İş Deneyim Belgesinde Benzer İş ve Esaslı Unsur 2026

İş deneyim belgesinde benzer iş ve esaslı unsur değerlendirmesi, yapım işi ihalelerinde belgenin yeterlik için kullanılıp kullanılamayacağını ve belge tutarının ne kadarının dikkate alınacağını belirler. Benzer iş; ihale konusu işle nitelik, büyüklük, yapım tekniği, ekipman, ihtisas, mali güç ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik gösteren iştir. Esaslı unsur ise iş deneyim belgesine konu projenin amacı, işlevi ve farklı iş gruplarının parasal dağılımı dikkate alınarak belirlenen ana iş grubudur. En önemli kural şudur: iş deneyim belgesinin esaslı unsuru ihale konusu iş veya idari şartnamede belirlenen benzer işe uygunsa belge tutarının tamamı değerlendirilir. Esaslı unsur uygun değilse belgenin tamamı kullanılamaz; yalnız ihale konusu işe veya benzer işe uygun işlerin tutarı dikkate alınır. Bu nedenle bir belgenin içinde benzer işe ilişkin imalat bulunması ile belgenin esaslı unsurunun benzer işe uygun olması aynı hukuki sonucu doğurmaz.

📅 Son güncelleme: 6 Eylül 2026

İş deneyim belgesinde benzer iş ve esaslı unsur neden önemlidir?

İş deneyim belgesinde benzer iş ve esaslı unsur değerlendirmesi, yapım ihalelerinde yeterli belge tutarının bulunmasından önce cevaplanması gereken temel konulardan biridir. İsteklinin elinde çok yüksek tutarlı bir iş bitirme belgesi bulunması, belgenin somut ihalede mutlaka kullanılabileceği anlamına gelmez.

Öncelikle belgenin ihale konusu işe veya idari şartnamede belirlenen benzer işe uygun olup olmadığı incelenir. Ardından belge birden fazla iş grubunu içeriyorsa esaslı unsurun ne olduğu ve belgenin hangi tutarının değerlendirmeye alınacağı belirlenir.

İş deneyim belgesinin türleri, 15 yıllık süre, EKAP kaydı, belge tutarının güncellenmesi ve mühendis-mimar mezuniyet belgeleri hakkında genel bilgi için İş Deneyim Belgesi 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Benzer iş nedir?

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine göre benzer iş; ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniğini gerektiren ve tesis, makine, teçhizat, diğer ekipman, mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibarıyla benzer özellik taşıyan iştir.

Dolayısıyla “benzer iş” yalnız işlerin isimlerinin birbirine benzemesi anlamına gelmez. İşin teknik niteliği, yapım şekli, gerekli ekipman, organizasyon kapasitesi ve uzmanlık seviyesi birlikte değerlendirilir.

Örneğin iki işin adında “yol yapımı” ifadesinin bulunması tek başına yeterli değildir. İşlerden biri yalnız üstyapı bakım-onarımından, diğeri ise altyapı ve üstyapısıyla bütün bir yol projesinden oluşuyorsa teknik kapsamın ayrıca incelenmesi gerekir.

Benzer işi kim belirler?

Yapım işi ihalesinde hangi işlerin benzer iş kabul edileceğini ihaleyi yapan idare belirler. Ancak idarenin bu konuda sınırsız bir takdir yetkisi yoktur.

İdare, ihale konusu yapım işinin Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği eki listede hangi iş grubuna dahil olduğunu tespit etmeli ve benzer iş belirlemesini işin niteliğine uygun, rekabeti sağlayacak ve Tebliğdeki esaslara uygun biçimde yapmalıdır.

Belirlenen benzer iş grubu ihale ilanında ve ihale dokümanında açıkça gösterilir. İsteklinin iş deneyim belgesinin yeterliği de ihale sonucunda sonradan oluşturulan farklı bir benzer iş tanımına göre değil, dokümanda önceden belirlenen bu düzenlemeye göre incelenir.

İdare bir iş grubunun içinden istediği işleri seçebilir mi?

