VUK 594 Teminat Uygulaması: Sahte Belge Raporunda 5 Kat Teminat

VUK 594 teminat uygulaması, 31 Temmuz 2026 tarihinden itibaren sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma yönünden vergi inceleme raporu düzenlenen belirli mükellefler bakımından, raporun vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih ile rapordaki tespitlerin kesinleştiği tarih arasındaki dönemde beş kat teminat verilmesini öngörmektedir. Düzenleme, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 531’in 5’inci maddesinde yapılan değişiklikle getirilmiştir. Raporun vergi dairesi kayıtlarına girmesinden sonra mükellefe tebliğ edilen yazı üzerine teminatın 30 gün içinde tamamlanması gerekir. Ayrıca GVK mükerrer 121 kapsamındaki uyumlu mükellefler için düzenlenen beşte bir oranlı teminat uygulaması, beş kat teminat düzenlemesinden ayrı bir durumdur.

📅 Son güncelleme: 16 Ekim 2026

VUK 594 Tebliği Nedir?

VUK 594 olarak anılan düzenleme, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 531’de değişiklik yapan 594 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’dir. Tebliğ, lisansa tabi bazı faaliyetlerde uygulanan teminat sisteminin sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge iddiaları bulunan mükellefler bakımından nasıl uygulanacağını açıklamaktadır.

Düzenleme, sahte belge düzenlendiği veya kullanıldığı yönündeki her iddiada otomatik olarak bütün mükelleflerin beş kat teminat vereceği anlamına gelmez. Öncelikle mükellefin 531 Sıra No.lu Tebliğin kapsamına giren bir faaliyet yürütüp yürütmediği, ardından vergi inceleme raporunun bulunup bulunmadığı ve rapordaki hususların hangi aşamada olduğu belirlenmelidir.

Beş Kat Teminat Hangi Dönemde Uygulanır?

531 sayılı Tebliğ m.5/2-b kapsamındaki teminat yükümlülüğüne tabi olup hakkında sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma yönünden vergi inceleme raporu düzenlenen mükellefler bakımından, raporun vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih ile raporda yer alan hususların kesinleştiği tarih arasında beş kat teminat uygulanır. İdare, raporun kayda girişinden sonra bir yazı tebliğ ederek teminatın 30 gün içinde tamamlanmasını ister.

Buradaki iki tarih ayrı ayrı tespit edilmelidir. Raporun düzenlenme tarihi ile vergi dairesi kayıtlarına giriş tarihi aynı olmayabilir. Benzer şekilde raporda yer alan vergi, ceza veya diğer tespitlerin kesinleşme tarihi; dava, uzlaşma, düzeltme ve diğer başvuru süreçlerine göre değişebilir.

Teminatın tamamlanması için 30 günlük süre nasıl başlar?

594 Sıra No.lu Tebliğ, rapor vergi dairesi kayıtlarına girdikten sonra mükellefe tebliğ edilecek yazı ile teminatı 30 gün içerisinde tamamlamasının isteneceğini açıkça öngörmektedir. Burada raporun düzenlenme tarihi, vergi dairesine kayda giriş tarihi ve mükellefe teminat tamamlama yazısının tebliğ tarihi aynı tarih olmayabilir. Mükellef, süreyi hesaplamadan önce tebligat belgesini ve istenen teminat tutarını kontrol etmelidir.

Örneğin rapor 1 Eylül’de düzenlenmiş, 8 Eylül’de vergi dairesi kayıtlarına girmiş ve teminat yazısı daha sonraki bir tarihte mükellefe tebliğ edilmiş olabilir. Bu örnekte raporun 1 Eylül’de düzenlenmiş olması tek başına 30 günlük sürenin başladığı anlamına gelmez. Tebliğin öngördüğü bildirim, tebliğ ve süre hesaplama kuralları ayrı değerlendirilmelidir.

Beşte bir teminat ile beş kat teminat nasıl ayrılır?

594 sayılı düzenleme, 531 sayılı Tebliğ m.5/5 kapsamında iki farklı durumu ayrı bentlerde ele alır. Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 121 kapsamındaki uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanma hakkı bulunan mükellefler yönünden, şartlarına göre teminatın beşte bir oranında verilmesi düzenlenmektedir. Buna karşılık sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma yönünden vergi inceleme raporu bulunan belirli mükellefler bakımından, rapor kayda giriş-kesinleşme aralığında beş kat teminat söz konusudur.

