Yangın ve Fabrika Sigortasında Eksik Hasar Ödemesi ve Tazminat Davası (2026)

Fabrika, depo, mağaza veya işyerindeki yangında sigorta şirketinin hasar tazminatını düşük hesaplaması hâlinde önce poliçede hangi malların ve zararların teminat altında olduğu, sigorta bedeli, gerçek zarar, muafiyetler ve eksper raporunun gerekçesi incelenmelidir. Eksik ödeme her zaman hukuka aykırı değildir; ancak sigortacı, poliçe ve kanuni kuralların izin vermediği indirimleri tek taraflı uygulayamaz. İşletme zararı, stok, makine, bina, enkaz kaldırma ve kâr kaybı birbirinden ayrı teminat konularıdır. Uyuşmazlığa göre şirkete yazılı başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu gündeme gelebilir.

📅 Son güncelleme: 24 Ekim 2026

Yangın hasarında ilk olarak poliçenin hangi bölümleri incelenir?

İşyeri yangın sigortalarında bina, demirbaşlar, makine ve tesisat, emtia veya stoklar tek bir toplam teminat altında ya da ayrı limitlerle sigortalanmış olabilir. Bina malikiyle kiracı işletmenin sigortalanabilir menfaati de farklıdır. Örneğin kiracı şirketin stokları poliçede güvenceye alınmış olsa bile bina malikine ait yapıdaki bütün hasarın aynı poliçeden ödenmesi beklenemez. Önce poliçenin ilk sayfası, ekleri, özel şartları, teminat limitleri, muafiyetler ve varsa ek klozlar birlikte okunmalıdır.

Yangın Sigortası Genel Şartları yangın ve buna bağlı doğrudan zararlar için temel çerçeveyi düzenler. Ancak deprem, terör, grev ve benzeri risklerin ya da enkaz kaldırma, üçüncü kişilere mali sorumluluk, kira kaybı veya iş durması zararlarının tamamı her poliçede kendiliğinden mevcut değildir. Sigortacının reddettiği zarar kalemi için önce gerçekten hangi rizikonun ve hangi malın teminat altında olduğunun ortaya konması gerekir. Eksper raporunda yer almayan ama poliçede karşılığı bulunan kalemlerin ayrıca ileri sürülmesi mümkündür.

Eksik sigorta nedeniyle oransal indirim nasıl uygulanır?

Türk Ticaret Kanunu m.1462 uyarınca sigorta bedeli, sigorta değerinden daha düşükse ve sigortalı menfaatin bir kısmı zarara uğramışsa sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden tazminat öder. Örneğin riziko tarihinde değeri 20 milyon TL olan ve 10 milyon TL bedelle sigortalı menfaatte 4 milyon TL’lik kısmi hasar meydana gelirse, kanuni oransal kural ve poliçe şartları çerçevesinde tazminatın 2 milyon TL’ye düşmesi gündeme gelebilir. Ancak hesabın hangi sigortalı menfaat için yapıldığı ve poliçenin aksine hüküm içerip içermediği belirlenmeden bu sonuç bütün hasarlara uygulanamaz.

Sigorta değeri ile sigorta bedelinin karıştırılması uygulamadaki başlıca hatalardan biridir. Sigorta değeri, riziko anında sigortalanan menfaatin tam ekonomik değeridir. Sigorta bedeli ise sigortacının sözleşmede üstlendiği tutardır. Sigortacı stok değerini, bina değerini ve ekipman değerini tek bir tabana toplayıp hangi kalem için oransal eksik sigorta uyguladığını açıklayamıyorsa indirimin dayanağı sorgulanmalıdır. Poliçede ‘ilk ateş’, mutabakatlı değer veya eksik sigorta uygulamasını değiştiren özel şartlar bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir.

Yangın eksper raporundaki hasar bedeline nasıl itiraz edilir?

Eksper, yangının meydana geldiği yeri, hasarlı malları, zarar kalemlerini ve tahmini tutarları inceleyerek rapor hazırlayabilir. Raporda bir makinenin onarılabilir olduğu kabul edilmişse bu teknik sonucun dayanağı; tam ziya kabul edilmişse emsal değer, hurda değeri ve yenileme maliyeti yöntemi açıklanmalıdır. İşletmenin zarar tarihindeki stok kayıtları, alış faturaları, mali tabloları, sabit kıymet kayıtları, teknik servis tutanakları, kamera veya itfaiye verileri rapora karşı somut itirazın temelidir. Eksperin sırf sigortacı adına görevlendirilmiş olması raporun otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez; önemli olan yöntem ve delil denetimidir.