Kural olarak hayır. Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği m.2.1, listede bulunan bir iş grubunun kendi içinde ayrıştırılarak yalnız bazı alt işlerin benzer iş olarak seçilmesine izin vermemektedir.

Örneğin bir iş grubunda 1, 2, 3 ve 4 numaralı farklı işler bulunuyorsa idarenin “bu grubun yalnız 2, 3 ve 4 numaralı işleri benzer iş kabul edilecektir” şeklinde bir belirleme yapması Tebliğdeki sisteme uygun değildir.

Buna karşılık işin niteliğine göre birden fazla iş grubunun alternatifli biçimde benzer iş olarak belirlenmesi mümkün olabilir. Önemli olan düzenlemenin ihale konusu işle bağlantılı ve rekabeti gereksiz biçimde sınırlamayacak şekilde oluşturulmasıdır.

Esaslı unsur nedir?

Esaslı unsur, iş deneyim belgesine konu yapım işinin ana karakterini gösteren iş grubudur. Yönetmelikte esaslı unsur; proje bütünlüğü içinde yapının amacı ve işlevi ile gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı dikkate alınarak belirlenen ana iş grubu olarak tanımlanmaktadır.

Burada özellikle iki kriter birlikte önem taşır:

• Projenin yapım amacı ve işlevi,
• Farklı iş gruplarının toplam iş tutarı içindeki parasal ağırlığı.

Bu nedenle esaslı unsur yalnız “en fazla para hangi imalata harcandı?” sorusunun cevabı değildir.

En yüksek tutarlı iş grubu mutlaka esaslı unsur mudur?

Hayır. Bu, uygulamada yapılan en önemli hatalardan biridir. İş gruplarının parasal oranları önemli olmakla birlikte projenin esas amacı ve işlevi de ayrıca dikkate alınmaktadır.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinde verilen örnekte bir demiryolu projesinin %30’u köprü, %30’u tünel ve %40’ı demiryolu işlerinden oluşmasına rağmen, projenin temel amacı ve işlevi demiryolu ulaşımının sağlanması olduğundan esaslı unsur AVI Grup Demiryolu İşleri olarak belirlenebilmektedir.

Tebliğdeki başka bir örnekte ise metro hattının %70’i tünel, %15’i demiryolu ve %15’i istasyon binası işlerinden oluşmaktadır. Bu durumda projenin işlevi nedeniyle demiryolu grubu veya toplam tutardaki yüksek ağırlığı nedeniyle tünel işleri esaslı unsur olarak belirlenebilir.

Dolayısıyla esaslı unsur belirlenirken yalnız matematiksel en büyük kaleme bakılması yeterli değildir.

Esaslı unsur benzer işe uygunsa belgenin tamamı kullanılır mı?

Evet. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 48. maddesindeki en önemli kurallardan biri budur.

İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları kural olarak iş deneyiminde dikkate alınmaz. Ancak iş deneyim belgesinin esaslı unsuru ihale konusu iş veya benzer işe uygunsa belge tutarının tamamı değerlendirmeye alınır.

Örneğin esaslı unsuru AV Grup Karayolu İşleri olan bir projede aynı zamanda köprü ve tünel imalatları da yapılmış olabilir. Yeni ihalede benzer iş AV Grup olarak belirlenmişse, yalnız karayolu imalatlarının tutarı ayrıştırılmaz; esaslı unsur uygun olduğundan belgenin tamamı dikkate alınabilir.

Esaslı unsur uygun değilse belge tamamen geçersiz mi?

Her zaman değil. Esaslı unsurun benzer işe uygun olmaması, belgenin içindeki hiçbir işin değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez.

Belge içerisinde ihale konusu işe veya dokümanda tanımlanan benzer işe uygun imalatlar varsa bu işlerin tutarı ayrıştırılarak yalnız ilgili bölüm iş deneyimi olarak değerlendirilebilir.

Örneğin 100 milyon TL tutarlı bir belgede esaslı unsur başka bir iş grubuna ait olmakla birlikte 30 milyon TL tutarında ihale konusu işe uygun imalat bulunuyorsa, şartları varsa bu 30 milyon TL’lik bölüm dikkate alınabilir. Ancak 100 milyon TL’nin tamamının iş deneyimi olarak kullanılması mümkün olmaz.