Her iki kuralın birlikte değerlendirilmesini gerektiren bir dosyada hangi bent kapsamında işlem yapıldığı ve teminatın temel tutarının nasıl hesaplandığı idare yazısı ve tebliğ hükümleri üzerinden belirlenmelidir. Kurallardan birini bütün mükelleflere koşulsuz uygulamak doğru değildir. Gelir İdaresi Başkanlığının 594 sayılı Tebliğ metni bu ayrımı ve otuz günlük tamamlama süresini açıkça düzenler.

Teminat Tutarı Nasıl Belirlenir?

Teminatın hesaplanmasında, 531 Sıra No.lu Tebliğde düzenlenen temel teminat yükümlülüğü ve mükellefin ilgili dönemdeki statüsü dikkate alınır. Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge yönünden inceleme raporu bulunan mükellefler için raporun kayıt tarihi ile kesinleşme tarihi arasındaki dönemde bu tutarın beş katı üzerinden teminat istenir.

Bu nedenle vergi dairesinden yalnızca toplam tutarın bildirilmesi değil, hesabın hangi matrah, dönem, faaliyet ve rapor üzerinden yapıldığının açıklanması talep edilmelidir. Hesaplamaya esas alınan tarih veya tutarda hata varsa teminatın dayanağına karşı idari başvuru ve gerekli hukuki yollar değerlendirilmelidir. İnceleme raporunun dayandığı belgeler ve savunma süreçleri için ayrıca SMİYB incelemesinde savunma rehberi incelenebilir.

594 Sayılı Tebliğ Hangi Sektör ve Lisansları Kapsar?

594 sayılı Tebliğ, bütün ticaret şirketlerine veya sahte belge iddiası bulunan her mükellefe uygulanacak genel bir teminat rejimi oluşturmaz. Değişiklik, 531 Sıra No.lu Tebliğin 5. maddesindeki lisansa tabi faaliyetler kapsamında değerlendirilmelidir. Bu kapsamda 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu uyarınca dağıtıcı, madeni yağ ve belirli bayilik lisansları ile 5307 sayılı Kanun uyarınca LPG dağıtıcı ve LPG otogaz bayilik lisansları önem taşır. Münhasıran ihrakiye bayiliği gibi kapsam dışında bırakılmış lisanslar ve ilgili Tebliğin istisnaları ayrıca kontrol edilmelidir.

Ayrıca 531 sayılı Tebliğin 5/6. maddesinde rafinerici lisansı sahipleri ve belirli kamu kurumları ya da kamu sermayeli kuruluşlar için teminat istisnaları bulunmaktadır. Bu nedenle mükellefin lisans türü, raporun düzenleme veya kullanma fiiline ilişkin olması, raporun vergi dairesi kayıtlarına giriş tarihi ve kesinleşme tarihi birlikte incelenmelidir. İdareden gelen yazıda teminat miktarı ve tamamlama süresi bulunması da uygulamanın her yönüyle doğru olduğu anlamına gelmez.

Uygulamanın Kapsamı

• 531 Sıra No.lu Tebliğ kapsamında bulunan lisansa tabi faaliyetler,
• Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma yönünden vergi inceleme raporu bulunan mükellefler,
• Raporun vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih ile ilgili tespitlerin kesinleştiği tarih arasındaki dönem,
• Tebliğde kabul edilen teminat türleri ve ilgili idari usuller.

Faaliyet türü, lisans durumu, raporun kapsamı ve kesinleşme biçimi somut dosyada ayrıca incelenmelidir. Tebliğin kapsamı dışında kalan bir mükellefe aynı yöntemin uygulanması hukuka uygunluk bakımından tartışma doğurabilir.

Hangi Teminatlar Verilebilir?

Teminatın türü ve kabul şartları 531 Sıra No.lu Tebliğ ile eklerinde düzenlenir. Uygulamada banka teminat mektubu, sigorta şirketlerince verilen kefalet senedi ve mevzuatta kabul edilen diğer teminat türleri gündeme gelebilir. Teminat mektubunun süresiz, şartsız ve tebliğdeki örneğe uygun düzenlenmesi; ayrıca banka veya sigorta şirketinden teyit alınması gerekebilir.