İtiraz dilekçesinde ‘hasar düşük hesaplandı’ ifadesiyle yetinilmemelidir. Örneğin A üretim hattının tamir maliyeti, B makinesinin yeniden tedarik bedeli, C depo stoklarının hasar anındaki değeri ve kurtarılabilir malın tenzil tutarı ayrı kalemler hâlinde gösterilmelidir. Belgesiz en yüksek piyasa teklifi yerine benzer nitelikte birden fazla doğrulanabilir fiyat, onarım olanağı ve somut zarar bağlantısı değerlendirilir. Gerekirse sigortacıdan hangi hesap tablosu ve poliçe hükmüne dayandığını açıklaması istenir.

Muafiyet, eskime payı ve enkaz bedeli hangi koşullarda düşülür?

Muafiyet, belirli tutarın veya oranın sigortalı üzerinde bırakılması anlamına gelebilir. Ancak bunun hangi teminat ve zarar kalemine uygulandığı, poliçedeki açık düzenlemeye göre incelenir. Amortisman veya eskime payı ise sigorta konusu malın türüne, onarımın mı yenilemenin mi söz konusu olduğuna ve poliçe değerlendirme esaslarına bağlıdır. Sigortacı, her makine veya ekipman için aynı yüzdeyle eskime payı indirimi yapıldığında bunun teknik ve sözleşmesel gerekçesini gösterebilmelidir.

Enkaz kaldırma masrafları, yangının söndürülmesine ilişkin giderler, itfaiye müdahalesi sırasında oluşan dolaylı fiziksel zararlar ve kullanılamaz hale gelen malların kurtarılabilir değeri ayrı sorulardır. Yangın Sigortası Genel Şartları ve ek sözleşmeler altında hangi masrafın teminat kapsamında olduğu belirlenmelidir. Hasarlı stokun hurda değeri gerçekte bulunmadığı hâlde varsayımsal şekilde yüksek tutulmuşsa bu da tazminat hesabına itiraz gerekçesi olabilir. Bunun tersi olarak gerçekten satılabilir enkaz değeri varsa gerçek zarar hesabında dikkate alınması gerekebilir.

Fabrikanın üretimi durduysa kâr kaybı da sigortadan istenir mi?

Her yangın poliçesi kâr kaybını kendiliğinden karşılamaz. Üretim durması, siparişlerin gecikmesi veya bir süre faaliyet yapılamaması nedeniyle doğan gelir kaybının ödenmesi için çoğunlukla yangına bağlı kâr kaybı veya iş durması teminatının ayrıca bulunması gerekir. Bu tür poliçelerde tazminat süresi, bekleme süresi, azami limit, sabit giderlerin kapsamı ve olağan ticari performans hesabı özel önem taşır. Yangınla doğrudan zarar gören üretim makinesinin tazminatı ile o makine kullanılamadığı için kaybedildiği iddia edilen ticari kâr tek bir kalem olarak gösterilmemelidir.

İş durması zararı hesaplanırken yangın öncesi sipariş hacmi, sezonluk değişkenler, satış ve brüt kâr marjı, yangından sonra başka tesiste üretim yapılması veya kaybı azaltan önlemler ve poliçede kararlaştırılan azami tazminat dönemi birlikte değerlendirilir. Bir yıl önceki toplam cironun yalnızca çalışılamayan günlerle çarpılması güvenilir bir kâr kaybı hesabı oluşturmaz. Poliçe teminat vermiyorsa, yangın hasarı talebi kapsamında sınırsız ticari kâr kaybı ödenmesi gerektiği söylenemez.

Sigorta şirketinin tazminatı ödeme süresi nedir?