Benzer işe uygun tutarın ayrıştırılması nasıl yapılır?

Belgede esaslı unsur uygun değilse veya iş deneyim belgesi ihale konusu işi yalnız kısmen içeriyorsa, benzer işe uygun imalatların tutarı belirlenmelidir.

Bu incelemede iş deneyim belgesinin yanında gerektiğinde kesin hakediş, hakediş icmali, yapılan işler listesi, metraj ve benzeri sözleşme uygulama belgeleri önem kazanabilir.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği, ihale konusu iş tutarının iş deneyim belgesi üzerinden belirlenemediği hâllerde tutarın tespitine yarayan bilgi ve belgelerin iş deneyim belgesini düzenleyen idareden temin edilerek değerlendirme yapılmasını öngörmektedir.

Bu nedenle “belgede rakam ayrıştırılmamışsa teklif otomatik olarak elenir” şeklinde her dosyaya uygulanabilecek genel bir sonuç doğru değildir.

İstekli hakedişleri teklif ekinde sunmak zorunda mı?

Her durumda böyle bir zorunluluk yoktur. İş deneyim belgesinin kendi içeriği yeterliyse ayrıca bütün hakedişlerin teklif kapsamında sunulması gerektiği yönünde genel bir kural bulunmamaktadır.

İhale komisyonu, iş deneyim belgesinde tereddüt ettiği hususlar bakımından Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.50 uyarınca gerekli incelemeyi yapabilir ve ilgili kişi, kurum veya belgeyi düzenleyen idareden bilgi isteyebilir.

Ancak somut ihale dokümanında ayrıca sunulması gereken bir belge düzenlenmişse veya isteklinin iş deneyimini özel bir yöntemle tevsik etmesi gerekiyorsa o ihale bakımından farklı sonuç ortaya çıkabilir. Bu nedenle yeterlik bilgileri ve doküman her zaman birlikte kontrol edilmelidir.

İş deneyim belgesinde esaslı unsur yazmak zorunlu mu?

Güncel Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine göre belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenen iş deneyim belgelerinde, mevzuattaki istisnalar dışında, belgeye konu işin esaslı unsuru ile belge tutarının iş grupları itibarıyla dağılımına yer verilmesi gerekir.

Ancak yapılan iş, projenin amaç ve işlevini gerçekleştirecek seviyede tamamlanmamışsa veya ilgili iş grubunun gerekli aşama ve kısımları ortaya çıkmamışsa esaslı unsur belirlenmeyebilir. Bu durumda belgede esaslı unsurun neden belirlenmediği açıklanmalı ve tamamlanan aşama ve kısımlar gösterilmelidir.

Dolayısıyla iş deneyim belgesinde mutlaka herhangi bir iş grubunun “esaslı unsur” olarak yazılması gerektiği düşünülmemelidir. Esaslı unsurun hukuken oluşmadığı bir işe yapay biçimde ana grup atanması da yanlış değerlendirmeye yol açabilir.

Tamamlanmayan veya devredilen işte esaslı unsur nasıl belirlenir?

Tamamlanamayan veya devredilen bir yapım işinde esaslı unsur belirlenebilmesi için yapılan kısmın projenin bütününün karakteristiğini yansıtması gerekir.

Örneğin tamamlanamayan bir otoyol işinde yapılan bölüm hem altyapı hem üstyapı karayolu imalatlarını içeriyor ve projenin temel karakterini yansıtıyorsa esaslı unsur AV Grup Karayolu İşleri olarak belirlenebilir.

Buna karşılık bir boru hattında yalnız kazı yapılmış, boruların montajı ve yerine tespiti gerçekleştirilmemişse yapılan bölüm projenin bütününü temsil etmediğinden esaslı unsur belirlenmemesi gerekir.

Aynı durum bina projelerinde de ortaya çıkabilir. Birden fazla binanın en azından bazılarının temelden çatıya kaba ve ince işleriyle bütün olarak tamamlanması esaslı unsur belirlenmesini mümkün kılabilirken hiçbir binanın bütün olarak tamamlanmaması farklı sonuç doğurabilir.