Vergi dairesi, sunulan belgenin tutarını, süresini, düzenleyen kuruluşun niteliğini ve tebliğdeki şekil şartlarını kontrol eder. Bu nedenle teminat verilmeden önce kullanılacak belgenin kabul edilip edilmeyeceği yazılı olarak netleştirilmelidir.

Rapor Kesinleşmezse Ne Olur?

Beş kat teminatın uygulandığı ara dönem, raporun vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih ile rapor tespitlerinin kesinleştiği tarih arasındaki süredir. Raporun dava, uzlaşma veya başka bir kanuni başvuru nedeniyle kesinleşmemesi hâlinde bu dönemin ne zaman sona ereceği dosyadaki işlemlere göre belirlenir.

Mükellef, rapordaki tespitlerin kesinleşmediğini ve teminat tutarının buna rağmen yanlış hesaplandığını düşünüyorsa; raporun tebliğ ve kesinleşme kayıtlarını, vergi dairesi yazılarını ve hesap cetvelini birlikte incelemelidir. Kesinleşme tarihinin hatalı kabul edilmesi, teminatın süresi ve tutarı bakımından doğrudan sonuç doğurabilir.

Teminatın İadesi veya Paraya Çevrilmesi

Teminatın iadesi, mükellefin sahte belge düzenlemediği veya kullanmadığı yönündeki tespitler, borç bulunup bulunmadığı ve tebliğdeki diğer şartlar dikkate alınarak değerlendirilir. Teminatın hangi tarihte ve hangi şartlarla çözüleceği yalnızca raporun varlığına değil, inceleme sonucuna ve ilgili idari işlemlere bağlıdır.

Teminat alınmasından sonra doğan ve süresinde ödenmeyen belirli vergi borçları bakımından teminatın paraya çevrilmesi ve borca mahsup edilmesi de gündeme gelebilir. Bu nedenle teminat mektubunun kapsamı, takip edilecek borçlar ve paraya çevirme şartları dikkatle incelenmelidir.

Örneklerle VUK 594 teminat uygulaması

Örnek 1 – Akaryakıt bayisi: 531 sayılı Tebliğ kapsamında teminat yükümlüsü bir akaryakıt bayisi hakkında, 2025 yılında sahte fatura kullandığı yönünde vergi inceleme raporu düzenlenmiş ve rapor 8 Eylül 2026’da vergi dairesi kayıtlarına girmiştir. Bayinin temel teminat yükümlülüğü örneğin 2.000.000 TL ise, vergi dairesi 15 Eylül’de tebliğ ettiği yazıyla teminatın beş kat esasına göre 10.000.000 TL’ye tamamlanmasını ister. Bayi, yazının tebliğinden itibaren 30 gün içinde eksik kısmı banka teminat mektubuyla tamamlamalı ya da hesaplamanın dayanağına itiraz etmelidir; rapordaki tespitler kesinleşince bu ara dönem sona erer.

Örnek 2 – Kapsam dışı mükellef: Lisansa tabi olmayan bir inşaat malzemesi toptancısı hakkında sahte belge kullanma raporu düzenlenmiştir. Bu mükellef 531 sayılı Tebliğin 5. maddesindeki lisanslı faaliyetler arasında yer almadığından, 594 sayılı Tebliğdeki beş kat teminat kuralı kendisine doğrudan uygulanmaz; buna karşılık rapora dayanan tarhiyat ve ceza işlemlerine karşı ayrı hukuki yollar değerlendirilmelidir.

Adım adım: Mükellef ne yapmalı?

1. Faaliyetin 531 Sıra No.lu Tebliğ kapsamına girip girmediğini tespit edin.
2. Vergi inceleme raporunun düzenlenme ve vergi dairesi kayıtlarına giriş tarihlerini isteyin.
3. Rapor tespitlerinin kesinleşip kesinleşmediğini ve kesinleşme tarihini belgeleyin.
4. Beş kat hesaplamanın hangi tutar ve döneme göre yapıldığını kontrol edin.
5. Teminatı tamamlama yazısının tebliğ tarihini kaydedin; yazıda istenen 30 günlük süreyi ve eksik teminat tutarını kontrol edin.
6. Teminat türü, süre, şekil ve teyit şartlarını yerine getirin veya hesaplamaya yazılı itiraz sunun.
7. İdari başvuru ve dava sürelerini, işlemin niteliğine göre ayrıca değerlendirin.