TTK m.1427/2 uyarınca sigorta tazminatı, rizikonun gerçekleşmesinden ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra, sigortacının araştırmaları tamamlanınca; her hâlde TTK m.1446 uyarınca yapılan riziko ihbarından itibaren kırk beş gün geçince muaccel olur. Bununla birlikte inceleme, sigortacıya yüklenemeyen bir kusur nedeniyle gecikmişse bu süre işlemez. Bu nedenle yalnız hasar günü veya poliçe düzenleme tarihinden 45 gün saymak doğru değildir. TTK m.1427/3 uyarınca araştırmalar riziko ihbarından itibaren üç ayda tamamlanamazsa, tarafların mutabakatıyla veya mahkemece yaptırılacak ön ekspertizle belirlenen hasar miktarının en az yüzde ellisi, nihai tazminattan mahsup edilmek üzere avans olarak ödenir. TTK m.1427/4 uyarınca sigortacı, tazminat muaccel olduğunda ayrıca ihtar aranmaksızın temerrüde düşer. Aynı maddenin beşinci fıkrası gereğince sigortacının temerrüt faizi ödeme borcundan kurtulmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir.

Sigortacının evrak eksikliği gerekçesi, gerçekten hangi belgenin eksik olduğu belirtilmeden süresiz beklemeye dönüştürülmemelidir. Sigortalı işletme hasar ihbarını, şirketten gelen belge taleplerini, teslim kayıtlarını, inceleme raporlarını, ödeme teklifini ve kısmi ödeme dekontlarını tarih sırasıyla saklamalıdır. Düşük tutarlı ödemenin kabul edilmesi sırasında ibra veya sulh beyanı imzalatılıyorsa bu metnin kalan tazminat hakkına etkisi incelenmelidir.

Yangın sigortası için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir mi?

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 kapsamında tahkim, sigorta uyuşmazlığının alternatif çözüm yollarından biridir. İşyeri yangın sigortası kural olarak isteğe bağlı sigorta olduğundan, sigorta kuruluşunun Sigorta Tahkim Komisyonu üyeliği ile rizikonun üyelik tarihinden sonra doğup doğmadığı kontrol edilmelidir. Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmalıdır. İsteğe bağlı yangın sigortasında başvurunun olumsuz sonuçlanması veya mevzuatta öngörülen 15 iş günlük cevap süresinin dolması hâlinde, üyelik ve diğer kabul şartları da sağlanıyorsa tahkim yolu değerlendirilebilir. Başvuru öncesinde güncel usul ve süreler ayrıca kontrol edilmelidir. Trafik sigortasındaki süre ve üyelik kurallarıyla yangın sigortası rejimi karıştırılmamalıdır.

Tahkime başvurmadan önce aynı uyuşmazlığın mahkemeye veya başka tahkim yoluna taşınıp taşınmadığı araştırılmalıdır. Başvuru, poliçe, sigortacıya yapılan ilk talep, hasar belgeleri ve hangi tazminat kaleminin ne kadar eksik ödendiğini gösteren tabloyla desteklenmelidir. 2026’da Sigorta Tahkim Komisyonunun itiraz ve temyiz parasal sınırları güncellenmiştir; bu sınırlar karar tarihi ve geçerli tebliğ esaslarına göre ayrıca kontrol edilir. Yangın nedeniyle ticari işletmenin uğradığı yüksek tutarlı zararda, davanın görev ve yetkisi ile zorunlu arabuluculuk koşulları da uyuşmazlığın niteliğine göre incelenmelidir.

Ticari sigorta uyuşmazlığında dava süreci

Sigorta sözleşmesinden kaynaklanan bir para alacağı söz konusu olduğunda sigortalı şirketin hukuki niteliği, sigorta ilişkisinin ticari iş sayılıp sayılmadığı ve dava şartı arabuluculuk koşulları belirlenmelidir. Tahkim yolu bütün işletmeler için zorunlu değildir; poliçeye ve kuruluşun üyelik durumuna göre mahkemeye başvurulması da gündeme gelebilir. Sigorta Tahkim Komisyonuna üye olmayan sigortacıdan kaynaklanan isteğe bağlı yangın sigortası uyuşmazlıklarında başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.

Dava veya tahkim dilekçesinde yalnız toplam poliçe bedeli üzerinden talep oluşturulmamalıdır. Gerçek zarar kalemleri, poliçe teminatı, limit, varsa eksik sigorta indirimi ve muafiyet açıkça hesaplanmalıdır. Ön inceleme aşamasında sigortacının gerekçesini ve eksper raporunu elde etmek, uyuşmazlığın hangi teknik noktada yoğunlaştığını gösterir. Yüksek bedelli fabrika yangınlarında mühendislik, muhasebe ve sigorta uzmanlığı çoğu kez birlikte gerekir.

İşyeri yangınında delilleri nasıl korumalı?