İhale komisyonu iş deneyim belgesinin içeriğini araştırabilir mi?

Evet. İhale komisyonu iş deneyim belgesinin üzerinde yazılı ifadeleri yalnız biçimsel şekilde kabul etmek zorunda değildir.

Yönetmeliğin 50. maddesine göre komisyon, aday veya istekliler tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgelerde tereddüt duyduğu konular hakkında gerekli incelemeyi yapmaya yetkilidir. Belgeye ilişkin bilgi taleplerinin de ilgililer tarafından ivedilikle karşılanması gerekir.

Bu yetki özellikle belgenin hangi iş grubuna girdiği, yapılan işlerin gerçek kapsamı veya benzer işe uygun tutarın ayrıştırılması gereken durumlarda önem taşımaktadır.

2026 KİK kararı: İdarenin elediği belge neden kabul edildi?

Kamu İhale Kurulunun 22.07.2026 tarihli ve 2026/UY.I-1956 sayılı kararı, benzer iş incelemesinin yalnız işin adına veya genel tanımına bakılarak yapılamayacağını gösteren güncel bir örnektir.

Balıkesir’deki bir parke taşı yapım ihalesinde idare benzer işi AV Grup Karayolu İşleri (Altyapı + Üstyapı) olarak belirlemişti. Bir isteklinin sunduğu asfalt kaplama işine ilişkin iş deneyim belgesi, belgeye konu işin hem altyapı hem üstyapı imalatlarını içermediği ve esasen bakım-onarım niteliğinde olduğu gerekçesiyle uygun bulunmamış, teklif değerlendirme dışı bırakılmıştı.

KİK ise belgeye konu işin hakedişlerini ve yapılan işler listesini inceledi. İş kapsamında hem toprak işi niteliğindeki altyapı imalatının hem de önemli tutarda üstyapı imalatının bulunduğunu tespit etti ve belgenin AV Grubu ile uyumlu olduğu sonucuna ulaştı.

Sonuçta başvuru sahibinin iddiası haklı bulundu ve isteklinin teklifinin yeniden değerlendirmeye alınması yönünde düzeltici işlem belirlendi.

Bu kararın pratik sonucu önemlidir: iş deneyim belgesinin benzer işe uygunluğu konusunda yalnız belgenin başlığına veya belgeyi düzenleyen idarenin genel değerlendirmesine bakılması yeterli olmayabilir. Gerektiğinde işin gerçek imalat içeriğinin hakediş ve diğer teknik belgeler üzerinden incelenmesi gerekir.

Esaslı unsur yanlış belirlenmişse ne yapılabilir?

Esaslı unsurun yanlış belirlenmesi, belgenin tamamının değerlendirilip değerlendirilmemesini doğrudan etkileyebileceğinden ihale sonucunu değiştirebilir.

Örneğin belgenin esaslı unsuru ihale konusu işe uygun olduğu hâlde yalnız bazı iş kalemlerinin tutarı dikkate alınmışsa istekli gerekli iş deneyim tutarını sağlayamadığı gerekçesiyle haksız şekilde elenebilir. Tersi durumda esaslı unsur uygun olmadığı hâlde belgenin tamamının rakip istekli lehine değerlendirilmesi de ihale sonucuna etki edebilir.

Bu tür bir uyuşmazlıkta kesinleşen ihale kararı, idari şartnamenin benzer iş maddesi, iş deneyim belgesi, EKAP kaydı ve gerektiğinde belgeye dayanak hakedişler birlikte incelenmelidir.

İş deneyim belgesi hatalı değerlendirilirse şikâyet edilebilir mi?

Evet. İş deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması veya rakip isteklinin uygun olmayan belgesinin kabul edilmesi, süresi içinde idareye şikâyet ve ardından şartları oluşursa KİK’e itirazen şikâyet konusu yapılabilir.