Sık Yapılan Hatalar

• 594 Sıra No.lu Tebliğin bütün mükelleflere otomatik olarak uygulandığını düşünmek,
• Raporun düzenlenme tarihini, vergi dairesine giriş tarihiyle karıştırmak,
• Rapor tespitlerinin kesinleşip kesinleşmediğini kontrol etmeden beş kat hesabı kabul etmek,
• Şekil şartlarını taşımayan banka teminat mektubu veya kefalet senedi sunmak,
• Teminatın iadesi ve paraya çevrilmesi şartlarını incelemeden belge imzalamak.

İlgili vergi hukuku rehberi: Teminat isteminin dayandığı vergi incelemesi ve raporun hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Vergi inceleme raporuna itiraz rehberimiz, rapor ile sonradan tesis edilen işlemler arasındaki ayrımı anlamak için tamamlayıcıdır.

Vergi cezası, inceleme, dava ve tahsilat aşamalarındaki diğer rehberler için vergi ceza ihbarnamesi ana rehberimizdeki konu dizinine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

VUK 594 bütün sahte belge incelemelerinde uygulanır mı?

Hayır. Düzenlemenin uygulanabilmesi için mükellefin ilgili tebliğ kapsamındaki faaliyeti, vergi inceleme raporu ve raporun kayıt-kesinleşme süreci birlikte değerlendirilmelidir.

Beş kat teminat ne zamana kadar istenir?

Kural olarak raporun vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih ile raporda yer alan hususların kesinleştiği tarih arasındaki dönem bakımından uygulanır.

Vergi inceleme raporu kesinleşmeden teminat alınabilir mi?

Somut olayda teminat isteminin dayanağı ve zamanlaması ayrıca incelenmelidir. Raporun kayıt tarihi, kesinleşme durumu ve tebliğdeki şartlar görülmeden kesin sonuç söylenemez.

30 günlük teminat tamamlama süresi ne zaman başlar?

594 sayılı Tebliğ uyarınca raporun vergi dairesi kayıtlarına girişinden sonra mükellefe yazı tebliğ edilir ve teminatın 30 gün içinde tamamlanması istenir. Raporun düzenleme, kayda giriş ve tebliğ tarihleri ayrı kontrol edilmelidir.

Beş kat teminata karşı dava açılabilir mi?

Teminat isteminin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa işlemin niteliğine, tebliğ tarihine ve dayanak rapora göre idari başvuru ve yargı yolları değerlendirilebilir. Süreler somut işlem üzerinden hesaplanmalıdır.

Sonuç

594 Sıra No.lu Tebliğ, 531 sayılı Tebliğ kapsamındaki lisanslı akaryakıt ve LPG faaliyetlerinde, hakkında sahte veya yanıltıcı belge yönünden vergi inceleme raporu bulunan mükelleflerden raporun kayda girişi ile kesinleşmesi arasındaki dönemde beş kat teminat istenmesini öngörür; teminat, idarenin yazısının tebliğinden itibaren 30 gün içinde tamamlanmalıdır. Bu kural her sahte belge dosyasına otomatik uygulanmaz ve uyumlu mükelleflere ilişkin beşte bir teminat kuralından ayrıdır. Mükellef; lisans kapsamını, raporun kayıt ve kesinleşme tarihlerini ve hesaplamanın dayanağını kontrol etmeli, gerekiyorsa süresinde itiraz ve dava yollarını kullanmalıdır.

Hukuki Uyarı

VUK 594 kapsamındaki teminat yükümlülüğü; faaliyetin niteliğine, lisans durumuna, vergi inceleme raporuna, raporun kayıt tarihine ve kesinleşme sürecine göre değişir. Teminat verilmesi veya buna itiraz edilmesi öncesinde dayanak belgeler ve süreler somut dosya üzerinden incelenmelidir.