigortacı test sürecinin kapsam dışında kaldığını savunur.

Hukuki değerlendirme: CAR/EAR poliçesinde test ve devreye alma klozları, teminatın başlangıç-bitiş tarihleri, sigortalı menfaatin kime ait olduğu ve kusurlu parçanın kendisiyle neden olduğu çevresel hasar ayrımı incelenir. Teknik servis raporunun ‘montaj hatası’ tespiti her poliçede otomatik tam ret anlamına gelmez.

Muhtemel sonuç: Test riski için özel istisna veya ek teminat varsa ödeme hesabı buna göre değişebilir. Kusurlu bileşenin onarım maliyeti ile sağlam ekipmanlara yayılan hasar farklı değerlendirilebilir.

Uygulamada dikkat: Test protokolü, geçici kabul takvimi, sigorta zeyilnamesi, elektrik ölçüm tutanakları ve seri numaralı ekipman envanteri bir arada incelenmelidir.

Sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin diğer rehberler için Trafik ve Sigorta Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

CAR poliçesi her zararı öder mi?

Hayır. Genel şartlarda sayılan istisnalar (savaş, terör, nükleer riskler, kasıt, olağan aşınma, kusurlu kısmın düzeltilmesi masrafları, envanter sırasında fark edilen eksiklikler, gecikme cezası ve kâr kaybı gibi) teminat dışıdır. Ayrıca her hasarda poliçedeki muafiyet tutarı sigortalıya kalır ve tazminat sigorta bedeliyle sınırlıdır. Deprem, sel ve su baskını gibi doğal afetler de çoğu poliçede ancak ek klozla ve ayrı muafiyetle kapsamdadır; poliçenin ekleri mutlaka kontrol edilmelidir.

Geçici kabulden sonra da teminat olabilir mi?

Evet, fakat bu sonuç her CAR poliçesi için geçerli değildir. Poliçede bakım veya bakım sonrası dönem teminatı ve özel kloz bulunuyorsa geçici kabul sonrasındaki belirli hasarlar da güvence altında olabilir. Hasarın ne zaman ve hangi nedenle oluştuğu ile ilgili klozun kapsamı ayrıca incelenmelidir.

İşveren ve yüklenici birlikte sigortalı olabilir mi?

Evet. CAR poliçelerinde iş sahibi, ana yüklenici ve alt yükleniciler çoğu zaman birlikte sigortalı olarak yazılır; her biri sigortalı inşaat işindeki menfaati ölçüsünde korunur. Birlikte sigortalılık, sigortacının ödeme yaptıktan sonra sigortalılardan birine (örneğin kusurlu alt yükleniciye) rücu etmesini de kural olarak engeller; bu yüzden poliçede “rücu hakkından feragat” klozunun bulunup bulunmadığı önemlidir. Tazminatın kime ödeneceği ise poliçedeki dain-i mürtehin (örneğin finansman veren banka) kaydına göre belirlenir.

Eksper raporuna itiraz edilebilir mi?

Evet. Eksper raporu sigortacıyı ve sigortalıyı bağlamaz; sigortalı, raporu tebliğ aldıktan sonra yazılı itiraz ederek hasar nedenine veya tutarına ilişkin kendi teknik raporunu sunabilir. Uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme, bağımsız bir bilirkişi incelemesi yaptırır. Hasar yerinin, eksper incelemesinden önce zaruret dışında değiştirilmemesi ve hasarın tarihli fotoğraf ve videolarla belgelenmesi, itirazın başarısı için kritik önemdedir.

Sonuç

CAR sigortası şantiyedeki ani ve beklenmedik fiziksel zararları karşılar, ancak “all risks” adı her zararın ödeneceği anlamına gelmez. En sık ret gerekçesi olan “ayıplı imalat” savunmasında, kusurlu kısmın düzeltilmesi masrafı ile kusurun sağlam kısımlara verdiği hasar ayrılmalıdır; ikincisi kural olarak teminattadır. Teminatın geçici kabul veya kullanıma başlama ile sona erdiği, bakım dönemi ve doğal afetlerin çoğu zaman ek klozla kapsandığı unutulmamalıdır. Proje bedeli arttığında sigorta bedeli güncellenmeli; ret hâlinde iki yıllık zamanaşımı içinde tahkim veya dava yoluna gidilmelidir.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın tarihi, sözleşme ve işlem belgeleri ile güncel mevzuat birlikte incelenmeden kişiye özgü hukuki sonuca ulaşılamaz.