İlk olarak itfaiye olay raporu, olay yeri fotoğraf ve video kayıtları, hasar ihbarı, yangın öncesi ve sonrası stok listeleri, cihaz seri numaraları, demirbaş ve amortisman kayıtları, teknik servis raporları ve poliçenin bütün ekleri dosyalanmalıdır. Güvenliğin izin verdiği ölçüde hasarlı malzeme, makine parçaları ve stok numunelerinin korunması, sonradan ortaya çıkabilecek hasar nedeni veya değer uyuşmazlığında önem taşır. Yeniden üretime geçmek için zorunlu onarımlarda da önce mevcut durumun belgeye bağlanması gerekir.

İşletme, sigortacının eksperini beklerken zararın büyümesini önlemeye yönelik makul tedbirleri de değerlendirmelidir. Bu önlemlerin maliyeti ile poliçedeki gider hükümleri ayrı incelenir. Olay yerinde inceleme yapılmasının engellenmesi veya bütün hasarlı malların fotoğraf ve tutanak tutulmadan imha edilmesi, haklı bir tazminat talebinin dahi ispatını zorlaştırabilir.

Uygulama özeti: Önce hasar kalemlerini poliçe teminatlarıyla karşılaştırın; eksik sigorta ve muafiyet hesabını ayrı yapın. Yangın sigortasında eksik ödeme varsa poliçedeki teminat, gerçek hasar, muafiyet ve eksper hesabı karşılaştırılır. Kalan tutarın istenebilmesi için sigorta kuruluşuna başvuru, tahkim ve dava koşulları ayrı ayrı değerlendirilir.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta şirketinin eksper raporuna itiraz edebilir miyiz?

Evet. Her hasar kaleminin değerini, onarım imkânını, stok miktarını veya poliçe hükmüne aykırı indirimi somut teknik ve muhasebesel belgelerle tartışabilirsiniz. İtirazın gerekçeli ve kalem bazında yapılması gerekir.

Eksik sigorta indirimi her yangın dosyasında uygulanır mı?

Hayır. TTK m.1462’nin oransal hesap koşulları ve poliçede bunun aksine hüküm olup olmadığı incelenir. Sigorta bedelinin gerçekten zarar anındaki sigorta değerinden düşük olup olmadığı da doğrulanmalıdır.

Yangın nedeniyle kaybettiğimiz kârı her poliçeden isteyebilir miyiz?

Hayır. Yangına bağlı iş durması veya kâr kaybı teminatı ve ilgili poliçe koşulları aranır. Maddi mal hasarı ile üretim durması kaynaklı ticari kayıp ayrı tazminat kalemleridir.

Sigorta Tahkim Komisyonuna kaç gün sonra başvurulur?

Yangın gibi trafik dışındaki branşlarda sigortacıya yazılı başvuru sonrası talep reddedilirse veya 15 iş günü içinde yanıt verilmezse Komisyona başvuru gündeme gelebilir. Ancak isteğe bağlı poliçede sigortacının üyeliği ve rizikonun zamanı da kontrol edilir.

Sigortacı kısmi ödeme yaptıysa kalan zarar istenebilir mi?

Evet, kısmi ödemenin hukuki niteliğine ve kabul sırasında imzalanan belgelere bağlı olarak bakiye tazminat talep edilebilir. İbra ve sulh metinlerinin içeriği görülmeden kesin sonuç söylenemez.

Poliçe kapsamı bakımından teminat koşulları ile kısmi ödemenin ardından başvuru yolları için eksik ödeme yazıları birlikte değerlendirilebilir.

Sonuç

Fabrika veya işyerindeki yangında düşük tazminat ödenmesi halinde hukuki çözüm, zararın ve poliçe kapsamının kalem kalem eşleştirilmesinden geçer. TTK m.1462 eksik sigorta hesabı, m.1427 ödeme süresi ve Yangın Sigortası Genel Şartları birlikte incelenmeli; iş durması ve kâr kaybı talepleri ayrı teminat bakımından ele alınmalıdır. Uyuşmazlığın tahkim ya da dava yoluyla çözümü için şirketin bütün finansal ve teknik kayıtlarını koruması temel önem taşır.

Hukuki Uyarı

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Poliçenin özel şartları, sigorta bedeli, ekspertiz bulguları ve olayın gerçekleştiği tarih bilinmeden teminat ve tazminat miktarı kesin olarak belirlenemez. Güncel başvuru ve dava koşulları somut dosyada ayrıca incelenmelidir.