Başvuruda yalnız “belgemiz benzer işe uygundur” denilmesi yerine; ihale konusu iş, dokümandaki benzer iş tanımı, iş deneyim belgesinin esaslı unsuru, iş gruplarının parasal dağılımı ve gerektiğinde hakedişlerdeki ilgili imalatlar somut biçimde karşılaştırılmalıdır.

İş deneyim belgelerinin fiyat dışı unsur puanlamasında ayrıca kullanıldığı ihalelerde yanlış belge değerlendirmesi teklifin geçerliliğini değil puanı da etkileyebilir. Bu konudaki sistem için Fiyat Dışı Unsur Puanlaması 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İhaleye girmeden önce iş deneyim belgesinde ne kontrol edilmeli?

İlk olarak idari şartnamede ihale konusu iş ve benzer iş olarak kabul edilen grup belirlenmelidir. Ardından iş deneyim belgesinin esaslı unsuru ve iş grupları itibarıyla parasal dağılımı incelenmelidir.

Esaslı unsur benzer işe uygunsa belgenin tamamının güncel değeri hesaplanmalıdır. Esaslı unsur uygun değil ancak belge içinde benzer işe uygun imalatlar bulunuyorsa bu işlerin tutarı ayrıştırılmalı ve güncellenmiş değerinin idari şartnamede istenen asgari tutarı karşılayıp karşılamadığı kontrol edilmelidir.

Belge içeriğinde tereddüt bulunuyorsa teklif verildikten sonra ortaya çıkacak bir eleme kararını beklemek yerine, belgeyi düzenleyen idarenin kayıtları ve EKAP bilgileri mümkün olduğunca teklif öncesinde incelenmelidir.

En sık yapılan hatalar nelerdir?

İlk hata, iş deneyim belgesinin toplam tutarı yeterliyse belgenin mutlaka kullanılabileceğinin düşünülmesidir. Önce benzer iş ve esaslı unsur uyumu kontrol edilmelidir.

İkinci hata, en yüksek tutarlı iş grubunun otomatik olarak esaslı unsur kabul edilmesidir. Projenin amacı ve işlevi de belirleyici olabilir.

Üçüncü hata, esaslı unsur uygun olmadığı için belgenin tamamının geçersiz sayılmasıdır. Belge içinde ihale konusu veya benzer işe uygun işler varsa bunların tutarı ayrıca değerlendirilebilir.

Dördüncü hata ise esaslı unsur benzer işe uygun olduğu hâlde belge tutarının farklı iş gruplarına bölünerek yalnız benzer iş kısmının dikkate alınmasıdır. Yönetmelik m.48/2 gereğince bu durumda belgenin tamamı değerlendirilebilir.

Son olarak, iş deneyim belgesinin yalnız başlığına bakılması da ciddi hatalara yol açabilir. 2026 tarihli KİK kararında görüldüğü üzere işin gerçek teknik kapsamı gerektiğinde hakedişler üzerinden incelenmelidir.

İş deneyim belgesi uyuşmazlığında hangi belgeler incelenmeli?

Somut bir teklif değerlendirmesinde en azından ihale ilanı, idari şartname, teknik şartname, iş deneyim belgesi ve EKAP kaydı birlikte incelenmelidir.

Benzer işe uygun kısımlar konusunda uyuşmazlık varsa iş deneyim belgesine dayanak sözleşme, hakediş icmalleri, yapılan işler listesi, metrajlar, geçici kabul belgeleri ve belgeyi düzenleyen idarenin açıklamaları da önem kazanabilir.

Kamu ihalelerinde iş deneyimi, yeterlik kriterleri, teklif değerlendirmesi ve KİK başvuruları hakkında hukuki hizmet kapsamımız için İhale Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İş deneyim belgesinin kullanılabilirliği; ihale konusu işe, idari şartnamede belirlenen benzer işe, belgenin esaslı unsuruna, iş gruplarının parasal dağılımına, belge türüne, güncel değerine ve ihale dokümanındaki diğer yeterlik şartlarına göre değişebilir. Kamu ihale başvuru süreleri hak kaybına yol açabilecek nitelikte olduğundan somut ihale ve belge birlikte değerlendirilmelidir.